Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Выпуски
110+ Статьи
113+ Участники
Oʻzbekcha

RAQAMLI MULOQOTDA PRAGMATIK KOMPETENSIYA: NUTQIY AKTLAR, XUSHMUOMALALIK VA KONTEKSTUAL MOSLASHUV

Дата публикации
14.10.2026
Журнал
Filologiyaning dolzarb masalalari
Выпуск
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Страницы
492-497
DOI
10.5281/zenodo.23796117

Авторы

Аннотация

Maqolada raqamli muloqot sharoitida pragmatik kompetensiyaning namoyon bo‘lish xususiyatlari nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Elektron pochta, messenjer va ijtimoiy tarmoq yozishmalarida nutqiy aktlarning ifodalanishi, xushmuomalalik strategiyalari, bevositalik va bilvositalik, ijtimoiy masofa, kommunikativ maqom hamda kontekstual moslashuv masalalari yoritiladi. Raqamli kommunikatsiyada verbal vositalar bilan bir qatorda emoji, tinish belgilari, qisqartmalar va javob berish tempi kabi paralingvistik o‘rinbosarlarning pragmatik vazifasi ko‘rsatiladi. Zamonaviy tadqiqotlar asosida pragmatik kompetensiya grammatik to‘g‘rilikdan kengroq bo‘lib, kommunikativ vaziyatga mos til vositasini tanlash va suhbatdoshning reaksiyasiga moslashish qobiliyatini ham qamrab olishi asoslanadi.

Ключевые слова

ijtimoiy masofa kontekst nutqiy akt pragmatik kompetensiya pragmatika raqamli diskurs raqamli muloqot xushmuomalalik bilvositalik kommunikativ moslashuv

Версии на других языках

Русский
В статье теоретически анализируются особенности проявления прагматической компетенции в условиях цифровой коммуникации. Рассматриваются речевые акты, стратегии вежливости, прямота и косвенность, социальная дистанция, коммуникативный статус и контекстуальная адаптация в электронной почте, мессенджерах и социальных сетях. Особое внимание уделяется прагматическим функциям эмодзи, пунктуации, сокращений и темпа ответа как средств, частично компенсирующих отсутствие невербальных сигналов. На основе современных исследований обосновывается, что прагматическая компетенция шире грамматической правильности и включает способность выбирать языковые средства в соответствии с ситуацией и адаптироваться к реакции собеседника.
вежливость контекст прагматика прагматическая компетенция речевой акт социальная дистанция цифровая коммуникация цифровой дискурс косвенность коммуникативная адаптация
English
This article provides a theoretical analysis of pragmatic competence in digitally mediated communication. It examines the realization of speech acts, politeness strategies, directness and indirectness, social distance, communicative status, and contextual adaptation in email, messaging applications, and social media. Particular attention is paid to the pragmatic functions of emojis, punctuation, abbreviations, and response timing as resources that partly compensate for reduced non-verbal cues. Drawing on recent research, the article argues that pragmatic competence extends beyond grammatical accuracy and includes the ability to select contextually appropriate linguistic resources and adapt them to interlocutor reactions.
context digital communication digital discourse politeness pragmatic competence pragmatics social distance speech act indirectness communicative adaptation

Список литературы

1. Austin J. L. How to Do Things with Words. Oxford: Clarendon Press, 1962.
2. Searle J. R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. Cambridge: Cambridge University Press, 1969.
3. Brown P., Levinson S. C. Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge: Cambridge University Press, 1987.
4. Leech G. N. The Pragmatics of Politeness. Oxford: Oxford University Press, 2014.
5. Chen X., Brown L. L2 Pragmatic Development in Constructing and Negotiating Contextual Meanings. Applied Linguistics. 2025. Vol. 46(3). P. 503–521. DOI: 10.1093/applin/amae049.
6. Pragmatic competence as linguistic adaptation: Adapting linguistic resources to different listener reactions. System. 2024. Vol. 127. Article 103509. DOI: 10.1016/j.system.2024.103509.
7. Sudar S., Sukarni S., Setiyono J., Widoyoko S. E. P., Irianto S. Language politeness in EFL student-lecturer interactions through technology-assisted communication. Indonesian Journal of Applied Linguistics. 2025. Vol. 15(1).
8. Locher M. A., Jucker A. H. The Pragmatics of Fiction: Literature, Stage and Screen Discourse. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2017.
9. Kulyagina A., Sánchez-Hernández A. Second language pragmatic competence in digitally mediated communication: Exploring requests and refusals. Porta Linguarum. 2026. Issue 45. DOI: 10.30827/portalin.vi45.33005.
10. Student–Teacher Communication in Digital Higher Education: Politeness, Implicature, and Institutional Interaction. Education Sciences. 2026. Vol. 16(7). Article 1005.
11. Pragmatic translanguaging among Indonesian multilingual youth on social media. Journal of Pragmatics. 2026.