"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani

Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan Namangan davlat pedagogika instituti Maktabgacha ta’lim kafedrasi tomonidan 2026-yil 9-oktyabr kuni o'tkazilgan

1+ Выпуски
112+ Статьи
119+ Участники
Oʻzbekcha

SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA FONETIKA O‘QITISH

Дата публикации
09.10.2026
Журнал
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Выпуск
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Страницы
523-529
DOI
10.5281/zenodo.23332570

Авторы

Аннотация

Maqolada raqamli ta’lim sharoitida fonetikaga oid o‘quv materiallarini sun’iy intellekt asosida o‘qitish masalasi yoritilgan. Muallif SI texnologiyalarining talaffuz, intonatsiya va urg‘u ko‘nikmalarini shakllantirishdagi imkoniyatlarini tahlil qiladi. Talaffuzni avtomatik aniqlash va tahlil qilish, interaktiv fonetik mashqlar, shaxsiylashtirilgan o‘qitish, intonatsiya va urg‘uni vizual ko‘rsatish, raqamli lug‘atlar hamda chatbotlardan foydalanish, natijalarni monitoring qilish kabi yo‘nalishlar ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, interaktiv fonetik mashqlarning maqsadi, turlari va metodik ahamiyati bayon etilgan. Tinglab farqlash, “Top va ayt”, rol o‘ynash, tez aytish, raqamli-multimedia hamda guruhli musobaqa mashqlari orqali fonematik eshituv, artikulyatsion ko‘nikma, to‘g‘ri urg‘u va nutq ravonligi rivojlantirilishi ta’kidlanadi. SI o‘quvchining individual xatolarini tahlil qilib, mos mashqlarni tavsiya etishi, o‘qituvchiga obyektiv baholash imkonini berishi qayd etiladi. Interaktiv mashqlar boshlang‘ich va o‘rta sinflarda talaffuzni o‘rgatishda samarali bo‘lib, o‘quvchini passiv tinglovchidan faol ishtirokchiga aylantiradi. Ular fonematik eshituvni, artikulyatsiyani, urg‘u malakasini va nutq ravonligini rivojlantiradi. Xulosa qismida SI texnologiyalarini an’anaviy metodlar bilan uyg‘unlashtirish fonetik ta’lim sifatini yangi bosqichga olib chiqishi, talaffuz aniqligini oshirishi va nutqiy kompetensiyani rivojlantirishi aytiladi.

Ключевые слова

intonatsiya nutqiy kompetensiya sun’iy intellekt talaffuz urg‘u fonetika o‘qitish interaktiv fonetik mashqlar talaffuzni avtomatik aniqlash nutqni tanish tizimlari shaxsiylashtirilgan o‘qitish intonatsiya va urg‘uni vizual ko‘rsatish raqamli lug‘atlar chatbotlar natijalarni monitoring qilish fonematik eshituv artikulyatsion ko‘nikma tez aytish mashqlari rol o‘ynash va dialog

