SMART QUILL
PUBLISHING
UZ
UZ RU EN

Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar

Mazkur Respublika ilmiy-amaliy konferensiya O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirining 2026-yil 16-yanvardagi 11-son buyrug‘iga 1-ilova bilan tasdiqlangan “2026-yilda xalqaro miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasi”ga muvofiq, 2026-yil 20-may kuni Namangan davlat pedagogika instituti Falsafiy va tarixiy fanlar kafedrasining tashabbusi bilan o‘tkazildi.

1+ Sonlar
90+ Maqolalar
93+ Ishtirokchilar
20.05.2026
4
Oʻzbekcha

O‘ZBEK VA INGLIZ TOPISHMOQLARIDA LINGVOKULTUREMALARNING QIYOSIY-TIPOLOGIK TAHLILI

Nashr sanasi
20.05.2026
Jurnal
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar
Nashr
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Sahifalar
615-621
DOI
10.5281/zenodo.22335082

Mualliflar

Choriyeva Zebiniso Baxtiyor qizi

Annotatsiya

Maqolada o‘zbek va ingliz xalq topishmoqlarida uchraydigan lingvokulturemalar qiyosiy-tipologik yo‘nalishda tahlil qilingan. Topishmoq matnida milliy madaniyatga xos predmet, taom, kiyim, mehnat quroli, tabiat obrazi, son va rang ifodalarining yashirin obyektni tavsiflashdagi vazifasi ochib beriladi. Tahlil natijasida ikki til materiallarida umumiy kognitiv modellar insonlashtirish, predmetni boshqa predmet orqali modellashtirish, qism-butun munosabati va paradoksal belgi berish mushtarak ekani, ularning leksik ifodasi esa milliy tajribaga bog‘liq holda farqlanishi aniqlandi. O‘zbek topishmoqlarida to‘n, patir, qozon, qoziq, tandir kabi etnomadaniy birliklar faol bo‘lsa, ingliz topishmoqlarida house, key, clock, bottle, needle singari maishiy va texnik obrazlar ko‘proq uchraydi. Lingvokulturema topishmoqning nafaqat nominatsion, balki estetik va madaniy-xotira funksiyasini ham ta’minlaydi.

Kalit so‘zlar

folklor ingliz tili lingvokulturema lingvokulturologiya metafora milliy-madaniy semantika o‘zbek tili qiyosiy tipologiya

Boshqa tillardagi variantlar

English
The article provides a comparative-typological analysis of linguoculturemes in Uzbek and English riddles. It identifies culturally marked units connected with clothing, food, household objects, nature, tools, numbers and colors and explains their role in encoding the hidden referent. The findings show that common cognitive models are realized through nationally specific lexical material. Therefore, riddles preserve cultural memory while functioning as compact poetic and intellectual texts.
English Uzbek comparative typology. cultural semantics folklore linguocultureme metaphor

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Husainova Z. O‘zbek topishmoqlari. Toshkent: Fan, 1999.
2. Topishmoqlar / tuzuvchi va nashrga tayyorlovchi Z. Husainova. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1981. 368 b.
3. Taylor A. English Riddles from Oral Tradition. Berkeley: University of California Press, 1998. 959 p.
4. Abdujjaborova Sh. A. Linguoculturological Analysis of Riddles in English and Uzbek // Periodica Journal of Modern Philosophy, Social Sciences and Humanities. 2022. Vol. 5.
5. Khayrieva M. I., Ochilova Sh. Q. Linguoculturological Analysis of Riddles in English and Uzbek // Modern Education and Development. 2024. Vol. 1, No. 5.
6. Georges R. A., Dundes A. Toward a Structural Definition of the Riddle // The Journal of American Folklore. 1963. Vol. 76, No. 300. P. 111–118.
7. Imomov K., Mirzayev T., Sarimsoqov B., Safarov O. O‘zbek xalq og‘zaki poetik ijodi. Toshkent: O‘qituvchi, 2001.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar