Обеспечение макроэкономической стабильности и национального устойчивого развития в условиях зелёной экономики: проблемы и решения

Настоящая республиканская научно-практическая конференция организована кафедрой экономики и финансов Андижанского филиала Университета Турон 13–14 ноября 2026 года в соответствии с приказом Министерства высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан № 11 от 16 января 2026 года «Об утверждении планов научных и научно-технических мероприятий, проводимых на международном и республиканском уровнях в 2026 году».

1+ Выпуски
45+ Статьи
54+ Участники
Oʻzbekcha

SUN’IY INTELLEKTNING YASHIL IQTISODIYOTGA TA’SIRI: ENERGIYA SAMARADORLIGI VA UGLEROD EMISSIYALARINING SABABIY TAHLILI

Дата публикации
14.11.2026
Журнал
Обеспечение макроэкономической стабильности и национального устойчивого развития в условиях зелёной экономики: проблемы и решения
Выпуск
Обеспечение макроэкономической стабильности и национального устойчивого развития в условиях зелёной экономики: проблемы и решения
Страницы
63-75
DOI
10.5281/zenodo.24159168

Авторы

Аннотация

Mazkur tadqiqot sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining yashil iqtisodiyotga ta’sirini energiya samaradorligi, qayta tiklanuvchi energiya manbalari, raqamli infratuzilma va uglerod emissiyalari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik asosida o‘rganishga qaratilgan. Tadqiqotning asosiy muammosi shundan iboratki, sun’iy intellekt bir tomondan elektr energiyasini ishlab chiqarish va taqsimlashni optimallashtirish, sanoat jarayonlarida energiya sarfini kamaytirish hamda resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish imkonini beradi. Boshqa tomondan, SI modellarini o‘qitish va ishlatish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlar markazlari, yuqori unumdor hisoblash tizimlari va sovitish infratuzilmasi elektr energiyasiga bo‘lgan talabni oshirishi mumkin. Xalqaro energetika agentligining 2025-yilgi baholashiga ko‘ra, ma’lumotlar markazlarining elektr energiyasi iste’moli 2024-yilda taxminan 415 TWh ni tashkil etgan va asosiy ssenariy bo‘yicha 2030-yilga kelib qariyb 945 TWh ga yetishi kutilgan. Tadqiqotda Janubiy Koreya, Germaniya va AQSh tajribasi asosida mamlakatlararo panel ma’lumotlardan foydalanish, dinamik bog‘liqliklarni System-GMM orqali baholash va emissiyalar taqsimotidagi geterogen ta’sirlarni panel kvantil regressiyasi — MMQR yordamida aniqlash taklif etiladi. Endogenlik muammosi kechiktirilgan o‘zgaruvchilar, muqobil SI indikatorlari, instrumentlar va qo‘shimcha robustlik testlari orqali tekshiriladi. Shuningdek, qayta tiklanuvchi energiya ulushi, elektr energiyasining uglerod intensivligi va ilmiy-tadqiqot xarajatlarining SI–emissiya munosabatiga ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotning kutilayotgan ilmiy hissasi SI ta’sirining shartli va geterogen xususiyatlarini aniqlash hamda O‘zbekiston uchun raqamli infratuzilma va energiya siyosatini uyg‘unlashtirishga qaratilgan dalillarga asoslangan tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.

Ключевые слова

sun’iy intellekt yashil iqtisodiyot uglerod emissiyalari energiya samaradorligi ma’lumotlar markazlari System-GMM MMQR endogenlik qayta tiklanuvchi energiya O‘zbekiston

Версии на других языках

Русский
В данном исследовании анализируется влияние технологий искусственного интеллекта (ИИ) на «зеленую» экономику путем изучения взаимосвязей между энергоэффективностью, возобновляемыми источниками энергии, цифровой инфраструктурой и выбросами углерода. Ключевая проблема заключается в том, что, с одной стороны, ИИ позволяет оптимизировать процессы производства и распределения электроэнергии, снижать энергопотребление в промышленности и повышать эффективность использования ресурсов. С другой стороны, центры обработки данных (ЦОД), высокопроизводительные вычислительные системы и инфраструктура охлаждения, необходимые для обучения и эксплуатации моделей ИИ, могут привести к росту спроса на электроэнергию. По оценкам Международного энергетического агентства, потребление электроэнергии центрами обработки данных в 2024 году составило около 415 ТВт·ч, а к 2030 году, согласно базовому сценарию, оно может достичь почти 945 ТВт·ч. В исследовании предлагается использовать межстрановые панельные данные (на примере Южной Кореи, Германии и США) для оценки динамических взаимосвязей с помощью метода системного обобщенного метода моментов (System-GMM) и выявления неоднородных эффектов по всему распределению выбросов с применением панельной квантильной регрессии (MMQR). Проблема эндогенности рассматривается с использованием лаговых переменных, альтернативных показателей ИИ, инструментальных переменных и дополнительных тестов на устойчивость результатов. Кроме того, анализируется влияние доли возобновляемых источников энергии, углеродоемкости электроэнергии и расходов на НИОКР на взаимосвязь между ИИ и выбросами. Ожидаемый научный вклад исследования заключается в выявлении условного и неоднородного характера воздействия ИИ, а также в разработке научно обоснованных рекомендаций по гармонизации политики в сферах цифровой инфраструктуры и энергетики в Узбекистане.
искусственный интеллект зеленая» экономика выбросы углерода энергоэффективность центры обработки данных System-GMM MMQR эндогенность возобновляемая энергетика Узбекистан

Список литературы

1. International Energy Agency (IEA). (2025). Energy and AI. Paris: IEA. Hisobot va metodologiya .
2. International Energy Agency (IEA). (2025). Korea 2025: Energy Policy Review. Paris: IEA.
3. Does artificial intelligence reduce carbon emissions in OECD and BRICS? Examining the role of research and development. (2026). Journal of Environmental Management, 398, 128500.
4. Can artificial intelligence mitigate environmental inequality? Evidence from leading robotic-driven economies using quantile-based methods. (2025). Borsa Istanbul Review, 25(6), 1316–1336.
5. Artificial intelligence as heterogeneous agents in environmental performance: The mediating role of energy transition and the moderating effect of green technology adoption in Belt and Road Initiative countries. (2025). Journal of Cleaner Production.
6. Environmental outcomes of artificial intelligence. (2026). Journal of Environmental Management.
7. Arellano, M., & Bond, S. (1991). Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment equations. The Review of Economic Studies, 58(2), 277–297.
8. Blundell, R., & Bond, S. (1998). Initial conditions and moment restrictions in dynamic panel data models. Journal of Econometrics, 87(1), 115–143.
9. Koenker, R. (2004). Quantile regression for longitudinal data. Journal of Multivariate Analysis, 91(1), 74–89.
10. Windmeijer, F. (2005). A finite sample correction for the variance of linear efficient two-step GMM estimators. Journal of Econometrics, 126(1), 25–51.