Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Выпуски
50+ Статьи
50+ Участники
Oʻzbekcha

MARKAZIY OSIYODA SHARQ RENESSANSI POYDEVORINING EVOLYUTSION BOSQICHLARI

Дата публикации
14.10.2026
Журнал
Filologiyaning dolzarb masalalari
Выпуск
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Страницы
164-169
DOI
10.5281/zenodo.23614966

Авторы

Аннотация

Ushbu maqolada Markaziy Osiyo hududida ilk va oʻrta asrlarda kechgan madaniy-maʼnaviy yuksalish, yaʼni Sharq Renessansining shakllanish poydevori, uning tarixiy-evolyutsion bosqichlari hamda jahon sivilizatsiyasiga koʻrsatgan taʼsiri tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotda Islomgacha boʻlgan davr madaniy sintezi, IX-XII asrlardagi Birinchi Sharq Renessansi (Somoniylar, Qoraxoniylar va Xorazm Maʼmun akademiyasi davri) hamda XIV asr oxiri - XVI asr boshlaridagi Ikkinchi Sharq Renessansi (Temuriylar davri) oʻrtasidagi tarixiy uzviylik, ijtimoiy-siyosiy va falsafiy omillar qiyosiy-tahliliy usullar yordamida yoritiladi. Shuningdek, qomusiy olimlarning aniq va ijtimoiy-gumanitar fanlar rivojiga qoʻshgan hissasi ilmiy asoslab beriladi.

Ключевые слова

Bayt ul-hikma Markaziy Osiyo Sharq Renessansi Somoniylar Temuriylar evolyutsion bosqichlar qomusiy olimlar Ulugʻbek ilmiy maktabi madaniy sivilizatsiya

Версии на других языках

Русский
В статье системно рассматриваются эволюционные этапы формирования основ Восточного Ренессанса в Центральной Азии: культурный синтез доисламского периода, Первый Восточный Ренессанс (IX–XII вв.) и Второй Восточный Ренессанс эпохи Тимуридов (конец XIV – начало XVI в.), их преемственность, а также вклад учёных-энциклопедистов в развитие точных и гуманитарных наук.
Восточный Ренессанс Саманиды Тимуриды Центральная Азия эволюционные этапы Дом мудрости учёные-энциклопедисты школа Улугбека культурная цивилизация
English
The article examines, in a systematic way, the evolutionary stages of the foundation of the Eastern Renaissance in Central Asia. It traces the cultural synthesis of the pre-Islamic period, the First Eastern Renaissance (9th–12th centuries) and the Second Eastern Renaissance of the Timurid era (late 14th – early 16th centuries), and shows the continuity between them as well as the contribution of encyclopaedic scholars to the exact sciences and the humanities.
Central Asia Eastern Renaissance Samanids Timurids evolutionary stages House of Wisdom encyclopaedic scholars Ulugh Beg school cultural civilization