INGLIZ VA O‘ZBEK MAQOLLARIDA “YAQIN-UZOQ” OPPOZITSIYASINING QARINDOSHLIK MUNOSABATLARINI IFODALASHDAGI LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI

Xaitova Gulhayo Tovasharovna

doi:10.5281/zenodo.23557686

14.10.2026

Oʻzbekcha

INGLIZ VA O‘ZBEK MAQOLLARIDA “YAQIN-UZOQ” OPPOZITSIYASINING QARINDOSHLIK MUNOSABATLARINI IFODALASHDAGI LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI

Nashr sanasi

14.10.2026

Jurnal

Filologiyaning dolzarb masalalari

Nashr

“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani

Sahifalar

60-64

DOI

10.5281/zenodo.23557686

Mualliflar

Xaitova Gulhayo Tovasharovna

Annotatsiya

Maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi maqollarda “yaqin-uzoq” oppozitsiyasining qarindoshlik munosabatlarini konseptuallashtirishdagi o‘rni lingvomadaniy va semantik-pragmatik jihatdan qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning materiali sifatida o‘zbek xalq maqollari to‘plamlarida qayd etilgan “yaqin”, “uzoq”, “qaynona”, “qiz”, “qarindosh” kabi birliklar ishtirokidagi paremiologik birliklar hamda ingliz tilidagi “near”, “far/distant”, “brother”, “relative”, “cousin”, “neighbour” komponentlari qatnashgan maqol va hikmatli birliklar tanlandi.

Kalit so‘zlar

emotsional yaqinlik ijtimoiy masofa lingvomadaniyat maqol paremiologik birlik semantik component yaqin-uzoq oppozitsiyasi

Boshqa tillardagi variantlar

Русский

В статье проводится сопоставительный лингвокультурный и семантико-прагматический анализ оппозиции «близкий-далёкий» в английских и узбекских пословицах, связанных с выражением родственных отношений. Материалом исследования послужили узбекские паремиологические единицы с компонентами «яқин», «узоқ», «qaynona», «qiz», «qarindosh», а также английские пословичные и афористические выражения с компонентами near, far/distant, brother, relative, cousin, neighbour

взаимопомощь лингвокультура оппозиция «близкий-далёкий» паремиологическая единица пословица родство семантический компонент сопоставительный анализ социальная дистанция эмоциональная близость

English

The article presents a comparative linguocultural and semantic-pragmatic analysis of the near-far opposition in English and Uzbek proverbs referring to kinship relations. The data include Uzbek proverbs containing yaqin, uzoq, qaynona, qiz and qarindosh, as well as English proverbial and aphoristic expressions containing near, far/distant, brother, relative, cousin and neighbour. Componential, contrastive, linguocultural, contextual-pragmatic and paremiological methods are employed.

contrastive analysis emotional proximity kinship; proverb linguoculture mutual support near-far opposition paremiological unit semantic component social distance

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Mieder W. Proverbs: A Handbook. – Westport, CT: Greenwood Press, 2004. – 328 p.

2. Mirzayev T., Musoqulov A., Sarimsoqov B. (tuzuvchilar). O‘zbek xalq maqollari. – Toshkent: Sharq, 2005. – 257 b.

3. Lyons J. Semantics. Vol. 1. – Cambridge: Cambridge University Press, 1977. – 897 p.

4. Xaitova G.T. Tilshunoslikda “yaqin–uzoq” oppozitsiyasining chog‘ishtirma tadqiqi masalasi (ingliz va o‘zbek tillari misolida) // Ijtimoiy-gumanitar fanlarning dolzarb muammolari. – 2024. – 3(S/9). – DOI: 10.47390/SPR1342V3SI9Y2023N33.

5. Xaitova G.T. Ingliz va o‘zbek tillarida “yaqin–uzoq” oppozitsiyasining ifodalanishida paremiologik birliklar roli // O‘zMU xabarlari. – 2025. – 1(1.3.1). – B. 328–329. – DOI: 10.69617/nuuz.v1i1.3.1.7007.

6. Oxford Advanced Learner’s Dictionary. “near” entry. – Oxford University Press. – URL: https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/near_2 (murojaat sanasi: 30.09.2026).

7. Oxford Advanced Learner’s Dictionary. “distant” entry. – Oxford University Press. – URL: https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/us/definition/english/distant (murojaat sanasi: 30.09.2026).

8. Маслова В.А. Лингвокультурология: учеб. пособие для студентов вузов. – Москва: Academia, 2001. – 202 с.

9. Wierzbicka A. Understanding Cultures through Their Key Words: English, Russian, Polish, German, and Japanese. – New York: Oxford University Press, 1997. – 328 p.

PDFni ko'rish