Исторические и современные тенденции в философии образования: образование, знание и методология

Настоящая Республиканская научно-практическая конференция была проведена 20 мая 2026 года по инициативе кафедры философских и исторических наук Наманганского государственного педагогического института в соответствии с Планом международных научных и научно-технических мероприятий на 2026 год, утверждённым Приложением № 1 к приказу Министерства высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан от 16 января 2026 года № 11.

1+ Выпуски
90+ Статьи
93+ Участники
Oʻzbekcha

O‘ZBEK VA INGLIZ TOPISHMOQLARIDA LINGVOKULTUREMALARNING QIYOSIY-TIPOLOGIK TAHLILI

Дата публикации
20.05.2026
Журнал
Исторические и современные тенденции в философии образования: образование, знание и методология
Выпуск
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Страницы
615-621
DOI
10.5281/zenodo.22335082

Авторы

Аннотация

Maqolada o‘zbek va ingliz xalq topishmoqlarida uchraydigan lingvokulturemalar qiyosiy-tipologik yo‘nalishda tahlil qilingan. Topishmoq matnida milliy madaniyatga xos predmet, taom, kiyim, mehnat quroli, tabiat obrazi, son va rang ifodalarining yashirin obyektni tavsiflashdagi vazifasi ochib beriladi. Tahlil natijasida ikki til materiallarida umumiy kognitiv modellar insonlashtirish, predmetni boshqa predmet orqali modellashtirish, qism-butun munosabati va paradoksal belgi berish mushtarak ekani, ularning leksik ifodasi esa milliy tajribaga bog‘liq holda farqlanishi aniqlandi. O‘zbek topishmoqlarida to‘n, patir, qozon, qoziq, tandir kabi etnomadaniy birliklar faol bo‘lsa, ingliz topishmoqlarida house, key, clock, bottle, needle singari maishiy va texnik obrazlar ko‘proq uchraydi. Lingvokulturema topishmoqning nafaqat nominatsion, balki estetik va madaniy-xotira funksiyasini ham ta’minlaydi.

Ключевые слова

folklor ingliz tili lingvokulturema lingvokulturologiya metafora milliy-madaniy semantika o‘zbek tili qiyosiy tipologiya

Версии на других языках

English
The article provides a comparative-typological analysis of linguoculturemes in Uzbek and English riddles. It identifies culturally marked units connected with clothing, food, household objects, nature, tools, numbers and colors and explains their role in encoding the hidden referent. The findings show that common cognitive models are realized through nationally specific lexical material. Therefore, riddles preserve cultural memory while functioning as compact poetic and intellectual texts.
English Uzbek comparative typology. cultural semantics folklore linguocultureme metaphor

Список литературы

1. Husainova Z. O‘zbek topishmoqlari. Toshkent: Fan, 1999.
2. Topishmoqlar / tuzuvchi va nashrga tayyorlovchi Z. Husainova. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1981. 368 b.
3. Taylor A. English Riddles from Oral Tradition. Berkeley: University of California Press, 1998. 959 p.
4. Abdujjaborova Sh. A. Linguoculturological Analysis of Riddles in English and Uzbek // Periodica Journal of Modern Philosophy, Social Sciences and Humanities. 2022. Vol. 5.
5. Khayrieva M. I., Ochilova Sh. Q. Linguoculturological Analysis of Riddles in English and Uzbek // Modern Education and Development. 2024. Vol. 1, No. 5.
6. Georges R. A., Dundes A. Toward a Structural Definition of the Riddle // The Journal of American Folklore. 1963. Vol. 76, No. 300. P. 111–118.
7. Imomov K., Mirzayev T., Sarimsoqov B., Safarov O. O‘zbek xalq og‘zaki poetik ijodi. Toshkent: O‘qituvchi, 2001.