Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar

Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan Namangan davlat pedagogika instituti Maktabgacha ta'lim kafedrasi tomonidan 2026-yil 25-sentyabr kuni “Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar” mavzusida respublika konferensiya o'tkazilishi rejalashtirilgan.

1+ Sonlar
86+ Maqolalar
91+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

REFLEKSIV DEBRIFING ASOSIDA BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARNING METAKOGNITIV FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISH

Nashr sanasi
28.09.2026
Jurnal
Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar
Nashr
Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar
Sahifalar
287-292
DOI
10.5281/zenodo.23254568

Mualliflar

Annotatsiya

Mazkur maqolada refleksiv debrifing asosida bo‘lajak o‘qituvchilarning metakognitiv faoliyatini rivojlantirishning nazariy-metodologik asoslari tahlil qilinadi. Metakognitiv faoliyat shaxsning o‘z bilish jarayonlarini anglash, rejalashtirish, kuzatish, tartibga solish va natijalarini baholashga yo‘naltirilgan integrativ kasbiy sifat sifatida talqin etiladi. Refleksiv debrifing pedagogik tajribadan keyingi strukturali tahlil vositasi sifatida bo‘lajak o‘qituvchining qaror qabul qilish jarayonini qayta ko‘rib chiqishi, qo‘llangan strategiyalarning samaradorligini baholashi va yangi vaziyat uchun muqobil harakat rejasini ishlab chiqishiga xizmat qilishi asoslanadi. Nazariy tahlil asosida refleksiv debrifingning metakognitiv faoliyatni rivojlantirishga ta’sir qiluvchi besh funksiyasi hamda “rekonstruksiya – monitoring – sababiy tahlil – strategik qayta rejalash – transfer” ketma-ketligi taklif etiladi. Ushbu yondashuv pedagogik amaliyot va simulyatsion mashg‘ulotlarni oddiy tajriba to‘plashdan ongli kasbiy o‘rganish jarayoniga aylantirish imkonini beradi.

Kalit so‘zlar

bo‘lajak o‘qituvchi metakognitiv faoliyat metakognitiv monitoring o‘z-o‘zini boshqarish pedagogik tajriba refleksiv debrifing refleksiya strategik rejalash transfer

Boshqa tillardagi variantlar

Русский

РАЗВИТИЕ МЕТАКОГНИТИВНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ НА ОСНОВЕ РЕФЛЕКСИВНОГО ДЕБРИФИНГА

В статье анализируются теоретико-методологические основы развития метакогнитивной деятельности будущих учителей посредством рефлексивного дебрифинга. Метакогнитивная деятельность рассматривается как интегративное профессиональное качество, обеспечивающее осознание, планирование, мониторинг, регуляцию и оценивание собственных познавательных и профессиональных действий. Обосновано, что рефлексивный дебрифинг как структурированный анализ после педагогической деятельности помогает будущему учителю реконструировать ход принятия решений, оценивать эффективность использованных стратегий, выявлять причины затруднений и проектировать альтернативные способы действий. На основе теоретического анализа выделены пять функций рефлексивного дебрифинга и предложена последовательность «реконструкция – мониторинг – причинный анализ – стратегическое перепланирование – перенос». Показано, что такой подход позволяет преобразовать педагогическую практику и симуляционные занятия из накопления опыта в процесс осознанного профессионального учения.
будущий учитель метакогнитивная деятельность метакогнитивный мониторинг педагогический опыт перенос рефлексивный дебрифинг рефлексия саморегуляция стратегическое планирование
English

DEVELOPING FUTURE TEACHERS’ METACOGNITIVE ACTIVITY THROUGH REFLECTIVE DEBRIEFING

The article analyzes the theoretical and methodological foundations for developing future teachers’ metacognitive activity through reflective debriefing. Metacognitive activity is interpreted as an integrative professional capacity that enables individuals to become aware of, plan, monitor, regulate, and evaluate their own cognitive and professional actions. Reflective debriefing is substantiated as a structured post-activity analysis that helps preservice teachers reconstruct their decision-making processes, evaluate the effectiveness of strategies used, identify causes of difficulties, and design alternative courses of action for future situations. Based on theoretical analysis, five functions of reflective debriefing in metacognitive development are identified, and a sequence of “reconstruction – monitoring – causal analysis – strategic replanning – transfer” is proposed. The approach can transform teaching practice and simulation-based activities from mere accumulation of experience into a process of conscious professional learning.
future teacher metacognitive activity metacognitive monitoring pedagogical experience reflection reflective debriefing self-regulation strategic planning transfer

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Flavell J.H. Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive-developmental inquiry // American Psychologist. – 1979.
2. Schraw G., Dennison R.S. Assessing metacognitive awareness // Contemporary Educational Psychology. – 1994.
3. Veenman M.V.J., Van Hout-Wolters B.H.A.M., Afflerbach P. Metacognition and learning: Conceptual and methodological considerations // Metacognition and Learning. – 2006.
4. Zimmerman B.J. Becoming a self-regulated learner: An overview // Theory Into Practice. – 2002.
5. Schön D.A. The Reflective Practitioner: How Professionals Think in Action. – New York: Basic Books, 1983. – 374 p.
6. Kolb D.A. Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. – Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, 1984. – 256 p.
7. Korthagen F.A.J., Kessels J.P.A.M. Linking theory and practice: Changing the pedagogy of teacher education // Educational Researcher. – 1999.
8. Fanning R.M., Gaba D.M. The role of debriefing in simulation-based learning // Simulation in Healthcare. – 2007.
9. Sawyer T., Eppich W., Brett-Fleegler M., Grant V., Cheng A. More than one way to debrief: A critical review of healthcare simulation debriefing methods // Simulation in Healthcare. – 2016.
10. Flavian H., Levin O. Using simulation-based learning to inform preservice teachers’ professional development // Teaching Education. – 2024.
11. Levin O., Frei-Landau R., Goldberg C. Development and validation of a scale to measure the simulation-based learning outcomes in teacher education // Frontiers in Education. – 2023.
12. Pytash K.E., Morgan D.N. Debriefing conversations as a vehicle for English language arts preservice teachers’ co-construction of pedagogical knowledge // Teaching and Teacher Education. – 2025.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar