В статье рассматривается методика обучения младших школьников работе с художественным текстом с учётом требований и подходов международного исследования PIRLS. Анализируется организация урока чтения, в ходе которого учащиеся не только читают произведение и определяют его основное содержание, но и учатся самостоятельно осмысливать прочитанное. Особое внимание уделяется развитию умений находить в тексте необходимую информацию, понимать последовательность событий, устанавливать причинно-следственные связи, анализировать поступки персонажей, раскрывать явный и подразумеваемый смысл произведения, а также подтверждать собственные выводы текстовыми доказательствами. Описываются возможности использования вопросов и заданий различного уровня сложности, группового обсуждения и творческих упражнений с учётом возраста и подготовленности учащихся. Предлагаемые подходы направлены на формирование осознанного чтения, более глубокого понимания художественного произведения, последовательного выражения мыслей и устойчивого интереса к чтению.
PIRLS XALQARO BAHOLASH TALABLARI ASOSIDA O‘QISH DARSLARIDA BADIIY MATN BILAN ISHLASH METODIKASI
Дата публикации
09.10.2026
Журнал
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Выпуск
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Страницы
319-326
Авторы
Аннотация
Maqolada PIRLS xalqaro baholash talablari bilan uyg‘un holda boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga badiiy matnni o‘qitish va tahlil qilish metodikasi yoritiladi. O‘qish darslarida matnni ifodali o‘qish, uning mazmunini anglash va muhim jihatlarini ajratish bilan birga, o‘quvchini mustaqil fikrlashga undaydigan savol hamda topshiriqlardan foydalanish masalalari ko‘rib chiqiladi. Jumladan, matndan aniq ma’lumotlarni izlab topish, voqealar ketma-ketligini tushunish, sabab va oqibatlarni bog‘lash, qahramonlarning xatti-harakatlarini tahlil qilish, asardagi ochiq va yashirin ma’nolarni anglash hamda o‘z xulosasini matndan olingan dalillar bilan asoslash ko‘nikmalarini rivojlantirishga e’tibor qaratiladi. Shuningdek, o‘quvchilarning yosh xususiyatlari va tayyorgarlik darajasini hisobga olgan holda turli murakkablikdagi topshiriqlarni tanlash, muhokama va ijodiy mashqlarni dars jarayoniga kiritish yo‘llari bayon etiladi. Maqolada tavsiya etilgan yondashuvlar badiiy asarni ongli o‘qish, mazmunini chuqurroq tushunish, o‘quvchilarning fikrini izchil ifodalash va o‘qishga bo‘lgan qiziqishini kuchaytirishga xizmat qiladi
Ключевые слова
PIRLS
badiiy matn
boshlang‘ich ta’lim
dalillash
o‘qib tushunish
o‘qish savodxonligi
matn ustida ishlash
matnni tahlil qilish
Версии на других языках
This article examines methods for teaching primary school pupils to work with literary texts in line with the requirements and approaches of the PIRLS international assessment. It considers how reading lessons can help learners go beyond identifying the main content of a story and develop the ability to reflect independently on what they have read. Particular attention is given to skills such as locating relevant information, following the sequence of events, identifying cause-and-effect relationships, analyzing characters’ actions, interpreting both explicit and implied meanings, and supporting conclusions with evidence from the text. The article also discusses the use of questions and activities at different levels of difficulty, group discussion, and creative exercises suited to pupils’ age and learning needs. These approaches aim to promote purposeful reading, a deeper understanding of literary works, clear expression of ideas, and greater interest in reading.
Список литературы
1. Mullis, I. V. S., & Martin, M. O. (Eds.). (2019). PIRLS 2021 Assessment Frameworks. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center.
2. Mullis, I. V. S., Martin, M. O., Foy, P., & Hooper, M. (Eds.). (2015). PIRLS 2016 Assessment Framework (2nd ed.). Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center.
3. Mullis, I. V. S., von Davier, M., Foy, P., Fishbein, B., Reynolds, K. A., & Wry, E. (2023). PIRLS 2021 International Results in Reading. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center.
4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 8-dekabrdagi 997-son qarori. “Xalq ta’limi tizimida ta’lim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida.”
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 29-apreldagi PF-5712-son Farmoni. “O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida