Oʻzbekcha
TILSHUNOSLIKNING NAZARIY MASALALARI
Дата публикации
14.10.2026
Журнал
Filologiyaning dolzarb masalalari
Выпуск
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Аннотация
Ushbu maqolada tilshunoslikning nazariy masalalari, tilning tuzilishi, rivojlanishi va jamiyatdagi o‘rni haqida fikr yuritiladi. Shuningdek, tilning fonetik, leksik, grammatik va semantik xususiyatlari hamda ularni o‘rganishning nazariy asoslari tahlil qilinadi. Maqolada til va tafakkur, til va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlar ham yoritib beriladi.
Ключевые слова
tilshunoslik
til
fonetika
leksikologiya
grammatika
semantika
Русский
В данной статье рассматриваются теоретические вопросы языкознания, структура и развитие языка, а также его роль в обществе. Кроме того, анализируются фонетические, лексические, грамматические и семантические особенности языка и теоретические основы их изучения. В статье также освещаются взаимосвязи между языком и мышлением, языком и обществом.
языкознание
язык
фонетика
лексикология
грамматика
семантика
English
This article discusses the theoretical issues of linguistics, the structure and development of language, and its role in society. It also analyzes the phonetic, lexical, grammatical, and semantic features of language, as well as the theoretical foundations of their study. The article also highlights the relationships between language and thought, and between language and society.
linguistics
language
phonetics
lexicology
grammar
semantics
1. TILSHUNOSLIK NAZARIYASI (Zulxumor Xolmanova): Tilning ijtimoiy xususiyati, Sossyur va Humboldt nazariyalari, til sathlari (fonetika, grammatika, semantika) hamda xalqaro tilshunoslik maktablarini o‘z ichiga olgan asosiy nazariy darslik.
2. SEMANTIK MAYDON VA SEMANTIK TO‘R IMKONIYATLARI: Semantik maydon nazariyasi, semantik tarmoqlar (Quillian, Porfiriy daraxti), sun’iy intellektdagi qo‘llanilishi va semantik modellashtirish masalalarini yorituvchi tadqiqot.
3. SINTAKSIS: UNING PREDMETI, BIRLIKLARI VA O‘RGANILISHI (Matlyuba Ahmadovna Xasanova): O‘zbek tilida sintaksisning predmeti, so‘z birikmalari, gap tuzilishi, predikativlik hamda turkiy tillardagi so‘z tartibi qoidalariga bag‘ishlangan tadqiqot.
4. Umumiy tilshunoslik (Genel Dilbilim — Vikipediya): Umumiy tilshunoslikning universal qonuniyatlari, til va tafakkur o‘rtasidagi munosabat, yozuv tizimlari hamda til tipologiyasiga oid ma’lumotlar.
5. O‘zbek tilshunosligining nazariy masalalari: Mahmud Koshg‘ariydan tortib zamonaviy sotsiolingvistik va morfologik tadqiqotlargacha bo‘lgan o‘zbek tilshunosligining tarixiy rivojlanishini yorituvchi manba.
6. THE LINGUISTIC EXPRESSION OF METAPHORICAL THINKING IN THE UZBEK LANGUAGE: O‘zbek tilidagi konseptual metaforalar (“bilim — nur” va boshqalar) hamda kognitiv tilshunoslik tahliliga bag‘ishlangan tadqiqot.
7. O‘ZBEK TILI GRAMMATIKASI: O‘zbek tilining morfologik va sintaktik grammatik tuzilishi hamda kompyuter lingvistikasidagi rivojlanishiga oid manba.
8. Kirish (Doktorantura malaka dasturi): O‘zbek tili bo‘yicha doktorantura dasturi o‘quv rejasi; pragmalingvistika va kognitiv tilshunoslik kabi zamonaviy paradigmalarni qamrab oladi.
