Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar

Mazkur Respublika ilmiy-amaliy konferensiya O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirining 2026-yil 16-yanvardagi 11-son buyrug‘iga 1-ilova bilan tasdiqlangan “2026-yilda xalqaro miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasi”ga muvofiq, 2026-yil 20-may kuni Namangan davlat pedagogika instituti Falsafiy va tarixiy fanlar kafedrasining tashabbusi bilan o‘tkazildi.

1+ Sonlar
88+ Maqolalar
91+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

TA’LIM JARAYONIDA TANQIDIY FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISH STRATEGIYALARI

Nashr sanasi
20.05.2026
Jurnal
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar
Nashr
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Sahifalar
557-561
DOI
10.5281/zenodo.21868302

Mualliflar

Annotatsiya

Mazkur tezisda ta’lim jarayonida o‘quvchi va talabalarning tanqidiy fikrlashini rivojlantirishga xizmat qiluvchi pedagogik strategiyalar tahlil qilinadi. Tanqidiy fikrlash axborotni tahlil qilish, dalillarni baholash, asoslangan xulosa chiqarish, muqobil nuqtayi nazarlarni qiyoslash va o‘z fikrlash jarayonini nazorat qilishga imkon beruvchi integrativ intellektual faoliyat sifatida talqin etiladi. Tadqiqotda muammoli ta’lim, dialogik muloqot, savol-javob strategiyalari, dalillash, argumentlarni xaritalash, refleksiv topshiriqlar va real vaziyatlarni tahlil qilishning didaktik imkoniyatlari asoslangan. Natijalar tanqidiy fikrlashni alohida topshiriqlar orqali emas, balki ta’lim mazmuni, o‘qituvchi savollari, mustaqil izlanish, dalillarga asoslangan munozara va refleksiyani o‘zaro uyg‘unlashtirish orqali samarali rivojlantirish mumkinligini ko‘rsatadi.

Kalit so‘zlar

argumentatsiya dialogik ta’lim metakognitsiya mustaqil fikrlash. refleksiya tanqidiy fikrlash ta’lim strategiyasi

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
В данной тезисе анализируются педагогические стратегии, направленные на развитие критического мышления учащихся и студентов в образовательном процессе. Критическое мышление рассматривается как интегративная интеллектуальная деятельность, позволяющая анализировать информацию, оценивать доказательства, делать обоснованные выводы, сопоставлять альтернативные точки зрения и контролировать собственный процесс мышления. В исследовании обосновываются дидактические возможности проблемного обучения, диалогического взаимодействия, стратегий вопросов и ответов, аргументации, картирования аргументов, рефлексивных заданий и анализа реальных ситуаций. Результаты показывают, что эффективное развитие критического мышления возможно не посредством отдельных заданий, а за счёт взаимосвязанного сочетания содержания образования, вопросов преподавателя, самостоятельного
аргументация диалогическое обучение критическое мышление метакогниция образовательная стратегия проблемное обучение рефлексия самостоятельное мышление.
English
This thesis analyzes pedagogical strategies aimed at developing critical thinking among school and university students in the educational process. Critical thinking is interpreted as an integrative intellectual activity that enables learners to analyze information, evaluate evidence, draw well-founded conclusions, compare alternative viewpoints, and monitor their own thinking processes. The study substantiates the didactic potential of problem-based learning, dialogic communication, questioning strategies, argumentation, argument mapping, reflective tasks, and the analysis of real-life situations. The results demonstrate that critical thinking can be effectively developed not through isolated tasks, but through the integration of educational content, teacher questioning, independent inquiry, evidence-based discussion, and reflection.
argumentation critical thinking dialogic learning educational strategy independent thinking. metacognition problem-based learning reflection

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Facione P. A. Critical Thinking: A Statement of Expert Consensus for Purposes of Educational Assessment and Instruction. Research Findings and Recommendations. — Newark, DE : American Philosophical Association, 1990. — 112 p. — ERIC No. ED315423.
2. Abrami P. C., Bernard R. M., Borokhovski E., Waddington D. I., Wade C. A., Persson T. Strategies for Teaching Students to Think Critically: A Meta-Analysis // Review of Educational Research. — 2015. — Vol. 85, No. 2. — P. 275–314. — DOI: 10.3102/0034654314551063.
3. Halpern D. F. Thought and Knowledge: An Introduction to Critical Thinking. — 5th ed. — New York : Psychology Press, 2014. — 637 p.
4. Kuhn D. A Developmental Model of Critical Thinking // Educational Researcher. — 1999. — Vol. 28, No. 2. — P. 16–25, 46. — DOI: 10.3102/0013189X028002016.
5. Dwyer C. P. Critical Thinking: Conceptual Perspectives and Practical Guidelines. — Cambridge : Cambridge University Press, 2017. — 253 p.
6. Scott C. L. The Futures of Learning 2: What Kind of Learning for the 21st Century? — Paris : UNESCO, 2015. — Education Research and Foresight Working Papers, No. 14.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar