MARKAZIY OSIYODA SHARQ RENESSANSI POYDEVORINING EVOLYUTSION BOSQICHLARI

Doniyarova Dilnoza; Isokulov Abdullo Oblokul o‘g‘li

doi:10.5281/zenodo.23614966

14.10.2026

Oʻzbekcha

MARKAZIY OSIYODA SHARQ RENESSANSI POYDEVORINING EVOLYUTSION BOSQICHLARI

Published

14.10.2026

Journal

Filologiyaning dolzarb masalalari

Issue

“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani

Pages

164-169

DOI

10.5281/zenodo.23614966

Authors

Doniyarova Dilnoza , Isokulov Abdullo Oblokul o‘g‘li

Abstract

Ushbu maqolada Markaziy Osiyo hududida ilk va oʻrta asrlarda kechgan madaniy-maʼnaviy yuksalish, yaʼni Sharq Renessansining shakllanish poydevori, uning tarixiy-evolyutsion bosqichlari hamda jahon sivilizatsiyasiga koʻrsatgan taʼsiri tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotda Islomgacha boʻlgan davr madaniy sintezi, IX-XII asrlardagi Birinchi Sharq Renessansi (Somoniylar, Qoraxoniylar va Xorazm Maʼmun akademiyasi davri) hamda XIV asr oxiri - XVI asr boshlaridagi Ikkinchi Sharq Renessansi (Temuriylar davri) oʻrtasidagi tarixiy uzviylik, ijtimoiy-siyosiy va falsafiy omillar qiyosiy-tahliliy usullar yordamida yoritiladi. Shuningdek, qomusiy olimlarning aniq va ijtimoiy-gumanitar fanlar rivojiga qoʻshgan hissasi ilmiy asoslab beriladi.

Keywords

Bayt ul-hikma Markaziy Osiyo Sharq Renessansi Somoniylar Temuriylar evolyutsion bosqichlar qomusiy olimlar Ulugʻbek ilmiy maktabi madaniy sivilizatsiya

Other language versions

Русский

В статье системно рассматриваются эволюционные этапы формирования основ Восточного Ренессанса в Центральной Азии: культурный синтез доисламского периода, Первый Восточный Ренессанс (IX–XII вв.) и Второй Восточный Ренессанс эпохи Тимуридов (конец XIV – начало XVI в.), их преемственность, а также вклад учёных-энциклопедистов в развитие точных и гуманитарных наук.

Восточный Ренессанс Саманиды Тимуриды Центральная Азия эволюционные этапы Дом мудрости учёные-энциклопедисты школа Улугбека культурная цивилизация

English

The article examines, in a systematic way, the evolutionary stages of the foundation of the Eastern Renaissance in Central Asia. It traces the cultural synthesis of the pre-Islamic period, the First Eastern Renaissance (9th–12th centuries) and the Second Eastern Renaissance of the Timurid era (late 14th – early 16th centuries), and shows the continuity between them as well as the contribution of encyclopaedic scholars to the exact sciences and the humanities.

Central Asia Eastern Renaissance Samanids Timurids evolutionary stages House of Wisdom encyclopaedic scholars Ulugh Beg school cultural civilization

View PDF