Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar

Mazkur Respublika ilmiy-amaliy konferensiya O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirining 2026-yil 16-yanvardagi 11-son buyrug‘iga 1-ilova bilan tasdiqlangan “2026-yilda xalqaro miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasi”ga muvofiq, 2026-yil 20-may kuni Namangan davlat pedagogika instituti Falsafiy va tarixiy fanlar kafedrasining tashabbusi bilan o‘tkazildi.

1+ Sonlar
78+ Maqolalar
81+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

BADIIY MATNLARNI TAHLIL QILIB O'QITISH TAMOYILLARIGA INTEGRATIV YONDASHUV ASOSIDA O'QUVCHILARNING ADABIY-ESTETIK KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH

Nashr sanasi
20.05.2026
Jurnal
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar
Nashr
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Sahifalar
516-526
DOI
10.5281/zenodo.21820851

Mualliflar

Annotatsiya

Ushbu maqolada badiiy matnlarni tahlil qilib o‘qitish tamoyillariga integrativ yondashuv asosida o‘quvchilarning adabiy-estetik kompetensiyasini shakllantirish metodikasi takomillashtirilgan. Tadqiqot Slovakiya, Xitoy, Jazoir va O‘zbekistonda amalga oshirilgan to‘rtta empirik tadqiqot natijalarining tizimli sinteziga asoslanadi. Integrativ yondashuvning lingvopoetik, kognitiv-estetik, madaniy-tarixiy va san'atlararo komponentlari qiyosiy tahlil qilinib, ularning adabiy-estetik kompetensiyani rivojlantirishdagi o‘rni asoslab berilgan. Tadqiqot natijasida badiiy matnni ko‘p o‘lchovli tahlil qilishga yo‘naltirilgan to‘rt o‘lchovli metodik model taklif etildi hamda uni samarali joriy etishning pedagogik shartlari belgilandi. Olingan natijalar integrativ yondashuv o‘quvchilarning badiiy matnni anglash, estetik idrok, tanqidiy fikrlash va ijodiy talqin ko‘nikmalarini rivojlantirishda an'anaviy yondashuvlarga nisbatan samaraliroq ekanligini ko‘rsatadi.

Kalit so‘zlar

adabiy-estetik kompetensiya adabiyot ta'limi badiiy matn badiiy matn tahlili estetik idrok integrativ yondashuv lingvopoetik tahlil madaniy-tarixiy kontekst o‘qitish metodikasi san'atlararo integratsiya

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Paran, A., Pearce, M., Mishan, F., & Timmis, I. (2020). Linkages between literary response, aesthetic competence, and literary competence in the EFL classroom. System, 95, 102378. DOI: 10.1016/j.system.2020.102378
2. Calafato, R. (2025). The effect of literature experience of language education teachers on their professional goals and expectations. Frontiers in Psychology, 16, 1702445. DOI: 10.3389/fpsyg.2025.1702445
3. Husanboyeva Q., Niyozmetova R. (2020). Adabiyot o'qitish metodikasi. — Toshkent: Shafoat nur fayz. — 352 b.
4. To'xliyev B. (2010). Adabiyot o'qitish metodikasi. — Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi O'zbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti. — 256 b.
5. New Criticism va Reader-Response: o'rta maktab adabiyot dasturlarida muqobil yondashuvlar. Academia.edu. Mavjud: academia.edu/118014770
6. Duda, M., Dolinská, E., Porubčanová, D., & Lengyelfalusy, T. (2023). Integrative Approach in Education – Determinant of the Understanding of an Artistic Text. The New Educational Review, 72(2), 201–217. DOI: 10.15804/TNER.2023.72.2.15
7. Yang, M., Zhang, J., Wan Yahaya, W.A.J., & Yang, Y. (2025). Developing and implementing the four-dimensional aesthetic education framework in elementary education. Frontiers in Education, 10, 1601869. DOI: 10.3389/feduc.2025.1601869
8. [Muallif] (2025). The aesthetic judgements of metaphors in understanding literary texts. Humanities and Social Sciences Communications. DOI: 10.1057/s41599-025-04523-6
9. Rosenblatt, L.M. (1978). The Reader, the Text, the Poem: The Transactional Theory of the Literary Work. — Carbondale: Southern Illinois University Press.
10. Yo'ldoshev Q. (1996). Adabiyot o'qitishning ilmiy-nazariy asoslari. — Toshkent: O'qituvchi. — 192 b.
11. Mansurova, Z., & Sharipova, D. (2026). Formation of Aesthetic and Communicative Literacy in Academic Lyceum Students through Linguopoetic Analysis of Literary Texts. Journal of Applied Science and Social Science, 16(6), 193–196.
12. Yuldasheva, D.N., Ashurbaeva, R.K., Yusupova, D.Y., & Asadova, Sh.A. (2021). Integrative Approach in the School Education Process. Berlin Studies Transnational Journal of Science and Humanities, 1(1.2), 75–83.
13. Arts in Education: A Systematic Review of Competency Outcomes in Quasi-Experimental and Experimental Studies. (2021). PubMed Central. DOI: 10.3390/su13041940. Mavjud: ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8082240
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar