Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Sonlar
147+ Maqolalar
152+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

O‘ZBEK ILMIY MATNINING METADISKURSIV XUSUSIYATLARI

Nashr sanasi
14.10.2026
Jurnal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Nashr
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Sahifalar
713-718
DOI
10.5281/zenodo.23833258

Mualliflar

Annotatsiya

Ushbu maqolada o‘zbek ilmiy matnining metadiskursiv xususiyatlari lingvistik va pragmatik nuqtayi nazardan tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi o‘zbek tilidagi ilmiy matnlarda muallifning fikrni izchil tashkil etishi, o‘quvchi bilan muloqotni yo‘lga qo‘yishi hamda ilmiy pozitsiyasini ifodalashida qo‘llanadigan metadiskursiv vositalarning funksional xususiyatlarini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda metadiskursning interaktiv va interaksional kategoriyalariga asoslangan nazariy yondashuvdan foydalaniladi. Xususan, bog‘lovchi vositalar, ramkalovchi birliklar, ichki havolalar, manbaga ishoralar, izohlovchi vositalar, ehtiyotkorlik bildiruvchi birliklar, ta’kid kuchaytiruvchilar, munosabat bildiruvchi vositalar, o‘quvchini jalb qiluvchi birliklar hamda muallifga ishoralar tahlil qilinadi

Kalit so‘zlar

akademik yozuv ilmiy matn interaksional vositalar interaktiv vositalar metadiskurs muallif pozitsiyasi o‘quvchi bilan muloqot pragmatik funksiya

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
В статье исследуются метадискурсивные особенности узбекского научного текста с лингвистической и прагматической точек зрения. Основная цель исследования заключается в выявлении функциональных особенностей метадискурсивных средств, используемых в узбекских научных текстах для последовательной организации содержания, установления взаимодействия с читателем и выражения авторской научной позиции. В исследовании применяется теоретический подход, основанный на интерактивной и интеракциональной категориях метадискурса. Рассматриваются средства логической связи, рамочные маркеры, внутренние ссылки, средства указания на источники, пояснительные средства, маркеры осторожности, усилители утверждения, средства выражения авторского отношения, маркеры вовлечения читателя и средства авторской саморепрезентации. При анализе учитывается не только формальная структура метадискурсивных единиц, но и их контекстуальное значение и коммуникативно-прагматическая функция в научном дискурсе
авторская позиция академическое письмо взаимодействие с читателем интерактивные средства интеракциональные средства метадискурс научный текст прагматическая функция
English
This article examines the metadiscursive features of Uzbek academic texts from linguistic and pragmatic perspectives. The main purpose of the study is to identify the functional characteristics of metadiscursive resources used in Uzbek academic writing to organize information coherently, establish interaction with readers, and express the writer’s academic position. The study employs a theoretical framework based on the interactive and interactional categories of metadiscourse. In particular, transitions, frame markers, endophoric markers, evidentials, code glosses, hedges, boosters, attitude markers, engagement markers, and self-mentions are considered. The analysis focuses not only on the formal realization of metadiscursive expressions but also on their contextual meanings and communicative-pragmatic functions within academic discourse. Such an approach makes it possible to distinguish metadiscursive uses from instances in which the same linguistic forms perform primarily propositional functions.
academic text academic writing interactional resources interactive resources metadiscourse pragmatic function reader engagement writer stance

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Hyland, K., 2010. Metadiscourse: what is it and where it is going? http://dx.doi.org/10.1016/j.pragma.2017.03.007 Journal of Pragmatics 113 (2017) 16-29
2. David Crystal A Dictionary of Linguistics and Phonetics 6th Edition / 2008. P.327. https://archive.org/details/ADictionaryOfLinguisticsAndPhonetics/page/n327/mode/1up 554 p.
3. Кравченко М. А. Метаязык – метатекст – метадискурс: от термина к исследовательскому ландшафту // Известия ЮФУ. Филол. науки. 2024. Т. 28, ʋ 4. С. 70–82.
4. Ҳакимов М., Газиева М. Прагмалингвистика асослари. – Фарона, 2020. –Б. 312.
5. Hyland K. Metadiscourse: mapping interactions in academic writing. Nordic journal of English Studies. 2010; v. 9 n. 2, p. 125-143
6. Safarov Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent, 2008. 320 b.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar