Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari

Namangan davlat pedagogika instituti hamda G.V. Plexanov nomidagi Rossiya iqtisodiyot universitetining Toshkent shahri filiali hamkorligida joriy yilning 10-avgust kuni "Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari" mavzusidagi II an’anaviy Respublika miqyosidagi konferensiya o‘tkazilishi rejalashtirilgan.

1+ Выпуски
190+ Статьи
187+ Участники
Oʻzbekcha

METAKOGNITIV YONDASHUVNING KREATIV FIKRLASH JARAYONLARINI BOSHQARISHDAGI PEDAGOGIK ASOSLARI

Дата публикации
25.08.2026
Журнал
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Выпуск
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Страницы
354-357
DOI
10.5281/zenodo.21929194

Авторы

Аннотация

Mazkur maqolada metakognitiv yondashuvning kreativ fikrlash jarayonlarini boshqarishdagi pedagogik asoslari nazariy-metodologik jihatdan tahlil qilinadi. Bugungi ta’lim jarayonida talabalarning tayyor bilimlarni o‘zlashtirishi bilan bir qatorda, yangi g‘oyalarni ilgari surish, muammoli vaziyatlarga noodatiy yechim topish, o‘z fikrlash strategiyasini ongli boshqarish kompetensiyasi muhim ahamiyat kasb etmoqda. Metakognitiv yondashuv shaxsning “o‘z tafakkuri haqida tafakkur yuritishi”, ya’ni bilish jarayonlarini rejalashtirish, kuzatish, nazorat qilish va baholash mexanizmlarini o‘z ichiga oladi. Kreativ fikrlash esa muammoni turli nuqtai nazardan ko‘rish, original, moslashuvchan va samarali g‘oyalar ishlab chiqish qobiliyati sifatida namoyon bo‘ladi. Maqolada Flavell, Brown, Schraw, Guilford, Torrance, Sternberg, Amabile kabi olimlarning qarashlari asosida metakognitsiya va kreativ fikrlash o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik yoritiladi. Tadqiqotda nazariy tahlil, taqqoslash, umumlashtirish va pedagogik modellashtirish usullaridan foydalanildi. Natijada kreativ fikrlashni metakognitiv boshqarishning rejalashtirish, monitoring, refleksiya va baholashdan iborat pedagogik modeli asoslab berildi.

Ключевые слова

kreativ fikrlash kreativ kompetensiya metakognitiv monitoring metakognitiv yondashuv o‘z-o‘zini nazorat qilish pedagogik boshqaruv refleksiya ta’lim jarayoni

Список литературы

1. Flavell, J. H. Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive-developmental inquiry. American Psychologist, 1979, 34(10), 906–911.
2. Brown, A. L. Metacognition, executive control, self-regulation, and other more mysterious mechanisms. In: F. E. Weinert, R. H. Kluwe (Eds.), Metacognition, Motivation, and Understanding. Hillsdale: Lawrence Erlbaum Associates, 1987.
3. Schraw, G., Moshman, D. Metacognitive theories. Educational Psychology Review, 1995, 7(4), 351–371.
4. Guilford, J. P. Creativity. American Psychologist, 1950, 5(9), 444–454.
5. Torrance, E. P. Torrance Tests of Creative Thinking. Lexington, MA: Personnel Press, 1974.
6. Sternberg, R. J., Lubart, T. I. The concept of creativity: Prospects and paradigms. In: R. J. Sternberg (Ed.), Handbook of Creativity. Cambridge: Cambridge University Press, 1999.
7. Amabile, T. M. Creativity in Context. Boulder, CO: Westview Press, 1996.
8. Zimmerman, B. J. Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory Into Practice, 2002, 41(2), 64–70.
9. Vygotsky, L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.
10. Polya, G. How to Solve It: A New Aspect of Mathematical Method. Princeton: Princeton University Press, 1957.
11. Hargrove, R. A., Nietfeld, J. L. The impact of metacognitive instruction on creative problem solving. Journal of Experimental Education, 2015, 83(3), 291–318.
12. Runco, M. A., Acar, S. Divergent thinking as an indicator of creative potential. Creativity Research Journal, 2012, 24(1), 66–75.
13. Cropley, A. J. Creativity in Education and Learning: A Guide for Teachers and Educators. London: Routledge, 2001.
14. Pintrich, P. R. The role of metacognitive knowledge in learning, teaching, and assessing. Theory Into Practice, 2002, 41(4), 219–225.
15. Fisher, R. Teaching Children to Think. Cheltenha