Oʻzbekcha
PISA VA TIMSS XALQARO BAHOLASH TIZIMLARI ASOSIDA MATEMATIKA O‘QITISHDA FUNKSIONAL SAVODXONLIKNI RIVOJLANTIRISH
Дата публикации
25.06.2026
Выпуск
"Ta'lim ufqlari" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 1-son
Аннотация
Ushbu maqolada PISA (Programme for International Student Assessment) va TIMSS (Trends in International Mathematics and Science Study) xalqaro baholash tizimlari asosida matematika ta’limida funksional savodxonlikni rivojlantirish masalalari o‘rganilgan. Maqolada funksional savodxonlik tushunchasi, uning matematika ta’limidagi o‘rni, O‘zbekiston o‘quvchilarining xalqaro tadqiqotlardagi ko‘rsatkichlari tahlil qilinadi. Shuningdek, PISA va TIMSS talablari asosida dars jarayonini tashkil etishga oid metodikaviy takliflar beriladi.
Ключевые слова
PISA
matematik savodxonlik
matematika ta’limi
tanqidiy fikrlash
xalqaro baholash
funksional savodxonlik
TIMSS
muammo hal qilish
o‘quv natijalari
Русский
В данной статье исследованы вопросы развития функциональной грамотности в обучении математике на основе международных систем оценки PISA (Programme for International Student Assessment) и TIMSS (Trends in International Mathematics and Science Study). В статье анализируются понятие функциональной грамотности, её роль в обучении математике, а также показатели учащихся Узбекистана в международных исследованиях. Кроме того, предлагаются методические рекомендации по организации учебного процесса в соответствии с требованиями PISA и TIMSS.
PISA
критическое мышление
математическая грамотность
международная оценка
обучение математике
решение задач
функциональная грамотность
TIMSS
учебные результаты
English
This article examines the issues of developing functional literacy in mathematics education based on the international assessment frameworks of PISA (Programme for International Student Assessment) and TIMSS (Trends in International Mathematics and Science Study). The article analyses the concept of functional literacy, its role in mathematics education, and the performance of Uzbekistan’s students in international studies. Furthermore, methodological recommendations for organising the teaching process in line with PISA and TIMSS requirements are provided.
PISA
critical thinking
international assessment
mathematical literacy
mathematics education
problem solving
functional literacy
TIMSS
learning outcomes
1. OECD (2023). PISA 2022 Results (Volume I): The State of Learning and Equity in Education. OECD Publishing, Paris. – B. 398.
2. Mullis, I.V.S., Martin, M.O. (2017). TIMSS 2019 Assessment Frameworks. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center. – B. 172.
3. UNESCO (2004). The Plurality of Literacy and its Implications for Policies and Programmes. UNESCO Education Sector Position Paper. – B. 13.
4. Stacey, K. (2015). The Real World and Mathematics. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology, 3(1), 1–6.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 29-apreldagi PQ-269-son qarori ‘O‘zbekiston maktab ta’limini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi to‘g‘risida’. – Toshkent.
6. Niss, M., & Hoejgaard, T. (2011). Competencies and Mathematical Learning. Roskilde University. – B. 245.
7. Leong, Y.H., Ho, W.K., & Cheng, L.P. (2015). Concrete-Pictorial-Abstract: Surveying its origins and charting its future. The Mathematics Educator, 16(1), 1–19.
8. Karimov Sh., Yusupov A. (2022). Matematika ta’limida kompetensiyaviy yondashuv. – Toshkent: TDPU nashriyoti. – B. 184.
9. Mirzaev I. (2024). PISA natijalariga ko‘ra o‘zbek maktab o‘quvchilarining matematik savodxonligi. Pedagogika va psixologiya, 3(2), 45–52.
10. Xoliqova N., Tursunova D. (2023). Funksional savodxonlikni rivojlantirishda innovatsion metodlar. Ta’lim va innovatsiya, 5(1), 112–118.