"Tabiiy fanlar integratsiyasida innovatsion ta’lim texnologiyalari: an’anaviylik va zamonaviylik" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Namangan davlat pedagogika instituti Tabiiy fanlar kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-noyabr kunlari tashkil etilgan.

1+ Sonlar
50+ Maqolalar
81+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

OROL DENGIZI EKOLOGIK MUAMMOSI VA UNING OQIBATLARINI BARTARAF ETISH YO‘LLARI

Nashr sanasi
14.11.2026
Jurnal
"Tabiiy fanlar integratsiyasida innovatsion ta’lim texnologiyalari: an’anaviylik va zamonaviylik" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Nashr
"Tabiiy fanlar integratsiyasida innovatsion ta’lim texnologiyalari: an’anaviylik va zamonaviylik" Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Sahifalar
206-208
DOI
10.5281/zenodo.24163768

Mualliflar

Annotatsiya

Maqolada Orol dengizining qurishi natijasida yuzaga kelgan ekologik muammolar, ularning iqlim, aholi salomatligi va biologik xilma-xillikka ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqot maqsadi muammoning asosiy sabablari va oqibatlarini aniqlash hamda Orolbo‘yi hududini barqaror rivojlantirish yo‘nalishlarini asoslashdan iborat. Tahlillar dengiz qurishining asosiy omili Amudaryo va Sirdaryo suvlarining sug‘orma dehqonchilikka me’yoridan ortiq yo‘naltirilishi ekanini ko‘rsatdi. Quruqlashgan tubda hosil bo‘lgan Orolqum cho‘lidan ko‘tarilayotgan tuz-chang bo‘ronlari hududdagi inqirozni yanada chuqurlashtirmoqda. Yechim sifatida quruq tubda fitomelioratsiya (saksovul ekish), suvni tejovchi texnologiyalarni joriy etish va xalqaro hamkorlikni kengaytirish taklif etilgan.

Kalit so‘zlar

Orol dengizi ekologik muammo Amudaryo Sirdaryo Orolqum sho‘rlanish tuz-chang bo‘ronlari fitomelioratsiya saksovul suv resurslari Orolbo‘yi.

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
В работе рассмотрены экологические проблемы, возникшие в результате высыхания Аральского моря, и их влияние на климат, здоровье населения и биологическое разнообразие. Целью исследования является выявление основных причин и последствий кризиса, а также обоснование направлений устойчивого развития Приаралья. Анализ показал, что главной причиной усыхания моря стал чрезмерный забор вод Амударьи и Сырдарьи на орошаемое земледелие. Соляно-пылевые бури с обнажившегося дна, на котором сформировалась пустыня Аралкум, усугубляют экологическую ситуацию в регионе. В качестве решений предложены фитомелиорация осушенного дна (посадка саксаула), внедрение водосберегающих технологий и расширение международного сотрудничества.
Аральское море экологическая проблема Амударья Сырдарья Аралкум засоление соляно-пылевые бури фитомелиорация саксаул водные ресурсы Приаралье.
English
The paper examines the environmental problems caused by the desiccation of the Aral Sea and their impact on climate, public health and biodiversity. The research aims to identify the main causes and consequences of the crisis and to substantiate directions for the sustainable development of the Aral Sea region. The analysis shows that the key factor was the excessive diversion of the Amu Darya and Syr Darya waters for irrigated agriculture. Salt and dust storms from the exposed seabed, where the Aralkum Desert has formed, further aggravate the situation. Phytomelioration of the dried seabed (planting saxaul), water-saving technologies and broader international cooperation are proposed as solutions.
Aral Sea environmental problem Amu Darya Syr Darya Aralkum salinization salt and dust storms phytomelioration saxaul water resources Aral Sea region.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Micklin P. The Aral Sea Disaster // Annual Review of Earth and Planetary Sciences. — 2007. — Vol. 35. — P. 47–72.
2. Glantz M.H. Creeping Environmental Problems and Sustainable Development in the Aral Sea Basin. — Cambridge: Cambridge University Press, 2005.
3. Micklin P., Aladin N.V. Reclaiming the Aral Sea // Scientific American. — 2008. — Vol. 298, No. 4. — P. 64–71.
4. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining «Orolbo‘yi hududini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar zonasi deb e’lon qilish to‘g‘risida»gi rezolyutsiyasi, 2021-yil // un.org.
5. Orolbo‘yi hududi bo‘yicha BMT Inson xavfsizligi ko‘p tomonlama hamkorlik jamg‘armasi (UN Multi-Partner Human Security Trust Fund for the Aral Sea Region) materiallari // un.org.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar