Oʻzbekcha
XALQARO TAJRIBA ASOSIDA STEAM TEXNOLOGIYASI ORQALI BOLALARNI MAKTABGA TAYYORLASHDA TADQIQOTCHILIK KO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISH METODIKASI
Дата публикации
28.09.2026
Журнал
Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar
Выпуск
Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar
Аннотация
Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarni maktab ta’limiga tayyorlash jarayonida ilg‘or xalqaro tajribalarga tayangan holda STEAM (Science, Technology, Engineering, Art, Mathematics) yondashuvi vositasida tadqiqotchilik ko‘nikmalarini shakllantirishning ilmiy-metodik asoslari tahlil qilinadi. Muallif 5–7 yoshli bolalarda tabiiy qiziquvchanlik, empirik idrok, gipoteza ilgari surish, oddiy tajribalar o‘tkazish va xulosa chiqarish kabi ko‘nikmalarni integrativ o‘quv faoliyati orqali rivojlantirish modellarini yoritib beradi. Janubiy Koreya, AQSh, Finlyandiya va Singapur kabi yetakchi ta’lim tizimlarining amaliy mexanizmlari qiyosiy o‘rganilib, O‘zbekiston maktabgacha ta’lim tashkilotlari (MTT) amaliyotiga moslashtirilgan kompetensiyaviy metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan
Ключевые слова
STEAM texnologiyasi
bilish faolligi
integrativ yondashuv
kognitiv rivojlanish
maktabga tayyorgarlik
maktabgacha ta’lim
modellashtirish
tadqiqotchilik ko‘nikmalari
xalqaro tajriba
Русский
В данной статье на основе передового международного опыта анализируются научно-методические основы формирования исследовательских навыков у детей старшего дошкольного возраста посредством технологии STEAM (Science, Technology, Engineering, Art, Mathematics) в контексте подготовки к школе. Рассматриваются модели развития познавательной активности, эмпирического восприятия, выдвижения гипотез, проведения элементарных опытов и формулирования выводов у детей 5–7 лет через интегративную образовательную деятельность. На основе сравнительного анализа опыта Южной Кореи, США, Финляндии и Сингапура предложены адаптированные методические рекомендации для дошкольных образовательных организаций Узбекистана.
дошкольное образование
интегративный подход
исследовательские навыки
когнитивное развитие
международный опыт
моделирование
подготовка к школе
познавательная активность
технология STEAM
English
This article analyzes the scientific and methodological foundations for cultivating inquiry and research skills in preschool children during their preparation for school, drawing on advanced international experience with the STEAM (Science, Technology, Engineering, Art, Mathematics) educational framework. The study highlights models for developing intrinsic curiosity, empirical perception, hypothesis generation, basic experimentation, and conclusion formulation in children aged 5–7 through integrative learning activities. Based on a comparative evaluation of pedagogical approaches from South Korea, the United States, Finland, and Singapore, the article proposes adapted methodological strategies tailored to preschool education organizations in Uzbekistan.
STEAM technology
cognitive activity
cognitive development
integrative approach
international experience
modeling
preschool education
research skills
school readiness
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-maydagi “O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PQ-4312-son qarori.
2. “Ilk qadam” maktabgacha ta’lim tashkilotining takomillashtirilgan davlat o‘quv dasturi. – Toshkent: Maktabgacha ta’lim vazirligi, 2022. – 112 b.
3. Vygotsky, L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978. – 159 p.
4. Bruner, J. S. The Process of Education. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 2009. – 120 p.
5. Piaget, J. The Psychology of the Child. – New York: Basic Books, 2000. – 192 p.
6. Bybee, R. W. The Case for STEM Education: Challenges and Opportunities. – Arlington: NSTA Press, 2013. – 116 p.
7. DeJarnette, N. K. America’s children: Providing early exposure to STEM (science, technology, engineering and math) initiatives // Education 3-13. – 2018. – Vol. 46, No. 2. – pp. 180–191.
8. Park, E. H., & Kim, M. J. Development and validation of a STEAM education program for young children based on the Nuri Curriculum in South Korea // International Journal of Early Childhood Education. – 2019. – Vol. 25, No. 1. – pp. 45–68.
9. Kangas, M., Siklander, P., Randolph, J., & Ruokamo, H. Facilitating children’s playful learning in the Finnish early childhood education context // Early Years. – 2017. – Vol. 37, No. 2. – pp. 151–166.
10. Sharipova, D. D., & Shodiyeva, M. Sh. Maktabgacha yoshdagi bolalarni maktab ta’limiga tayyorlashda innovatsion pedagogik texnologiyalar. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2021. – 168 b.
11. Mirzayeva, F. O. Maktabgacha ta’limda integratsiyalashgan yondashuv asosida bolalarning bilish faolligini rivojlantirish metodikasi: Ped. fan. bo‘yicha fals. d-ri (PhD) diss. avtoref. – Toshkent, 2020. – 52 b.
12. Yakman, G., & Lee, H. Exploring the exemplary STEAM education in the U.S. as a practical educational framework for Korea // Journal of the Korean Association for Science Education. – 2012. – Vol. 32, No. 6. – pp. 1072–1086.
13. Katz, L. G., & Chard, S. C. Engaging Children’s Minds: The Project Approach (3rd ed.). – Santa Barbara: Praeger, 2014. – 232 p.
14. Qodirova, F. U. Maktabgacha yoshdagi bolalarda tadqiqotchilik faoliyatini shakllantirishning psixologik-pedagogik mexanizmlari // Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar. – 2023. – № 4. – 284–289-betlar.
15. National Research Council (NRC). A Framework for K-12 Science Education: Practices, Crosscutting Concepts, and Core Ideas. – Washington, DC: The National Academies Press, 2012. – 400 p.