Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar

Mazkur Respublika ilmiy-amaliy konferensiya O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirining 2026-yil 16-yanvardagi 11-son buyrug‘iga 1-ilova bilan tasdiqlangan “2026-yilda xalqaro miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasi”ga muvofiq, 2026-yil 20-may kuni Namangan davlat pedagogika instituti Falsafiy va tarixiy fanlar kafedrasining tashabbusi bilan o‘tkazildi.

1+ Sonlar
114+ Maqolalar
117+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

BADIIY ASARNI TAHLIL QILISHDA PISA O‘QISH SAVODXONLIGI TOPSHIRIQLARIDAN FOYDALANISHNING DIDAKTIK IMKONIYATLARI

Nashr sanasi
20.05.2026
Jurnal
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar
Nashr
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Sahifalar
812-816
DOI
10.5281/zenodo.22875765

Mualliflar

Annotatsiya

Ushbu tezisda badiiy asarni tahlil qilish jarayonida PISA o‘qish savodxonligi topshiriqlaridan foydalanishning didaktik imkoniyatlari yoritiladi. PISA yondashuvi o‘quvchining matndan axborotni topishi, mazmunni tushunishi, talqin qilishi, dalillarni o‘zaro bog‘lashi hamda matn mazmuni va shaklini baholashiga yo‘naltirilishi asoslab beriladi. Badiiy matn bilan ishlashda faktni aniqlashdan interpretatsiya va refleksiyaga olib boruvchi topshiriqlar tizimi o‘quvchilarning tahliliy, tanqidiy va mustaqil fikrlashini rivojlantirishi ko‘rsatiladi. Tadqiqotda PISA mezonlarini adabiy ta’lim mazmuniga moslashtirish orqali badiiy asarni anglash va baholash jarayonini kompetensiyaviy asosda tashkil etish imkoniyatlari ochib beriladi.

Kalit so‘zlar

PISA badiiy asar badiiy matn interpretatsiya matn tahlili o‘qish savodxonligi refleksiya tanqidiy fikrlash kompetensiyaviy topshiriq.

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
В тезисе рассматриваются дидактические возможности использования заданий PISA по читательской грамотности в процессе анализа художественного произведения. Обосновывается, что подход PISA ориентирован на поиск учащимися информации в тексте, понимание и интерпретацию его содержания, установление взаимосвязей между доказательствами, а также оценивание содержания и формы текста. Показано, что система заданий при работе с художественным текстом, последовательно переводящая учащихся от выявления фактов к интерпретации и рефлексии, способствует развитию аналитического, критического и самостоятельного мышления. В исследовании раскрываются возможности организации процесса понимания и оценки художественного произведения на компетентностной основе посредством адаптации критериев PISA к содержанию литературного образования.
PISA анализ текста интерпретация критическое мышление рефлексия художественное произведение художественный текст читательская грамотность компетентностное задание.
English
This thesis examines the didactic potential of using PISA reading literacy tasks in the analysis of literary works. It substantiates that the PISA approach focuses on students’ ability to locate information in a text, understand and interpret its content, establish connections between pieces of evidence, and evaluate the content and form of the text. It is shown that a system of tasks designed to guide students from identifying facts to interpretation and reflection in the process of working with a literary text contributes to the development of analytical, critical, and independent thinking. The study explores the possibilities of organizing the process of understanding and evaluating a literary work on a competency-based basis by adapting PISA criteria to the content of literary education.
PISA critical thinking interpretation literary text literary work reading literacy reflection text analysis competency-based task.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. OECD. PISA 2018 Assessment and Analytical Framework. – Paris: OECD Publishing, 2019. – 308 p. – DOI: 10.1787/b25efab8-en.
2. Snow C.E. Reading for Understanding: Toward an R&D Program in Reading Comprehension. – Santa Monica, CA: RAND, 2002.
3. Rosenblatt L.M. Literature as Exploration. – 5th ed. – New York: Modern Language Association of America, 1995.
4. Kintsch W. Comprehension: A Paradigm for Cognition. – Cambridge: Cambridge University Press, 1998. – 480 p.
5. Afflerbach P., Pearson P.D., Paris S.G. Clarifying Differences Between Reading Skills and Reading Strategies // The Reading Teacher. – 2008. – Vol. 61, No. 5. – P. 364–373. – DOI: 10.1598/RT.61.5.1.
6. Duke N.K., Pearson P.D. Effective Practices for Developing Reading Comprehension // What Research Has to Say About Reading Instruction / ed. A.E. Farstrup, S.J. Samuels. – 3rd ed. – Newark, DE: International Reading Association, 2002. – P. 205–242.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar