Oʻzbekcha
OLIY TA’LIMDA SUN’IY INTELLEKTDAN FOYDALANISHDA AKADEMIK HALOLLIKNI TA’MINLASHNING PEDAGOGIK MEXANIZMLARI
Дата публикации
29.10.2026
Журнал
Республиканская научно-практическая конференция на тему «Цифровая и педагогическая трансформация и исследовательские модели современного образования»
Выпуск
Республиканская научно-практическая конференция на тему «Цифровая и педагогическая трансформация и исследовательские модели современного образования»
Аннотация
Ushbu tezisda oliy ta’lim jarayoniga generativ sun’iy intellekt (SI) vositalarining kirib kelishi bilan akademik halollikni ta’minlash muammosi tahlil qilinadi. Talabalar tomonidan SI imkoniyatlaridan nomaqbul foydalanish holatlarining sabablari ochib beriladi. Taqiqlash va aniqlash dasturlariga tayanishning cheklanganligi asoslanadi. Akademik halollikni ta’minlashning pedagogik mexanizmlari: SIdan foydalanish siyosati, baholashni qayta loyihalash, SI savodxonligi, shaffoflik va refleksiya tizimi taklif etiladi. Ushbu mexanizmlarni O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalarida joriy etish bo‘yicha tavsiyalar beriladi.
Ключевые слова
SI savodxonligi
akademik halollik
baholash
generativ SI
oliy ta’lim
pedagogik mexanizm
plagiat.
sun’iy intellekt
Русский
В данных тезисах анализируется проблема обеспечения академической честности в условиях внедрения инструментов генеративного искусственного интеллекта (ИИ) в высшее образование. Раскрываются причины недобросовестного использования ИИ студентами. Обосновывается ограниченность подхода, опирающегося только на запреты и программы-детекторы. Предлагаются педагогические механизмы: политика использования ИИ, перепроектирование оценивания, формирование ИИ-грамотности, система прозрачности и рефлексии. Даны рекомендации по их внедрению в вузах Узбекистана.
ИИ-грамотность
академическая честность
высшее образование
генеративный ИИ
искусственный интеллект
оценивание
педагогический механизм
плагиат.
English
This paper examines the problem of ensuring academic integrity as generative artificial intelligence (AI) tools enter higher education. It identifies the causes of students' improper use of AI and argues that relying solely on bans and detection software is insufficient. The paper proposes pedagogical mechanisms: an AI use policy, redesigned assessment, AI literacy development, and a system of transparency and reflection. Recommendations are given for introducing these mechanisms in higher education institutions of Uzbekistan.
AI literacy
academic integrity
artificial intelligence
assessment
generative AI
higher education
pedagogical mechanism
plagiarism.
1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. 2020-yil 23-sentabr, O‘RQ-637-son.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-son Farmoni.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 17-fevraldagi “Sun’iy intellekt texnologiyalarini jadal joriy etish uchun shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4996-son qarori.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 14-oktabrdagi “2030-yilgacha sun’iy intellekt texnologiyalarini rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PQ-358-son qarori.
5. O‘ktamova Sh. Oliy ta'limni raqamlashtirishda sun'iy intellekt: muammo va istiqbollar // ZDAF. – 2026. – Vol. 5, No. 11. – B. 107–111. – DOI: 10.5281/zenodo.20525552.
6. Choriyev I.K., Ramazonova O‘.R., Chorshanbiyeva Z.T. Oliy ta’lim muassasalarida o‘quv jarayonlarini sun’iy intellekt algoritmlari asosida boshqarish // Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and Practice. – 2024. – Vol. 2, No. 10. – B. 312–316. – DOI: 10.5281/zenodo.13988190.
7. Salomova F.I., Sadullayeva X.A., Dusmuxamedova A.F. Talabalar bilimini baholashda sun’iy intellektdan foydalanish imkoniyatlari // O‘zbekiston tibbiyot axborotnomasi. – 2026. - №1.
8. UNESCO. Guidance for generative AI in education and research. – Paris: UNESCO, 2023.
9. Perkins M., Furze L., Roe J., MacVaugh J. The Artificial Intelligence Assessment Scale (AIAS): A framework for ethical integration of generative AI in educational assessment // Journal of University Teaching and Learning Practice. – 2024. - Vol. 21, No. 6.
10. Weber-Wulff D. et al. Testing of detection tools for AI-generated text // International Journal for Educational Integrity. – 2023. - Vol. 19, Art. 26.
11. Cotton D. R. E., Cotton P. A., Shipway J. R. Chatting and cheating: Ensuring academic integrity in the era of ChatGPT // Innovations in Education and Teaching International. – 2024. - Vol. 61, No. 2. – P. 228–239.
12. Kasneci E. et al. ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education // Learning and Individual Differences. – 2023. – Vol. 103.
13. International Center for Academic Integrity. The Fundamental Values of Academic Integrity. 3rd ed. – 2021.
14. Bretag T. (ed.) Handbook of Academic Integrity. – Singapore: Springer, 2016