Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Sonlar
169+ Maqolalar
174+ Ishtirokchilar
English

CHRONOTOPIC STRUCTURES AND GENDER IDENTITY IN CONTEMPORARY ENGLISH AND UZBEK SPECULATIVE NARRATIVES: A CROSS-CULTURAL STUDY

Nashr sanasi
14.10.2026
Jurnal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Nashr
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Sahifalar
1356-1359
DOI
10.5281/zenodo.23938427

Mualliflar

Annotatsiya

This article examines the representation of chronotope (space-time relations) and gendered identity in contemporary English and Uzbek speculative prose through a comparative literary framework. The study explores how writers from different cultural traditions construct fictional worlds in order to address moral, philosophical, and social concerns of the twenty-first century. Particular attention is given to the interaction between national literary traditions, modern narrative strategies, and the transformation of female characters within changing historical contexts. The research applies comparative, hermeneutic, structural, and contextual methods to selected English and Uzbek literary texts. The findings demonstrate that English speculative prose frequently emphasizes dystopian temporality, fragmented memory, and individual alienation, whereas Uzbek prose more often combines futuristic imagination with ethical continuity, collective values, and mythopoetic memory. Female protagonists in both traditions increasingly function as active interpreters of reality rather than passive symbolic figures. The article argues that chronotope serves not merely as narrative background but as an instrument of ideological expression and identity formation. Comparative analysis reveals growing convergence between global literary tendencies and national artistic models.

Kalit so‘zlar

English literature Uzbek prose chronotope comparative poetics gender identity literary modernity. narrative space speculative literature

Boshqa tillardagi variantlar

Oʻzbekcha
Maqolada qiyosiy adabiyotshunoslik yondashuvi asosida zamonaviy ingliz va o‘zbek fantastik nasrida xronotop (makon va zamon munosabatlari) hamda gender identikligining ifodalanishi tadqiq etiladi. Tadqiqotda turli madaniy an’analarga mansub yozuvchilarning XXI asr axloqiy, falsafiy va ijtimoiy muammolarini yoritish maqsadida badiiy voqelikni qanday yaratishi o‘rganiladi. Milliy adabiy an’analar, zamonaviy narrativ strategiyalar hamda o‘zgaruvchan tarixiy sharoitlarda ayol obrazlarining transformatsiyasi o‘rtasidagi o‘zaro aloqaga alohida e’tibor qaratiladi. Tadqiqotda tanlangan ingliz va o‘zbek adabiy matnlarini tahlil qilish uchun qiyosiy, germenevtik, strukturaviy va kontekstual metodlardan foydalaniladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, ingliz fantastik nasrida ko‘pincha distopik zamon tasavvuri, parchalangan xotira va individual begonalashuv masalalari ustuvorlik qilsa, o‘zbek nasrida futuristik tasavvur axloqiy davomiylik, jamoaviy qadriyatlar va mifopoetik xotira bilan uyg‘unlashadi. Har ikki adabiy an’anada ayol qahramonlar tobora ko‘proq voqelikni passiv ramziy obraz sifatida emas, balki faol anglovchi va talqin etuvchi subyekt sifatida namoyon bo‘lmoqda. Maqolada xronotop shunchaki narrativ fon emas, balki mafkuraviy ifoda va identiklikni shakllantirish vositasi ekanligi asoslab beriladi. Qiyosiy tahlil global adabiy tendensiyalar va milliy badiiy modellar o‘rtasidagi yaqinlashuv kuchayib borayotganini ko‘rsatadi.
adabiy modernlik fantastik adabiyot gender identikligi ingliz adabiyoti narrativ makon o‘zbek nasri qiyosiy poetika xronotop

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Бахтин М. М. Формы времени и хронотопа в романе // Вопросы литературы и эстетики. — Москва: Художественная литература, 1975. — С. 234–407.
2. Suvin D. Metamorphoses of Science Fiction: On the Poetics and History of a Literary Genre. — New Haven: Yale University Press, 1979.
3. Jameson F. Archaeologies of the Future: The Desire Called Utopia and Other Science Fictions. — London: Verso, 2005.
4. Butler J. Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity. — New York: Routledge, 1990.
5. Genette G. Narrative Discourse: An Essay in Method. — Ithaca: Cornell University Press, 1980.
6. Showalter E. A Literature of Their Own. — Princeton: Princeton University Press, 1997.
7. Bhabha H. K. The Location of Culture. — London: Routledge, 1994.
8. Abdulkhakimova N. Artistic Image and Psychological Representation in Modern Literary Studies // International Journal of Philology. — 2024. — №2. — С. 44–52.
9. Beknazarova M. Speculative Literature in the Context of Social Transformations // Uzbek Journal of Literary Criticism. — 2024. — №1. — С. 71–80.
10. Turaeva D. Chronotope as an Aesthetic Category in Contemporary Narrative Studies // Philological Research Bulletin. — 2023. — №4. — С. 19–29.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar