Smart Quill Publishing

Академическая платформа для журналов и конференций

Oʻzbekcha

TURK XOQONLIGINING G‘ARB TARIXSHUNOSLIGIDA O‘RGANILISHI

DOI
https://doi.org/10.5281/zenodo.19429427

Авторы

Аннотация

Ushbu maqolada Turk xoqonligining G‘arb tarixshunosligida o‘rganilish jarayoni tarixiy va metodologik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda XIX asrdan boshlab shakllangan orientalist yondashuvlar, XX asr boshlarida yuzaga kelgan ilmiy tizimlashuv bosqichi hamda zamonaviy tarixshunoslikdagi fanlararo va tanqidiy yondashuvlar qiyosiy tahlil asosida yoritiladi. Xususan, G‘arb olimlarining Turk xoqonligi tarixini talqin etishda asosan Xitoy yozma manbalariga tayanishi, bu esa sinotsentrik va yevrotsentrik qarashlarning shakllanishiga sabab bo‘lgani ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, O‘rxun-Yenisey bitiklarining o‘rganilishi turk tarixshunosligida yangi bosqichni boshlab bergani asoslanadi. Zamonaviy davrda esa tarixiy jarayonlarga kompleks yondashuv, manba tanqidi va terminologik aniqlik masalalari ustuvor ahamiyat kasb etayotgani ta’kidlanadi.

Ключевые слова

Denis Sinor Eduard Shavann G‘arb tarixshunosligi Markaziy Osiyo tarixi. O‘rxun bitiklari Peter Golden Rene Grousse Turk xoqonligi komparativ metod manba tanqidi orientalistika sinotsentrizm tarixiy manbalar tarixshunoslik tahlili yevrotsentrizm

Версии на других языках

Русский

ИЗУЧЕНИЕ ТЮРКСКОГО КАГАНАТА В ЗАПАДНОЙ ИСТОРИОГРАФИИ

В данной статье анализируется процесс изучения Тюркского каганата в западной историографии с исторической и методологической точек зрения. В исследовании на основе сравнительного анализа рассматриваются ориенталистские подходы XIX века, этап научной систематизации начала XX века, а также междисциплинарные и критические подходы современной историографии. Особое внимание уделяется тому, что западные исследователи в значительной степени опирались на китайские письменные источники, что привело к формированию синтоцентричных и евроцентричных интерпретаций. Также обосновывается, что изучение орхоно-енисейских надписей стало важным этапом в развитии тюркской историографии. В современной науке подчеркивается значение комплексного подхода, критики источников и терминологической точности при исследовании исторических процессов.
Денис Синор Питер Голден Рене Груссе Тюркский каганат Эдуард Шаванн евроцентризм западная историография историографический анализ исторические источники история Центральной Азии. критика источников ориентализм орхоно-енисейские надписи синтоцентризм сравнительный метод
English

THE STUDY OF THE TURKIC KHAGANATE IN WESTERN HISTORIOGRAPHY

This article examines the study of the Turkic Khaganate in Western historiography from historical and methodological perspectives. The research provides a comparative analysis of Orientalist approaches of the 19th century, the stage of scholarly systematization in the early 20th century, and the interdisciplinary and critical approaches of modern historiography. Particular attention is paid to the reliance of Western scholars on Chinese written sources, which contributed to the formation of Sinocentric and Eurocentric interpretations. The paper also highlights that the study of the Orkhon-Yenisei inscriptions marked a significant turning point in Turkic historiography. In contemporary scholarship, emphasis is placed on a comprehensive approach, source criticism, and terminological accuracy in the study of historical processes.
Central Asian history. Denis Sinor Eurocentrism Orientalism Orkhon inscriptions Peter Golden René Grousset Sinocentrism Turkic Khaganate Western historiography comparative method historical sources historiographical analysis source criticism Édouard Chavannes

Список литературы

1. Abel-Rémusat, Jean-Pierre. Recherches sur les langues tartares. Paris, 1820. // https://archive.org/details/bub_gb_Sl1TAAAAcAAJ [murojat qilingan sana: 18.03.2026]
2. Klaproth, Julius. Tableaux historiques de l’Asie. Paris, 1826. // https://archive.org/details/bub_gb_vrQfq2VPQfwC [murojaat qilingan sana: 17.03.2026]
3. Thomsen, Vilhelm. Inscriptions de l’Orkhon déchiffrées. Helsinki, 1896. // https://archive.org/details/inscriptionsdel00thomgoog [murojaat qilingan sana: 18.03.2026]
4. Sinor, Denis (ed.). The Cambridge History of Early Inner Asia. Cambridge, 1990.// https://share.google/mGv2D21QqOkEaoacZ [murojat qilingan sana: 19.03.2026]
5. Chavannes, Édouard. Documents sur les Tou-kiue (Turcs) occidentaux. Paris, 1903. // https://archive.org/details/ChavanessDocumentsTouKiueTurcs [murojat qilingan sana: 17.03.2026]
6. Golden, Peter B. An Introduction to the History of the Turkic Peoples. Wiesbaden, 1992. // https://www.academia.edu/12545004/An_Introduction_to_the_History_of_the_Turkic_Peoples [murojat qilingan sana: 19.03.2026]
7. Grousset, René. The Empire of the Steppes: A History of Central Asia. New Brunswick, 1970. // https://archive.org/details/dli.pahar.3379 [murojaat qilingan sana: 17.03.2026]
Связанные статьи