Oʻzbekcha
YOZMA VA RAQAMLI MULOQOTDA KINOYA HAMDA SARKAZMNI GRAFIK BELGILASH EVOLYUTSIYASI: TARIXIY TAJRIBA VAZAMONAVIY TENDENSIYALAR
Дата публикации
29.10.2026
Журнал
Республиканская научно-практическая конференция на тему «Цифровая и педагогическая трансформация и исследовательские модели современного образования»
Выпуск
Республиканская научно-практическая конференция на тему «Цифровая и педагогическая трансформация и исследовательские модели современного образования»
Аннотация
Mazkur maqolada yozma nutqda hamda raqamli muloqot tizimida kinoya va sarkazm kabi pragmatik hodisalarni maxsus grafik va tipografik belgilar vositasida aks ettirishga qaratilgan tarixiy hamda zamonaviy urinishlar tadqiq etiladi. Tadqiqotda XVI asrdan to bugungi kungacha taklif etilgan perkontatsiya belgisi, Jon Vilkinsning falsafiy tildagi teskari undov belgisi, Efiopiya yozuv tizimidagi “temherte slaq” grafemasi hamda zamonaviy internet-madaniyatdagi soxta HTML teglari (/s), tilda (~), piktografik emodjilar qiyosiy-tahliliy tahlil qilinadi. An’anaviy punktuatsiya tizimining kinoyani qat’iy me’yorlashtira olmaslik sabablari va ularning semiotik hamda pragmatik omillari ilmiy asoslab berilgan.
Ключевые слова
kinoya
sarkazm
tipografiya
perkontatsiya belgisi
temherte slaq
/s tegi
semiotika
grafik indikator
emodji.
Русский
ИСТОРИЯ ЭВОЛЮЦИИ ГРАФИЧЕСКОГО ОБОЗНАЧЕНИЯ ИРОНИИ И САРКАЗМА В ПИСЬМЕННОЙ И ЦИФРОВОЙ КОММУНИКАЦИИ: ИСТОРИЧЕСКИЙ ОПЫТ И СОВРЕМЕННЫЕ ТЕНДЕНЦИИ
В данной статье исследуются исторические и современные попытки отражения таких прагматических явлений, как ирония и сарказм, в письменной речи и цифровой системе коммуникации с помощью специальных графических и типографических знаков. В исследовании сопоставительно-аналитически рассматриваются знак перконтации, предложенный с XVI века до сегодняшнего дня, перевернутый восклицательный знак Джона Уилкинса в философском языке, графема «темхерте слак» в эфиопской письменности, а также псевдотеги HTML (/s), тильда (~) и пиктографические эмодзи в современной интернет-культуре. Научно обоснованы причины неспособности традиционной системы пунктуации строго нормировать иронию, а также их семиотические и прагматические факторы.
ирония
сарказм
типографика
знак перконтации
темхерте слак
тег /s
семиотика
графический индикатор
эмодзи.
English
THE EVOLUTION OF GRAPHICAL MARKERS OF IRONY AND SARCASM IN WRITTEN AND DIGITAL COMMUNICATION: HISTORICAL EXPERIENCE AND CONTEMPORARY TRENDS
This article examines historical and contemporary attempts to represent pragmatic phenomena such as irony and sarcasm in written speech and digital communication systems through special graphic and typographic signs. The study provides a comparative and analytical review of the percontation mark proposed from the 16th century to the present day, John Wilkins's inverted exclamation mark in his philosophical language, the "temherte slaq" grapheme in the Ethiopian writing system, as well as modern internet culture tags such as pseudo-HTML tags (/s), the tilde (~), and pictographic emojis. The scientific rationale behind the inability of the traditional punctuation system to strictly standardize irony is explained, alongside their semiotic and pragmatic factors.
irony
sarcasm
typography
percontation mark
temherte slaq
/s tag
semiotics
graphic indicator
emoji.
1. Denham H. The Synonyma: with the art of phrasing, London: Henry Denham, 1580. – 128 p.
2. Wilkins J. An Essay Towards a Real Character, and a Philosophical Language. – London: Royal Society, 1668. – 454 p.
3. De Brahm A. Ostracisme du point d’ironie // Revue des Curiosités Révolutionnaires. – Paris, 1899. – P. 45-48.
4. Bazin H. Plumons. Divertissement grammatical. – Paris: Éditions Grasset, 1966. – 180 p.
5. Unicode Consortium. Ethiopic Punctuation: Ethiopic Full Stop and Temherte Slaq // Proposal for Ethiopic Script in Unicode. – 1999. – Doc. L2/99-158.
6. Houston K. Shady Characters: The Secret Life of Punctuation, Symbols, and Other Typographical Marks. – New York: W. W. Norton & Company, 2013. – 352 p.
7. Crystal D. Internet Linguistics: A Student Guide. – London: Routledge, 2011. – 192 p.
8. Wikipedia, The Free Encyclopedia. Wikimedia Foundation, 13 Jan. 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Irony_punctuation