Oʻzbekcha
SUN’IY INTELLEKT ASOSIDAGI ADAPTIV TA’LIM TIZIMLARI: PEDAGOGIK NAZARIYA VA AMALIYOT MUAMMOLARI
Дата публикации
14.11.2026
Журнал
Обеспечение макроэкономической стабильности и национального устойчивого развития в условиях зелёной экономики: проблемы и решения
Выпуск
Обеспечение макроэкономической стабильности и национального устойчивого развития в условиях зелёной экономики: проблемы и решения
Аннотация
Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalari asosida qurilgan adaptiv ta’lim tizimlarining pedagogik-nazariy asoslari, ularning shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim paradigmasidagi o‘rni va amaliy tatbiq muammolari tahlil qilingan. Tadqiqotda adaptiv o‘qitishning didaktik mohiyati klassik individuallashtirish nazariyalari bilan qiyoslangan holda yoritilib, intellektual repetitorlik tizimlari (ITS), o‘quv analitikasi va mashinaviy o‘qitish algoritmlarining pedagogik jarayonga integratsiyalashuv mexanizmlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida ushbu texnologiyalarni joriy etishning institutsional, metodik va infratuzilmaviy cheklovlari aniqlangan. Maqola tahliliy-nazariy metodga asoslangan bo‘lib, xorijiy va mahalliy ilmiy adabiyotlar qiyosiy tahlil qilingan.
Ключевые слова
sun’iy intellekt
adaptiv ta’lim
shaxsga yo‘naltirilgan o‘qitish
intellektual repetitorlik tizimlari
o‘quv analitikasi
pedagogik texnologiya
raqamli ta’lim muhiti
English
This article analyzes the pedagogical-theoretical foundations of adaptive learning systems built on artificial intelligence technologies, their place within the learner-centred education paradigm, and the challenges of their practical implementation. The didactic essence of adaptive instruction is examined in comparison with classical theories of individualization, and the mechanisms by which intelligent tutoring systems (ITS), learning analytics, and machine-learning algorithms integrate into the pedagogical process are considered. Institutional, methodological, and infrastructural constraints on introducing these technologies into Uzbekistan's higher education system are also identified. The article follows an analytical-theoretical method, drawing on a comparative review of foreign and domestic scholarly literature
artificial intelligence
adaptive learning
learner-centred instruction
intelligent tutoring systems
learning analytics
pedagogical technology
digital learning environment
1. Toffler A. Future Shock. — New York: Random House, 1970. — 561 p.
2. Yo‘ldoshev J.G‘. Pedagogik texnologiya asoslari. — Toshkent: O‘qituvchi, 1999. — 96 b.
3. Avloniy A. Turkiy guliston yohud axloq. — Toshkent: O‘qituvchi, 1992. — 160 b.
4. Luckin R., Holmes W., Griffiths M., Forcier L.B. Intelligence Unleashed: An Argument for AI in Education. — London: Pearson Education, 2016. — 60 p.
5. Baker R.S., Inventado P.S. Educational data mining and learning analytics // Handbook of Educational Psychology. — Washington: APA, 2014. — P. 446–464.
6. Xolmatova Z.S. Zamonaviy ta’lim texnologiyalari va ularni qo‘llash metodikasi. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2018. — 212 b.
7. Karimov I.A. Raqamli ta’lim muhitida ta’lim sifatini oshirish masalalari // Pedagogika va psixologiya muammolari. — 2022. — №3. — B. 45–52.
8. Al-Emran M., Shaalan K. Adaptive Learning Using Artificial Intelligence in e-Learning: A Literature Review // Education Sciences. — 2023. — Vol. 13, № 12. — P. 1216.
9. Sattarov J.A. Adaptiv o‘qitish tizimlari uchun moslashuvchan algoritmini ishlab chiqish // O‘zbekiston pedagogika jurnali. — 2025. — №2. — B. 60–68.
10. Musayev M. O‘zbek tilida muloqot tizimlari, nutq jarayonlarini amalga oshirish texnologiyalari tahlili // Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalari. — 2025. — №4. — B. 15–24.
11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli O‘zbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-6079-son Farmoni, 2020-yil 5-oktabr.
12. Zhai X., Chu X., Chai C.S. va boshq. A Review of Artificial Intelligence (AI) in Education from 2010 to 2020 // Complexity. — 2021. — Vol. 2021. — Article 8812542.