Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar

Mazkur Respublika ilmiy-amaliy konferensiya O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirining 2026-yil 16-yanvardagi 11-son buyrug‘iga 1-ilova bilan tasdiqlangan “2026-yilda xalqaro miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasi”ga muvofiq, 2026-yil 20-may kuni Namangan davlat pedagogika instituti Falsafiy va tarixiy fanlar kafedrasining tashabbusi bilan o‘tkazildi.

1+ Sonlar
123+ Maqolalar
126+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

FIZIKA TA’LIMIDA KONTEKSTLILIK VA ABSTRAKT FIZIK BILIMLAR INTEGRATSIYASINING METODIK ASOSLARI

Nashr sanasi
20.05.2026
Jurnal
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar
Nashr
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Sahifalar
876-883
DOI
10.5281/zenodo.22992806

Mualliflar

Annotatsiya

Tezisda fizika ta’limida kontekstlilik va abstrakt fizik bilimlar integratsiyasining metodik asoslari tahlil qilingan. Kontekst, abstraksiyalash va bilim transferining didaktik funksiyalari aniqlashtirilib, fizik bilimlarni yangi vaziyatlarda qo‘llashga yo‘naltirilgan “kontekst–abstraksiya–transfer” metodik mexanizmi taklif etilgan.

Kalit so‘zlar

abstraksiyalash abstrakt fizik bilim bilim transferi fizik model kontekstlilik metodik mexanizm

Boshqa tillardagi variantlar

Русский

МЕТОДИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ИНТЕГРАЦИИ КОНТЕКСТНОСТИ И АБСТРАКТНЫХ ФИЗИЧЕСКИХ ЗНАНИЙ В ОБУЧЕНИИ ФИЗИКЕ

В тезисе проанализированы методические основы интеграции контекстности и абстрактных физических знаний в обучении физике. Уточнены дидактические функции контекста, абстрагирования и переноса знаний, предложен методический механизм «контекст–абстракция–трансфер», направленный на применение физических знаний в новых ситуациях.
абстрагирование абстрактные физические знания контекстность методический механизм обучение физике перенос знаний физическая модель
English

METHODOLOGICAL FOUNDATIONS FOR THE INTEGRATION OF CONTEXTUALIZATION AND ABSTRACT PHYSICS KNOWLEDGE IN PHYSICS EDUCATION

The paper examines the methodological foundations for integrating contextualization and abstract physics knowledge in physics education. The didactic functions of context, abstraction, and knowledge transfer are clarified, and a “context–abstraction–transfer” methodological mechanism is proposed to support the application of physics knowledge in new situations.
abstract physics knowledge abstraction knowledge transfer methodological mechanism physical model

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Bennett, J., Lubben, F., & Hogarth, S. (2007). Bringing science to life: A synthesis of the research evidence on the effects of context-based and STS approaches to science teaching. Science Education, 91(3), 347–370. https://doi.org/10.1002/sce.20186
2. Brown, J. S., Collins, A., & Duguid, P. (1989). Situated cognition and the culture of learning. Educational Researcher, 18(1), 32–42. https://doi.org/10.3102/0013189X018001032
3. Chi, M. T. H., Feltovich, P. J., & Glaser, R. (1981). Categorization and representation of physics problems by experts and novices. Cognitive Science, 5(2), 121–152. https://doi.org/10.1207/s15516709cog0502_2
4. de Putter-Smits, L. G. A., Taconis, R., & Jochems, W. M. G. (2013). Mapping context-based learning environments: The construction of an instrument. Learning Environments Research, 16, 437–462. https://doi.org/10.1007/s10984-013-9143-9
5. Gentner, D., Loewenstein, J., & Thompson, L. (2003). Learning and transfer: A general role for analogical encoding. Journal of Educational Psychology, 95(2), 393–408. https://doi.org/10.1037/0022-0663.95.2.393
6. Gilbert, J. K. (2006). On the nature of “context” in chemical education. International Journal of Science Education, 28(9), 957–976. https://doi.org/10.1080/09500690600702470
7. Greeno, J. G. (1998). The situativity of knowing, learning, and research. American Psychologist, 53(1), 5–26. https://doi.org/10.1037/0003-066X.53.1.5
8. Harp, S. F., & Mayer, R. E. (1998). How seductive details do their damage: A theory of cognitive interest in science learning. Journal of Educational Psychology, 90(3), 414–434. https://doi.org/10.1037/0022-0663.90.3.414
9. Harrison, A. G., & Treagust, D. F. (2000). A typology of school science models. International Journal of Science Education, 22(9), 1011–1026. https://doi.org/10.1080/095006900416884
10. Taasoobshirazi, G., & Carr, M. (2008). A review and critique of context-based physics instruction and assessment. Educational Research Review, 3(2), 155–167. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2008.01.002
11. To‘raxonov, F. B. (2021). Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirishning metodik asoslari. Pedagogik mahorat, (6), 105–109.
12. To‘raxonov, F. B. (2022). Ixtisoslashgan maktablarda fizikaviy jarayonlarni modellashtirish imkoniyatini beruvchi dasturiy ta’minotlar tahlili. Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar, (2), 174–178. https://doi.org/10.53885/edinres.2022.72.72.027
13. Kurbanov, M., & To‘raxonov, F. B. (2023). Fizika o‘qitishda zamonaviy namoyish tajribalarga qo‘yilgan talablar. Educational Research in Universal Sciences, 2(17 Special), 35–39.
14. To‘raxonov, F. B., & Omonqulova, U. H. (2024). Fizikani namoyish tajribalar yordamida takomillashtirishning metodik asoslari. Educational Research in Universal Sciences, 3(4 Special), 323–329. https://doi.org/10.5281/zenodo.10652865
15. To‘raxonov, F. B., & Omonqulova, U. H. (2024). Fizika fanini real va virtual namoyish tajribalar asosida o‘qitish. Educational Research in Universal Sciences, 3(13), 110–117. https://doi.org/10.5281/zenodo.14564101
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar