“Tarix falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar”

Русский

МИРОВОЗЗРЕНЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ЗЕМЛЕДЕЛИЯ В ТРАДИЦИОННОЙ КУЛЬТУРЕ КЫРГЫЗСКОГО НАРОДА (НА ПРИМЕРЕ ВОЗДЕЛЫВАНИЯ ЗЕРНОВЫХ КУЛЬТУР)

Дата публикации
20.05.2026
Журнал
“Tarix falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar”
Выпуск
Tarix falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Страницы
194-202
DOI
10.5281/zenodo.20563533

Авторы

Аннотация

В данной статье рассматриваются место земледелия в традиционном хозяйстве кыргызского народа, этапы его исторического развития и значение зерновых культур в жизни кыргызов. На основе исторических источников анализируется, что кыргызы вели не только кочевой, но также полукочевой и оседлый образ хозяйствования. Освещаются процессы формирования земледельческой культуры кыргызов с древнейших времён до начала XX века, развитие ирригационных систем и способы обработки земли. В статье подробно описываются виды зерновых культур, особенности их выращивания, посева, уборки урожая, а также орудия труда, использовавшиеся при обработке и переработке зерна. Особое внимание уделяется национальным блюдам, приготовляемым из зерновых культур, их специфике и месту в традиционной культуре питания кыргызского народа. Кроме того, рассматриваются обычаи, обряды, народные представления и общественное значение, связанные с зерновыми культурами. Целью исследования является научное освещение традиционной земледельческой культуры кыргызов, их хозяйственного и культурного наследия, связанного с выращиванием зерновых культур, а также определение его значения в современном обществе.

Ключевые слова

земледелие зерновые культуры ирригационная система культурное наследие кыргызы национальная кухня обработка земли обряды обычаи традиционное хозяйство

Версии на других языках

Oʻzbekcha

QIRGʻIZ XALQINING ANʼANAVIY MADANIYATIDA DEHQONCHILIKNING DUNYOQARASH ASOSLARI: DONLI EKINLAR YETISHTIRISH MISOLI

Ushbu maqolada qirg‘iz xalqining an’anaviy xo‘jaligida dehqonchilikning o‘rni, uning tarixiy rivojlanish bosqichlari hamda don ekinlarining qirg‘izlar turmush tarzidagi ahamiyati yoritilgan. Tadqiqotda qirg‘izlar nafaqat ko‘chmanchi, balki yarim ko‘chmanchi va o‘troq xo‘jalik yuritish an’analariga ham ega bo‘lganligi tarixiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Qadimgi davrlardan XX asr boshlarigacha bo‘lgan davrda qirg‘izlarning dehqonchilik madaniyatining shakllanishi, sug‘orish tizimlarining rivojlanishi va yerga ishlov berish usullari haqida ma’lumotlar beriladi. Maqolada don ekinlarining turlari, ularni yetishtirish, urug‘ sepish, hosil yig‘ib olish hamda donni qayta ishlashda qo‘llanilgan mehnat qurollari keng yoritilgan. Shuningdek, don mahsulotlaridan tayyorlangan milliy taomlarning turlari, ularning tayyorlanish xususiyatlari va xalqning ovqatlanish madaniyatidagi o‘rni ko‘rsatib berilgan. Bundan tashqari, don ekinlari bilan bog‘liq urf-odatlar, marosimlar, xalqona tasavvurlar va ularning ijtimoiy ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqotning asosiy maqsadi qirg‘iz xalqining an’anaviy dehqonchilik madaniyatini, don ekinlari bilan bog‘liq xo‘jalik va madaniy merosini ilmiy asosda yoritish hamda ularning bugungi kundagi ahamiyatini aniqlashdan iborat.
an’anaviy xo‘jalik dehqonchilik don ekinlari madaniy meros marosimlar milliy taomlar qirg‘izlar sug‘orish tizimi urf-odatlar yerga ishlov berish
English

WORLDVIEW AND AGRICULTURAL PRACTICES IN THE TRADITIONAL CULTURE OF THE KYRGYZ PEOPLE: A STUDY OF CEREAL CROP CULTIVATION

This article examines the role of agriculture in the traditional economy of the Kyrgyz people, its historical stages of development, and the significance of grain crops in their everyday life. Based on historical sources, the study analyzes not only the nomadic way of life of the Kyrgyz but also their semi-nomadic and settled farming traditions. The article provides information on the formation of Kyrgyz agricultural culture, the development of irrigation systems, and methods of land cultivation from ancient times to the beginning of the twentieth century.Special attention is paid to the types of grain crops cultivated by the Kyrgyz, methods of sowing, harvesting, and the agricultural tools used in grain production and processing. The study also describes traditional Kyrgyz foods prepared from grain products, their specific features, and their place in the national food culture. In addition, customs, rituals, folk beliefs, and social practices associated with grain crops are analyzed.The main purpose of the article is to present, on a scientific basis, the traditional agricultural culture of the Kyrgyz people, as well as their economic and cultural heritage related to grain cultivation, and to determine its significance in contemporary society.
Kyrgyz people agriculture cultural heritage customs grain crops irrigation systems land cultivation rituals traditional economy traditional food

Список литературы

1. С. М. Абрамзон, «Избранные труды по истории кыргызов и Кыргызстана», Бишкек, -1999.
2. Кеңеш Жусупов, «Кыргызы» (11-томное издание), стр. 71-80. Кыргыздардын байыркы маданияты: Публ. ил.-попул. ой толгоо. -Бийиктик, 2006.
3. «Кыргызстан» национальная энциклопедия, 2015. - Т. 8. - 643 с. .стр. 120-125.
4. «Кыргызы» (четырнадцатитомное издание), том XII, - Бишкек: 2011.
5. Жумабаев Б. М. Южный Кыргызстан глазами российских путешественников (вторая половина XIX – начало XX вв.). - Бишкек : Гос. дирекция «Ош-3000» при Правительстве КР, 1999. - 133 с.
6. А. В. Гадло, «Этнография народов Средней Азии и Закавказья», Санкт-Петербургский университет, -1998. - 96 с.
7. Кыргызы. Т. 4: Генеалогия, история, наследие и традиции кыргызов в Китае / сост. Кенеш Жусупов. - Бишкек : Учкун, 2004. - (Кыргызы : сборник в 10 томах).