Oʻzbekcha
AXSIKENT IRRIGATSIYA TIZIMI TARIXI: QORAXONIYLAR DAVRIDAN HOZIRGI KUNGA QADAR (QIYOSIY TAHLIL)
Дата публикации
15.06.2026
Журнал
История Ахсикента: новые взгляды, анализ и исследования
Выпуск
Материалы Международной научно-практической конференции «История Ахсикента: новые взгляды, анализ и исследования» (15 июня 2026 года)
Аннотация
Ushbu maqolada Axsikent irrigatsiya tizimlari tarixining qoraxoniylar davridan to hozirgi kungacha bo‘lgan holati tahlil qilingan. Unda, Kosonsoy, Axsisoy va Janjalsoylar sug‘oradigan yerlar haqidagi ma’lumotlar berilgan. Shuningdek, soxta “Yangi Axsi” shahrini suv yuvib ketmaganligi, Sirdaryoning Axsikent uchun ahamiyati yoritib berilgan.
Ключевые слова
Axsikent
tarixiy manbalar
irrigatsiya
qoraxoniylar
Kosonsoy
Axsisoy
Janjalsoy
Yangi Axsi
Sirdaryo
kema
akveduk
Русский
ИСТОРИЯ ИРРИГАЦИОННОЙ СИСТЕМЫ АКСЫКЕНТА: ОТ ЭПОХИ КАРАХАНИДОВ ДО НАШИХ ДНЕЙ (СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ)
В этой статье перечисляются основные события из истории ирригационной системы Ахсыкента от эпохи караханидов до наших период. В нем дается информация о землях, орошаемых Касансоями, Ахсисаями и Джанжалсаями. Кроме того, было установлено, что так называемый “Новый Ахси” не был разрушен наводнением, а также освещена роль реки Сырдарьи в истории и развитии Ахсикента.
ирригационная система
исторические источники
Ахсикент
эпоха Караханидов
Касансай
Ахсисай
Джанжалсай
Новый Ахси
река Сырдарья
речной транспорт
акведуки
English
THE HISTORY OF AKHSIKENT'S IRRIGATION SYSTEM: FROM THE KARAKHANID PERIOD TO THE PRESENT DAY (A COMPARATIVE ANALYSIS)
This article examines the major stages in the development of Akhsikent’s irrigation system from the Karakhanid era to the present. It provides information on the agricultural lands irrigated by the Kasansay, Akhsisay, and Janjalsay watercourses. Furthermore, the study demonstrates that the so-called “New Akhsi” was not destroyed by flooding and highlights the important role of the Syr Darya River in the history and development of Akhsikent.
Akhsikent
irrigation system
Karakhanid period
Kasansay
Akhsisay
Janjalsay
New Akhsi
Syr Darya River
river transport
aqueducts
historical sources.
1. Абдулаҳатов Н., Тошқулов А., Қодиров В. Файзиобод файзлари. Биринчи китоб. – Тошкент: Китобдорнашр, 2019.
2. Абдуллаев Р. ХХ асрнинг 40-70 йилларида Ахсикент атрофи ҳудудларининг ирригация системасидаги ўзгаришлар //“Бобур ва Ахсикент” мавзуида республика олимлари иштирокида ўтказилган VI-Республика илмий-амалий анжумани материаллари, Наманган 2025.
3. Абдураҳмон ибн Муҳаммад ибн Халдун. Муқаддима. I жилд.-Тошкент: Trust and support, 2024.
4. Абулғозий Баҳодирхон. Шажарайи турк /Масъул муҳаррир ва сўзбоши муаллифи Б.А. Аҳмедов.-Тошкент: Чўлпон, 1992.
5. Бартольд В. В. Сочинения. Том III.-Москва: Восточная литература, 1965.
6. Заҳириддин Муҳаммад Бобур. Бобурнома.-Тошкент: Ўзбекистон ССР Фанлар академияси нашриёти, 1960.
7. Заҳириддин Муҳаммад Бобур. Бобурнома.-Тошкент: Юлдузча, 1989.
8. Ибн Ҳавқал. Китоб сурат ал-ард.-Тошкент: Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2011.
9. Ирригация Узбекистана. Современное состояние и перспективы развития ирригации в бассейне р.Сырдарьи. В 4-х томах. (Гл. Ред. А.Садыков). Т. 2.-Ташкент: Фан, 1975.
10. Истахрий. Китаб ал-масалик вал-мамалик (Хуросон ва Мовароуннаҳр) Йўллар ва мамлакатлар китоби (Тадқиқот, араб тилидан таржима, изоҳ ва кўрсаткичлар муаллифи Р.Т.Худайберганов).-Тошкент: Фан, 2019.
11. Қозоқов Т. Ахсикентнинг мухтасар тарихи.-Тошкент: Фан зиёси, 2024.
12. Қосимов Й. Қадимги Фарғона сирлари.-Наманган: “Китобхон” жамияти, 1992.
13. Махмуд ибн Вали. Море тайн относительно доблестей благородных. (Перевод Б.А.Ахмедова).-Ташкент: Фан, 1977.
14. Машрабов З., Матбобоев Б., Раҳмонов В. Бобур қурдирган мақбара топилди //Андижоннома газетаси, 2018 йил 28 ноябрь.; Бобур қурдирган мақбара топилди //Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 2018 йил 7, 21 декабрь.
15. Нурматова Г. Средневековый Ахсикент (IX-XII вв.) //Номаи Донишгоҳ/Ученые записки Худжандского государственного университета им. академика Б. Гафурова. Серия: Гуманитарные науки. – 2010. – № 2 (22).
16. Ҳасанов Ҳ. Ўрта Осиёлик географ ва сайёҳлар.-Тошкент: Ўзбекистон, 1964.
17. Чуланов Ю.Г. Городище Ахсыкет //Советская археология, 1963.-№3.
18. ترکستان ولایتی نینگ کزیتی٤٨ نچی نومر١٩١٣یلده ٢٣نچی ایونده
19. Ахсикент халқаро илмий тадқиқот жамоат бирлашмаси архив фонди. II Фонд, 38-иш, 1-32 бетлар; 39-иш, 1-2 бетлар.
20. Ахсикент халқаро илмий тадқиқот жамоат бирлашмаси жорий архив фонди. II Фонд, 1-рўйхат, 38-иш, Б.23; 79-иш, Б.2.