“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.

Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy salohiyatini qo‘llab-quvvatlash, ularning ilmiy-tadqiqot faoliyatini rag‘batlantirish, ilm-fan va ta’lim integratsiyasini kuchaytirish hamda zamonaviy ta’lim jarayonida innovatsion yondashuvlarni keng joriy etish maqsadida 2026-yil 30-iyul kuni “Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi tashkil etilmoqda. Konferensiyada oliy ta’lim muassasalari professor-o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, doktorantlar, magistrantlar va iqtidorli talabalar ishtirok etishlari mumkin.

2+ Sonlar
165+ Maqolalar
177+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

AXBOROT PUFAKCHALARI VA FIKRIY QUTBLASHUVNING FUQAROLARARO IJTIMOIY MASOFANI KUCHAYTIRISH MEXANIZMLARI

Nashr sanasi
30.07.2026
Jurnal
“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.
Nashr
“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Sahifalar
525-533
DOI
10.5281/zenodo.23324524

Mualliflar

Annotatsiya

Maqolada raqamli muhitda shakllanadigan axborot pufakchalari va fikriy qutblashuv jarayonlarining fuqarolararo ijtimoiy masofani kuchaytirish mexanizmlari nazariy va empirik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy tezisi shundan iboratki, ijtimoiy masofaning ortishi axborot pufakchasining bevosita va avtomatik natijasi emas, balki tanlangan taʼsirlanish, guruhiy oʻzlikni mustahkamlash, affektiv qutblashuv va xulqiy chekinish bosqichlaridan oʻtadigan koʻp bosqichli jarayonning oxirgi halqasidir. Ishda E.Bogardusning ijtimoiy masofa shkalasi raqamli sharoitga moslashtirilgan holda qoʻllaniladi, pozitsion va affektiv qutblashuv oʻrtasidagi tub farq asoslanadi hamda algoritmik saralash va foydalanuvchi tanlovining nisbiy ulushi boʻyicha empirik dalillarning qarama-qarshiligi ochib beriladi. Maqolada besh bosqichli mexanizm modeli taklif etilib, Oʻzbekiston sharoitida qutblashuvning oʻziga xos koʻrinishlari hamda ijtimoiy masofani qisqartirishga qaratilgan taʼlim, media savodxonligi va institutsional dizayn strategiyalari ilmiy asoslanadi.

Kalit so‘zlar

Bogardus shkalasi affektiv qutblashuv aks-sado kamerasi algoritmik saralash axborot pufakchasi fikriy qutblashuv fuqarolik muloqoti guruhiy oʻzlik ijtimoiy masofa kognitiv dissonans media savodxonligi raqamli muhit sukunat spirali tanlangan taʼsirlanish

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
В статье проводится теоретический и эмпирический анализ механизмов, посредством которых информационные пузыри и процессы идеологической поляризации, формирующиеся в цифровой среде, усиливают социальную дистанцию между гражданами. Основной тезис исследования заключается в том, что увеличение социальной дистанции не является непосредственным и автоматическим следствием информационного пузыря, а представляет собой заключительное звено многоэтапного процесса, включающего избирательное информационное воздействие, укрепление групповой идентичности, аффективную поляризацию и поведенческое дистанцирование. В работе шкала социальной дистанции Э. Богардуса адаптируется к цифровым условиям, обосновывается принципиальное различие между позиционной и аффективной поляризацией, а также раскрываются противоречия эмпирических данных относительно относительного вклада алгоритмической фильтрации и пользовательского выбора. Предлагается пятиэтапная модель данного механизма, научно обосновываются специфические формы поляризации в условиях Узбекистана, а также стратегии сокращения социальной дистанции посредством образования, медиаграмотности и институционального дизайна.
алгоритмическая фильтрация аффективная поляризация гражданский диалог групповая идентичность идеологическая поляризация избирательное информационное воздействие информационный пузырь когнитивный диссонанс медиаграмотность социальная дистанция социальная солидарность. спираль молчания цифровая среда шкала Богардуса эхо-камера
English
This article provides a theoretical and empirical analysis of the mechanisms through which information bubbles and ideological polarization in digital environments intensify social distance between citizens. The central thesis is that increasing social distance is not a direct or automatic consequence of an information bubble but rather the final link in a multistage process involving selective exposure, the reinforcement of group identity, affective polarization, and behavioral withdrawal. The study adapts E. Bogardus’s Social Distance Scale to the digital context, establishes the fundamental distinction between positional and affective polarization, and examines conflicting empirical evidence concerning the relative contributions of algorithmic filtering and user choice. The article proposes a five-stage model of this mechanism, scientifically substantiates the specific forms of polarization in Uzbekistan, and develops strategies to reduce social distance through education, media literacy, and institutional design.
Bogardus Social Distance Scale affective polarization algorithmic filtering civic dialogue cognitive dissonance digital environment echo chamber group identity ideological polarization information bubble media literacy selective exposure social distance social solidarity. spiral of silence

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Ergashbaev S. Oʻzbekiston sharoitida uzluksiz taʼlim tizimi orqali yoshlarning maʼnaviy dunyoqarashini rivojlantirish // Объединяя студентов: межвузовский научный диалог. — 2025. — Т. 1, № 1. — С. 314—316.
2. Bogardus E.S. Measuring social distance // Journal of Applied Sociology. — 1925. — Vol. 9. — P. 299—308.
3. Iyengar S., Westwood S.J. Fear and loathing across party lines: new evidence on group polarization // American Journal of Political Science. — 2015. — Vol. 59, № 3. — P. 690—707.
4. Ergashbayev S. Uzluksiz taʼlim tashkil etish orqali yoshlarning maʼnaviy-falsafiy dunyoqarashini yuksaltirish // Bulletin of Contemporary Researches: Multidisciplinary. — 2025. — Vol. 1, № 1. — P. 10—13.
5. Bakshy E., Messing S., Adamic L.A. Exposure to ideologically diverse news and opinion on Facebook // Science. — 2015. — Vol. 348, № 6239. — P. 1130—1132.
6. Flaxman S., Goel S., Rao J.M. Filter bubbles, echo chambers, and online news consumption // Public Opinion Quarterly. — 2016. — Vol. 80, № S1. — P. 298—320.
7. Mirzaolimjon ogʻli M.M., Shohbozbek E. Yangi Oʻzbekistonning taʼlim siyosati va universitetlarning yangi modellari // Pedagogik islohotlar va ularning yechimlari. — 2025. — Vol. 16, № 01. — B. 325—328.
8. Mason L. Uncivil Agreement: How Politics Became Our Identity. — Chicago: University of Chicago Press, 2018. — 192 p.
9. Tajfel H., Turner J.C. An integrative theory of intergroup conflict // The Social Psychology of Intergroup Relations. — Monterey: Brooks/Cole, 1979. — P. 33—47.
10. Noelle-Neumann E. The spiral of silence: a theory of public opinion // Journal of Communication. — 1974. — Vol. 24, № 2. — P. 43—51.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar