Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Выпуски
27+ Статьи
26+ Участники
Oʻzbekcha

INGLIZ VA O‘ZBEK MAQOLLARIDA “YAQIN-UZOQ” OPPOZITSIYASINING QARINDOSHLIK MUNOSABATLARINI IFODALASHDAGI LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI

Дата публикации
14.10.2026
Журнал
Filologiyaning dolzarb masalalari
Выпуск
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Страницы
60-64
DOI
10.5281/zenodo.23557686

Авторы

Аннотация

Maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi maqollarda “yaqin-uzoq” oppozitsiyasining qarindoshlik munosabatlarini konseptuallashtirishdagi o‘rni lingvomadaniy va semantik-pragmatik jihatdan qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning materiali sifatida o‘zbek xalq maqollari to‘plamlarida qayd etilgan “yaqin”, “uzoq”, “qaynona”, “qiz”, “qarindosh” kabi birliklar ishtirokidagi paremiologik birliklar hamda ingliz tilidagi “near”, “far/distant”, “brother”, “relative”, “cousin”, “neighbour” komponentlari qatnashgan maqol va hikmatli birliklar tanlandi.

Ключевые слова

emotsional yaqinlik ijtimoiy masofa lingvomadaniyat maqol paremiologik birlik semantik component yaqin-uzoq oppozitsiyasi

Версии на других языках

Русский
В статье проводится сопоставительный лингвокультурный и семантико-прагматический анализ оппозиции «близкий-далёкий» в английских и узбекских пословицах, связанных с выражением родственных отношений. Материалом исследования послужили узбекские паремиологические единицы с компонентами «яқин», «узоқ», «qaynona», «qiz», «qarindosh», а также английские пословичные и афористические выражения с компонентами near, far/distant, brother, relative, cousin, neighbour
взаимопомощь лингвокультура оппозиция «близкий-далёкий» паремиологическая единица пословица родство семантический компонент сопоставительный анализ социальная дистанция эмоциональная близость
English
The article presents a comparative linguocultural and semantic-pragmatic analysis of the near-far opposition in English and Uzbek proverbs referring to kinship relations. The data include Uzbek proverbs containing yaqin, uzoq, qaynona, qiz and qarindosh, as well as English proverbial and aphoristic expressions containing near, far/distant, brother, relative, cousin and neighbour. Componential, contrastive, linguocultural, contextual-pragmatic and paremiological methods are employed.
contrastive analysis emotional proximity kinship; proverb linguoculture mutual support near-far opposition paremiological unit semantic component social distance

Список литературы

1. Mieder W. Proverbs: A Handbook. – Westport, CT: Greenwood Press, 2004. – 328 p.
2. Mirzayev T., Musoqulov A., Sarimsoqov B. (tuzuvchilar). O‘zbek xalq maqollari. – Toshkent: Sharq, 2005. – 257 b.
3. Lyons J. Semantics. Vol. 1. – Cambridge: Cambridge University Press, 1977. – 897 p.
4. Xaitova G.T. Tilshunoslikda “yaqin–uzoq” oppozitsiyasining chog‘ishtirma tadqiqi masalasi (ingliz va o‘zbek tillari misolida) // Ijtimoiy-gumanitar fanlarning dolzarb muammolari. – 2024. – 3(S/9). – DOI: 10.47390/SPR1342V3SI9Y2023N33.
5. Xaitova G.T. Ingliz va o‘zbek tillarida “yaqin–uzoq” oppozitsiyasining ifodalanishida paremiologik birliklar roli // O‘zMU xabarlari. – 2025. – 1(1.3.1). – B. 328–329. – DOI: 10.69617/nuuz.v1i1.3.1.7007.
6. Oxford Advanced Learner’s Dictionary. “near” entry. – Oxford University Press. – URL: https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/near_2 (murojaat sanasi: 30.09.2026).
7. Oxford Advanced Learner’s Dictionary. “distant” entry. – Oxford University Press. – URL: https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/us/definition/english/distant (murojaat sanasi: 30.09.2026).
8. Маслова В.А. Лингвокультурология: учеб. пособие для студентов вузов. – Москва: Academia, 2001. – 202 с.
9. Wierzbicka A. Understanding Cultures through Their Key Words: English, Russian, Polish, German, and Japanese. – New York: Oxford University Press, 1997. – 328 p.