Oʻzbekcha
VIRTUAL REALLIK VOSITALARI ASOSIDA FIZIKA TA’LIMIDA TALABALARNING TIZIMLI TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISHNING DIDAKTIK MODELI
Дата публикации
29.10.2026
Журнал
Республиканская научно-практическая конференция на тему «Цифровая и педагогическая трансформация и исследовательские модели современного образования»
Выпуск
Республиканская научно-практическая конференция на тему «Цифровая и педагогическая трансформация и исследовательские модели современного образования»
Аннотация
Maqolada oliy ta’lim muassasalari fizika yo‘nalishi talabalarining tizimli tafakkurini rivojlantirishda virtual reallik (VR) vositalaridan foydalanishning didaktik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Fizik hodisalarni yaxlit tizim sifatida o‘rganishga qaratilgan maqsadli, mazmuniy, texnologik, faoliyatli va baholash-refleksiv komponentlardan iborat didaktik model taklif etiladi. Model ketma-ket RLC zanjirini o‘rganish misolida izohlanadi. Ish nazariy-metodik tavsifga ega bo‘lib, empirik samaradorlik bo‘yicha xulosa bildirmaydi.
Ключевые слова
RLC zanjiri
didaktik model
raqamli transformatsiya
refleksiya.
tizimli tafakkur
virtual reallik
virtual tajriba
Русский
В статье анализируются дидактические возможности применения средств виртуальной реальности (VR) для развития системного мышления студентов физических направлений высших учебных заведений. Предлагается дидактическая модель, включающая целевой, содержательный, технологический, деятельностный и оценочно-рефлексивный компоненты. Применение модели рассматривается на примере последовательной RLC-цепи. Работа носит теоретико-методический характер и не содержит утверждений об эмпирически доказанной эффективности.
RLC-цепь
виртуальная реальность
виртуальный эксперимент
дидактическая модель
обучение физике
рефлексия.
системное мышление
цифровая трансформация
English
This paper examines the didactic potential of virtual reality (VR) tools for developing systems thinking among undergraduate physics students. A didactic model comprising goal-oriented, content, technological, activity-based, and assessment-reflection components is proposed. Its application is illustrated through the study of a series RLC circuit. The paper is conceptual and methodological; it does not claim empirically demonstrated effectiveness.
RLC circuit
didactic model
digital transformation
linguistic reflection
systems thinking
virtual experiment
virtual reality
[1] Richmond B. Systems thinking: Critical thinking skills for the 1990s and beyond. System Dynamics Review. 1993. Vol. 9, No. 2. P. 113–133.
[2] Radianti J., Majchrzak T. A., Fromm J., Wohlgenannt I. A systematic review of immersive virtual reality applications for higher education: Design elements, lessons learned, and research agenda. Computers & Education. 2020. Vol. 147. Art. 103778. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2019.103778
[3] Hamilton D., McKechnie J., Edgerton E., Wilson C. Immersive virtual reality as a pedagogical tool in education: a systematic literature review of quantitative learning outcomes and experimental design. Journal of Computers in Education. 2021. Vol. 8, No. 1. P. 1–32. https://doi.org/10.1007/s40692-020-00169-2
[4] Dosol-Demonteverde M. G. va boshq. Virtual Reality for Physics Learning: A Thematic Review with Cross-Disciplinary Insights on Effectiveness, Immersion, Instructional Design, and Implementation Challenges. Lensa: Jurnal Kependidikan Fisika. 2026. Vol. 14, No. 1.
[5] Makransky G., Terkildsen T. S., Mayer R. E. Adding immersive virtual reality to a science lab simulation causes more presence but less learning. Learning and Instruction. 2019. Vol. 60. P. 225–236.
[6] Abduvasiyev S. B. Virtual reallik texnologiyalari yordamida talabalarning kognitiv faoliyatini va tizimli tafakkurini faollashtirish. Ta’limda istiqbolli izlanishlar – xalqaro ilmiy-metodik jurnal. 2026. № 1, 2-qism. B. 148–152.
[7] Abduvasiyev S. B. Virtual reallik vositalari asosida fizika ta’limida tizimli tafakkurni rivojlantirishning nazariy modeli. Science Time / Ilm vaqti. 2026. 4-jild, № 5/2. B. 236–242.
[8] Abduvasiyev S. B. Virtual reality-based development of students’ systems thinking in physics education: a pedagogical model and experimental study. Arabian Journal of Science. 2026. Vol. 3, No. 10. : https://doi.org/10.5281/zenodo.23449764