Исторические и современные тенденции в философии образования: образование, знание и методология

Настоящая Республиканская научно-практическая конференция была проведена 20 мая 2026 года по инициативе кафедры философских и исторических наук Наманганского государственного педагогического института в соответствии с Планом международных научных и научно-технических мероприятий на 2026 год, утверждённым Приложением № 1 к приказу Министерства высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан от 16 января 2026 года № 11.

1+ Выпуски
142+ Статьи
146+ Участники
Oʻzbekcha

TALAFFUZI VA IMLOSI QIYIN TOVUSHAR TIZIMINI O‘QITISH METODIKASI

Дата публикации
20.05.2026
Журнал
Исторические и современные тенденции в философии образования: образование, знание и методология
Выпуск
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Страницы
956-972
DOI
10.5281/zenodo.23154726

Авторы

Аннотация

Mazkur maqolada ona tili darslarida talaffuzi va imlosi qiyin tovushlarni o‘rgatish bo‘yicha metodik tavsiyalar bayon etilgan. Unda [x]–[h], [u]–[o‘], [i]–[e], [q], [ng] kabi tovushlar ustida mashq qilish, nutq apparati tasviri, unli va undosh tovushlarning hosil bo‘lish o‘rni, [i], [u] unlilari hamda bo‘g‘iz undoshi [h] va chuqur til orqa undoshi [x] talaffuzi yoritilgan. Shuningdek, urg‘u va uning turlari, so‘z urg‘usining ma’no farqlash vazifasi, A. G‘ulomov qarashlari, turli mashqlar, she’riy matnlar, topishmoqlar asosida bo‘g‘in va talaffuzni o‘rgatish ko‘rsatilgan. Matnda fonetikani o‘qitishda ko‘rgazmalilik, videoproyektor, rasm, hikmatli so‘zlar, maqol va iboralardan foydalanish, ijodiy topshiriqlar tizimi, bog‘lanishli matn tuzish, fonetik hodisalarni aniqlash, iboralarning ma’nosi, sinonim va antonimlari, tovush o‘zgarishlari tahlil qilinadi. Mashqlarda so‘zlarni bo‘g‘inlarga ajratish, urg‘u qo‘yish, xato yozilgan so‘zlarni tuzatish, iboralar ma’nosini izohlash, ularni gaplarda qo‘llash, shakldosh va ma’nodosh birliklarni topish kabi vazifalar berilgan. Bu esa fonetik bilimlarni amaliyot bilan bog‘lashga xizmat qiladi. Yakunda bu mashq va topshiriqlar o‘quvchilarda DTS talablari, nutqiy kompetensiya, mustaqil fikrlash va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishi ta’kidlanadi.

Ключевые слова

[i]–[e] unlilari [ng] undoshi [q] undoshi [u]–[o‘] unlilari [x]–[h] undoshlari bo‘g‘in bo‘g‘iz undoshi [h] chuqur til orqa undoshi [x] fonetik mashqlar fonetika iboralar imlo maqol va hikmatli so‘zlar nutqiy kompetensiya talaffuz undosh tovushlar unli tovushlar urg‘u

Версии на других языках

Русский
В данной статье изложены методические рекомендации по обучению труднопроизносимым и труднопишущим звукам на уроках родного языка. Рассматриваются упражнения на такие звуки, как [х]–[ч], [у]–[о‘], [и]–[е], [к], [нг], описание речевого аппарата, места образования гласных и согласных, произношение гласных [и], [у], а также гортанного согласного [ч] и глубокого языкового заднего согласного [х]. Также показаны ударение и его виды, функция словесного ударения в дифференциации значений, взгляды А. Гулямова, различные упражнения, поэтические тексты и загадки для обучения слогам и произношению. В тексте анализируется использование наглядных пособий, видеопроекторов, картинок, мудрых изречений, пословиц и поговорок в обучении фонетике, система творческих заданий, составление связного текста, определение фонетических явлений, значение фраз, синонимы и антонимы, а также звуковые изменения. Упражнения включают такие задания, как деление слов на слоги, расстановка ударений, исправление орфографических ошибок, объяснение значения фраз, их использование в предложениях и поиск похожих и синонимичных единиц. Это служит для связи фонетических знаний с практикой. В заключение подчеркивается, что эти упражнения и задания формируют у учащихся требования к фонетической системе, речевую компетентность, самостоятельное мышление и практические навыки.
гласные гласные [i]–[e] гласные [u]–[o‘] глубокий задний язычный согласный [x] пословицы и поговорки правописание произношение слог согласные согласные [x]–[h] согласный [ng] согласный [q] увулярный согласный [h] ударение устная речевая компетенция фонетика фонетические упражнения фразы
English
This article outlines methodological recommendations for teaching sounds that present difficulties in pronunciation and spelling during native language lessons. It covers exercises for sounds such as [x]–[h], [u]–[o‘], [i]–[e], [q], and [ng], and discusses the mechanics of the speech apparatus, the points of articulation for vowels and consonants, and the pronunciation of the vowels [i] and [u], the glottal consonant [h], and the velar/uvular consonant [x]. Additionally, the article addresses word stress and its types, the semantic function of stress, and the views of A. G‘ulomov; it also demonstrates how to teach syllable structure and pronunciation through various exercises, poetic texts, and riddles. The text examines the use of visual aids—such as video projectors, images, aphorisms, proverbs, and idioms—in teaching phonetics, as well as the implementation of creative assignments, the construction of coherent texts, the identification of phonetic phenomena, and the analysis of idiomatic meanings, synonyms, antonyms, and sound changes. Practical exercises include tasks such as syllabification, stress placement, correcting misspelled words, explaining and contextualizing idioms, and identifying homonyms and synonyms. These activities serve to bridge the gap between phonetic theory and practical application. Ultimately, it is emphasized that these exercises and tasks foster the development of State Educational Standard requirements, speech competence, independent thinking, and practical skills in students.
[i]–[e] vowels [ng] consonant [q] consonant [u]–[o‘] vowels [x]–[h] consonants consonants glottal consonant [h] orthography phonetic exercises phonetics phrases pronunciation proverbs and aphorisms speech competence. stress syllable velar consonant [x] vowels

Список литературы

1. Ғ.Ҳамроев Она тили ўқитишнинг самарали усуллари. Ўқитувчилар учун методик қўллама. –Тошкент: Баёз нашриёти, 2018. –197 б.
2. Лернер Я. Дидактические основы методов обучения Текст. / И. Я. Лернер.–М.: Педагогика, 1981. – 186 с.
3. Ғуломов А., Неъматов Ҳ. Она тили таълими мазмуни. Она тили ўқитувчилари учун қўлланма. –Т.: Ўқитувчи, 1995. – 128 б.
4. Ҳусанбоева Қ. Адабий таълим жараёнида ўқувчиларни мустақил фикрлашга ўргатишнинг илмий-методик асослари: пед. фан. док-ри дисс. автореф. –Т.: ТДПУ, 2006. – 262 б.
5. Ramazan Q., Qajjumij X. Grammatik. Sarf. Orta maktablar ucun darslik. I qism. –T:. Оquvpeddavnasr, 1937. –149 b.
6. Mahmudov N. va b. Ona tili. Umumta’lim maktablarining 5-sinflari uchun darslik. –T.: 2013. – 224 b.
7. Абдуазизов А.А. Ўзбек тили фонологияси ва морфонологияси. –T.: –Б.36.