Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari

Mazkur “Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari” mavzusidagi Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug'i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, 2026-yil 23-iyun kuni Namangan davlat pedagogika instituti Ilmiy tadqiqotlar, innovatsiyalar va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash bo'limi tomonidan o'tkazilgan.

1+ Sonlar
253+ Maqolalar
281+ Ishtirokchilar
Русский

НОМИНАЦИОННЫЕ ЦЕПОЧКИ ПЕРСОНАЖЕЙ В РУССКИХ И УЗБЕКСКИХ НАРОДНЫХ СКАЗКАХ

Nashr sanasi
23.06.2026
Jurnal
Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari
Nashr
Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari xalqaro ilmiy-amaliy anjuman (2026-yil, 23-iyun)
Sahifalar
1214-1217
DOI
10.5281/zenodo.23161316

Mualliflar

Annotatsiya

В статье исследуются номинационные цепочки персонажей русских и узбекских народных сказок как средство текстовой организации и динамической характеристики героя. Изменение наименования персонажа обусловлено развитием сюжета, сменой социальной или родственной роли, трансформацией внешнего облика, изменением точки зрения говорящего, а также приобретением героем нового статуса или характеристики. В русских сказках особую роль играют номинационные переходы, связанные с волшебным превращением и родственными отношениями персонажей; в исследованном узбекском материале заметное место занимают социально-ролевые, статусные и репутационно обусловленные повторные номинации. Устанавливается, что номинационная цепочка выполняет идентифицирующую, текстообразующую, характеризующую и сюжетно-динамическую функции.

Kalit so‘zlar

антропоним народная сказка номинативный ряд номинационная цепочка номинация персонаж повторная номинация русская сказка сопоставительный анализ. текстообразующая функция узбекская сказка

Boshqa tillardagi variantlar

Oʻzbekcha
Maqolada rus va o‘zbek xalq ertaklaridagi personajlarning nominatsion zanjirlari matnni tashkil etish va qahramonni dinamik tavsiflash vositasi sifatida tadqiq etiladi. Personaj nomining o‘zgarishi syujet rivoji, ijtimoiy yoki qarindoshlik rolini almashtirish, tashqi qiyofaning o‘zgarishi, so‘zlovchi nuqtayi nazarining almashishi, shuningdek, qahramonning yangi maqom yoki xususiyatga ega bo‘lishi bilan bog‘liq. Rus ertaklarida sehrli o‘zgarish va personajlarning qarindoshlik munosabatlari bilan bog‘liq nominatsion o‘tishlar alohida ahamiyat kasb etsa, o‘zbek ertaklarida ijtimoiy-rol, maqom va obro‘-e’tibor bilan bog‘liq takroriy nominatsiyalar muhim o‘rin tutadi. Tadqiqot natijasida nominatsion zanjir identifikatsiyalash, matnni shakllantirish, xarakterlash hamda syujet-dinamik funksiyalarni bajarishi aniqlandi.
antroponim matnni shakllantirish funksiyasi nominativ qator nominatsion zanjir nominatsiya o‘zbek ertagi personaj qiyosiy tahlil. rus ertagi takroriy nominatsiya xalq ertagi
English
The article examines nomination chains of characters in Russian and Uzbek folk tales as a means of textual organization and dynamic characterization of the hero. Changes in character naming are determined by the development of the plot, shifts in social or kinship roles, transformations of physical appearance, changes in the speaker’s point of view, as well as the acquisition of a new status or characteristic by the hero. In Russian fairy tales, particular importance is attached to nomination shifts associated with magical transformations and kinship relations between characters, while in the Uzbek material, socially and role-based, status-related, and reputation-based repeated nominations occupy a prominent place. The study establishes that nomination chains perform identifying, text-forming, characterizing, and plot-dynamic functions.
Russian fairy tale Uzbek fairy tale anthroponym character comparative analysis. folk tale nomination nomination chain nominative series repeated nomination text-forming function

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Валгина Н. С. Теория текста. – М.: Логос, 2003. – 280 с.
2. Гак В. Г. Повторная номинация и её стилистическое использование // Вопросы французской филологии. – М., 1972. – С. 123–136.
3. Гак В. Г. К типологии лингвистических номинаций // Языковая номинация. Общие вопросы.– М.: Наука, 1977.–С. 230–293.
4. Гальперин И. Р. Текст как объект лингвистического исследования. – М.: Наука, 1981. –138 с.
5. Суперанская А. В. Общая теория имени собственного.– 3-е изд., испр. – М.: URSS, 2009. – 365 с.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar