Oʻzbekcha
TEXNOLOGIK MASHINA VA JIHOZLAR TA'LIM YO'NALISHI TALABALARIDA KASBIY KOMPETENSIYANI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK QONUNIYATLARI VA METODOLOGIK TIZIMI
Дата публикации
25.06.2026
Выпуск
"Ta'lim ufqlari" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 1-son
Аннотация
Ushbu maqolada Namangan davlat texnika universiteti abituriyentlari orasida o'tkazilgan 23 235 respondentni qamrab olgan so'rovnoma natijalari empirik tahlil asosida o'rganilgan. Tadqiqot texnologik mashina va jihozlar ta'lim yo'nalishi talabalarida kasbiy kompetensiyani shakllantirishning asosiy pedagogik qonuniyatlarini — motivatsion-kasbiy yo'nalganlik, interdistsiplinar integratsiya va nazariya-amaliyot birligi qonuniyatlarini — aniqlagan. Ushbu qonuniyatlar asosida to'rt komponentli metodologik tizim (motivatsion-qadriyat, kognitiv-bilimdonlik, faoliyat-amaliy, refleksiv-baholash) ishlab chiqilgan. Empirik ma'lumotlar yo'nalishni tanlagan abituriyentlarning 73% texnikaga yuqori qiziqish bildirishini va 45% ning sevimli fani matematika ekanini ko'rsatadi.
Ключевые слова
empirik tadqiqot
interdistsiplinar integratsiya
kasbiy kompetensiya
metodologik tizim
motivatsion omillar
pedagogik qonuniyatlar
ta'lim yo'nalishi
texnologik mashina va jihozlar
Русский
В данной статье на основе эмпирического анализа изучены результаты анкетирования, охватившего 23 235 респондентов среди абитуриентов Наманганского государственного технического университета. Исследование выявило основные педагогические закономерности формирования профессиональной компетентности студентов направления «Технологические машины и оборудование»: мотивационно-профессиональную направленность, междисциплинарную интеграцию и единство теории с практикой. На их основе разработана четырёхкомпонентная методологическая система. Эмпирические данные показывают, что 73% абитуриентов, выбравших данное направление, проявляют высокий интерес к технике, а любимым предметом 45% является математика.
междисциплинарная интеграция
методологическая система
мотивационные факторы
педагогические закономерности
профессиональная компетентность
технологические машины и оборудование
English
This article investigates, through empirical analysis, the results of a survey encompassing 23,235 respondents among applicants to Namangan State Technical University. The study identifies the key pedagogical principles underlying professional competence development in students of the Technological Machines and Equipment programme: motivational-professional orientation, interdisciplinary integration, and the unity of theory and practice. Based on these principles, a four-component methodological system is developed. Empirical data reveal that 73% of applicants selecting this programme express high interest in engineering, with mathematics being the favourite subject of 45%.
educational programme
empirical research
interdisciplinary integration
methodological system
motivational factors
pedagogical principles
professional competence
technological machines and equipment
[1] Hutorskoy A.V. Didakticheskaya evristika. Teoriya i tekhnologiya kreativnogo obucheniya. – M.: MGU, 2003. – 416 s.
[2] Zeer E.F., Pavlova A.M., Symanyuk E.E. Modernizatsiya professional'nogo obrazovaniya: kompetentnostnyy podkhod. – M.: MPSI, 2005. – 216 s.
[3] O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 28 yanvardagi PQ-87-son Qarori «Oliy ta'lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi to'g'risida». – Toshkent, 2022.
[4] Hattie J. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. – London: Routledge, 2009. – 392 p.
[5] Wiggins G., McTighe J. Understanding by Design. Expanded 2nd ed. – Alexandria: ASCD, 2005. – 370 p.
[6] Muslimov N.A. Bo'lajak kasb ta'limi o'qituvchilarini kasbiy shakllantirish. – T.: Fan, 2004. – 23 b.
[7] Xodjayev B.X. Umumta'lim maktabi o'quvchilarida tarixiy tafakkurni modernizatsiyalashgan didaktik ta'minot vositasida rivojlantirish. Ped.fan.dok.diss. – T., 2016. – 314 b.
[8] Xodjayev B.X., Choriyev A., Saliyeva Z.T. Pedagogik tadqiqotlar metodologiyasi. – T.: Iqtisod dunyosi, 2018. – 170 b.
[9] Zakirova F.M., Hamraeva G.R. Kasb ta'lim yo'nalishi talabalarini raqamli kompetentligini multimediali loyiha asosida rivojlantirish. // Zamonaviy ta'lim jurnali, 2021, 3 (100), 32–38 betlar.
[10] Lutfillayev M.H., Djabbarov B.B. Bo'lajak biologiya o'qituvchilarining axborot texnologiyalari bo'yicha kasbiy kompetentsiyasini kompyuter imitatsion modellar yordamida oshirish. // Ta'limda innovatsion texnologiyalar xalqaro jurnali, 2023, 4-son, 18–30 betlar.
[11] CDIO Initiative. CDIO Standards 3.0. Massachusetts Institute of Technology. – 2024. – URL: www.cdio.org
[12] Voloshyn M., Babkina M., Yaremko H. Pedagogical technologies for the development of students' professional competence. // Revista Tempos e Espaços em Educação, 2022, 15(34), e16984.
[13] Kerimbaeva B.T. To the question of forming of informational-communicative competence of future specialists of electroenergetics. // Bulletin of Peoples' Friendship University of Russia. Series: Informatization of education, 2012, 4: 81–88.
