Ta'lim ufqlari

Ta'lim ufqlari

ilmiy-uslubiy jurnal

ISSN Online: — DOI: 10.5281/zenodo.xxxxx Открытый доступ Рецензируемый
Главная › Журналы › Ta'lim ufqlari › Joriy son
Oʻzbekcha

ZOONYMS IN THE LINGUISTIC WORLDVIEW OF UZBEK AND ENGLISH SPEAKERS: A COMPARATIVE LINGUOCULTURAL STUDY

Дата публикации
30.09.2026
Журнал
Ta'lim ufqlari
Выпуск
Ta'lim ufqlari ilmiy-uslubiy jurnali 2-son
Страницы
55-62
DOI
10.5281/zenodo.23016252

Авторы

Аннотация

Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi zoonimlarning lingvokulturologik va semantik xususiyatlari qiyosiy jihatdan tadqiq etiladi. Tadqiqotda hayvon nomlarining nominativ ma’nosi bilan bir qatorda ularning ko‘chma, metaforik, ramziy va milliy-madaniy mazmunlari tahlil qilinadi. Zoonimlarning xalqning tarixiy tajribasi, turmush tarzi, dunyoqarashi, mentaliteti va madaniy qadriyatlarini ifodalashdagi o‘rni ochib beriladi. Shuningdek, zoonimlarning inson xarakteri, xatti-harakati va ijtimoiy munosabatlarini tavsiflashdagi antropotsentrik xususiyatlariga e’tibor qaratiladi. O‘zbek va ingliz tillarida bir xil hayvon nomiga beriladigan madaniy va baholovchi ma’nolarning o‘xshash hamda farqli jihatlari aniqlanadi. Tadqiqot natijalari zoonimlar nafaqat hayvonot olami vakillarini nomlovchi leksik birliklar, balki muayyan xalqning lingvomadaniy tajribasi va milliy dunyoqarashini aks ettiruvchi muhim til birliklari ekanligini ko‘rsatadi.

Ключевые слова

lingvokulturologiya lingvomadaniyat metafora milliy mentalitet milliy-madaniy semantika qiyosiy tahlil ramz zoonim zoonimik birlik hayvon obrazi

Версии на других языках

Русский
В статье проводится сопоставительное исследование лингвокультурологических и семантических особенностей зоонимов в узбекском и английском языках. Наряду с номинативным значением названий животных анализируются их переносные, метафорические, символические и национально-культурные значения. Раскрывается роль зоонимов в отражении исторического опыта, образа жизни, мировоззрения, менталитета и культурных ценностей народа. Особое внимание уделяется антропоцентрическому характеру зоонимов, проявляющемуся в характеристике человеческого характера, поведения и социальных отношений. Выявляются сходства и различия в культурной и оценочной интерпретации одних и тех же названий животных в узбекском и английском языках. Результаты исследования показывают, что зоонимы представляют собой не только лексические единицы, обозначающие представителей животного мира, но и важные языковые средства репрезентации лингвокультурного опыта и национального мировосприятия
лингвокультура лингвокультурология метафора национальный менталитет символ сопоставительный анализ зооним зоонимическая единица национально-культурная семантика образ животного
English
This article provides a comparative study of the linguocultural and semantic features of zoonyms in Uzbek and English. Alongside the nominative meanings of animal names, their figurative, metaphorical, symbolic, and national-cultural meanings are examined. The study explores the role of zoonyms in representing the historical experience, lifestyle, worldview, mentality, and cultural values of a nation. Particular attention is paid to the anthropocentric nature of zoonyms, which is manifested in their use to characterize human personality, behavior, and social relations. The similarities and differences in the cultural and evaluative interpretations of the same animal names in Uzbek and English are identified. The findings demonstrate that zoonyms are not merely lexical units denoting representatives of the animal world but also important linguistic means of representing a people’s linguocultural experience and national worldview.
comparative analysis linguoculture linguoculturology metaphor national mentality symbol zoonym zoonymic unit national-cultural semantics animal image

Список литературы

1.O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti, 2008. – 464 b.
2.Sharipova M. Tilshunoslikda zoonimlarning o‘rganilishi // Journal of Science-Innovative Research in Uzbekistan. – 2024. – Vol. 2, Issue 4. – B. 384–388.
3.Трубачев О.Н. Из истории табуистических названий // Вопросы славянского языкознания. – М.: Наука, 1958. – Вып. 3. – С. 12–15.
4.Абдулаҳатов Н., Тошпўлатов И., Носирова У., Жўрабаева У. Маҳмуд Қошғарийнинг “Девону луғотит турк” асаридаги лексик бирликлар тадқиқи. – Тошкент: Янги аср авлоди, 2013. – Б. 53–54.
5.Рустамова С. Маҳмуд Қошғарий ва унинг “Девону луғотит турк” асари // Адабиёт кўзгуси. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1996. – № 2. – Б. 124–125.
6.Саидова Ҳ.А. Ўзбек тилида ҳайвон номларининг шахс тавсифи вазифасида қўлланилиши: Филол. фанлари номзоди... дисс. – Бухоро, 1995. – Б. 35.