Версии на других языках

Русский
В статье рассматривается вопрос преподавания фонетики с использованием учебных материалов на основе искусственного интеллекта в цифровом образовании. Автор анализирует потенциал технологий ИИ в формировании навыков произношения, интонации и ударения. Указаны направления, такие как автоматическое распознавание и анализ произношения, интерактивные фонетические упражнения, персонализированное обучение, визуальное отображение интонации и ударения, использование цифровых словарей и чат-ботов, а также мониторинг результатов. Описаны также цели, виды и методическое значение интерактивных фонетических упражнений. Подчеркивается, что фонематический слух, артикуляционные навыки, правильное ударение и беглость речи развиваются посредством упражнений на аудирование, «Найди и произнеси», ролевых игр, быстрой речи, цифровых мультимедиа и групповых соревнований. Отмечается, что ИИ анализирует индивидуальные ошибки учащихся, рекомендует соответствующие упражнения и позволяет преподавателю объективно оценивать. Интерактивные упражнения эффективны в обучении произношению в начальной и средней школе, превращая ученика из пассивного слушателя в активного участника. Они развивают фонематический слух, артикуляцию, навыки ударения и беглость речи. В заключении утверждается, что сочетание технологий искусственного интеллекта с традиционными методами может вывести качество фонетического образования на новый уровень, повысить точность произношения и развить речевую компетентность.
интонация искусственный интеллект персонализированное обучение произношение ударение чат-боты обучение фонетике интерактивные фонетические упражнения автоматическое распознавание произношения системы распознавания речи визуальное отображение интонации и ударения цифровые словари мониторинг результатов фонематический слух артикуляционные навыки упражнения на быструю речь ролевые игры и диалог речевая компетентность
English
This article examines the teaching of phonetic learning materials using artificial intelligence (AI) within a digital education environment. The author analyzes the potential of AI technologies to develop skills in pronunciation, intonation, and stress. Key areas highlighted include automatic pronunciation recognition and analysis, interactive phonetic exercises, personalized learning, visual representation of intonation and stress, the use of digital dictionaries and chatbots, and performance monitoring. Additionally, the article outlines the objectives, types, and methodological significance of interactive phonetic exercises. It emphasizes that exercises such as auditory discrimination, "Find and Say," role-playing, tongue twisters, digital-multimedia activities, and group competitions foster the development of phonemic awareness, articulation skills, correct stress placement, and speech fluency. The article notes that AI can analyze a student's specific errors to recommend tailored exercises and enable objective assessment by the teacher. Interactive exercises prove effective for teaching pronunciation in primary and secondary grades, transforming the student from a passive listener into an active participant while enhancing phonemic awareness, articulation, stress proficiency, and speech fluency. The conclusion states that integrating AI technologies with traditional methods elevates the quality of phonetic instruction to a new level, enhances pronunciation accuracy, and fosters the development of speech competence
artificial intelligence chatbots intonation personalized learning pronunciation speech competence stress phonetic instruction interactive phonetic exercises automatic pronunciation detection speech recognition systems visual representation of intonation and stress digital dictionaries performance monitoring phonemic hearing articulatory skills tongue twisters role-playing and dialogue

Список литературы

1. Ғ.Ҳамроев Она тили ўқитишнинг самарали усуллари. Ўқитувчилар учун методик қўллама. –Тошкент: Баёз нашриёти, 2018. –197 б.
2. Лернер Я. Дидактические основы методов обучения Текст. / И. Я. Лернер.–М.: Педагогика, 1981. – 186 с.
3. Ғуломов А., Неъматов Ҳ. Она тили таълими мазмуни. Она тили ўқитувчилари учун қўлланма. –Т.: Ўқитувчи, 1995. – 128 б.
4. Ҳусанбоева Қ. Адабий таълим жараёнида ўқувчиларни мустақил фикрлашга ўргатишнинг илмий-методик асослари: пед. фан. док-ри дисс. автореф. –Т.: ТДПУ, 2006. – 262 б.
5. Ramazan Q., Qajjumij X. Grammatik. Sarf. Orta maktablar ucun darslik. I qism. –T:. Оquvpeddavnasr, 1937. –149 b.
6. Mahmudov N. va b. Ona tili. Umumta’lim maktablarining 5-sinflari uchun darslik. –T.: 2013. – 224 b.
7. Абдуазизов А.А. Ўзбек тили фонологияси ва морфонологияси. –T.: –Б.36.
8. Решетов В.В. Узбекский язык. I Фонетика. Ташкент: Учпедгиз, 1959. – 357 c.
9. Nabiyeva D., Zokirova H.O‘zbek tili fonetikasi o‘quv-uslubiy qo‘llanma. – Andijon: 2016. –B. 36.
10. Бонк Н. А., Котий Г. А., Лукянова Н. А. Учебник английского языка. – М.: Деконт,1999. – С.7.