Oʻzbekcha
«O'ZBEKISTON QALQONI»: RAHBAR SHAXSINING STRESSGA BARQARORLIGINI RIVOJLANTIRISHNING MILLIY PEDAGOGIK MODELI
Дата публикации
25.08.2026
Журнал
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Выпуск
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Аннотация
Maqolada rahbar shaxsining stressga barqarorligini rivojlantirishga qaratilgan «O'zbekiston Qalqoni» nomli muallif pedagogik modeli taqdim etiladi. Model o'zbek pedagogik merosi – jadidchilik ta'limoti, islom ma'naviy an'anasi va mahalla instituti – hamda zamonaviy stressbardoshlik nazariyalarining tanqidiy sintezi asosida ishlab chiqilgan. Model uch qatlam va oltita komponentdan iborat integral tuzilmaga ega bo'lib, individual va tizimiy darajalarni bir vaqtda qamrab oladi. Har bir komponent uchun milliy manba, zamonaviy nazariy asos, pedagogik usul va validlashtirilgan o'lchash vositasi belgilangan. Model o'zbek liderlik pedagogikasida stressbardoshlikka bag'ishlangan birinchi yaxlit nazariy-amaliy tuzilma hisoblanadi
Ключевые слова
himmat
jadidchilik pedagogikasi
liderlik pedagogikasi
mahalla instituti
milliy-madaniy adaptatsiya
muraqaba
pedagogik model
rahbar shaxsi
sabr
stressbardoshlik
Русский
В статье представлена авторская педагогическая модель «Щит Узбекистана», направленная на развитие стрессоустойчивости личности руководителя. Модель разработана на основе критического синтеза узбекского педагогического наследия – джадидского учения, исламской духовной традиции и института махалли – с современными теориями стрессоустойчивости. Модель имеет интегральную структуру, состоящую из трёх слоёв и шести компонентов, и одновременно охватывает индивидуальный и системный уровни. Для каждого компонента определены национальный источник, современная теоретическая основа, педагогический метод и валидизированный инструмент измерения. Модель является первой целостной теоретико-практической структурой стрессоустойчивости в узбекской педагогике лидерства.
джадидская педагогика
институт махалли
личность руководителя
муракаба
национально-культурная адаптация
педагогика лидерства
педагогическая модель
стрессоустойчивость
терпение
устремлённость
English
The article presents the author's pedagogical model «Shield of Uzbekistan», aimed at developing the stress resilience of the leader's personality. The model is built on a critical synthesis of Uzbek pedagogical heritage – Jadid teaching, the Islamic spiritual tradition and the mahalla institution – with contemporary resilience theories. It has an integral structure of three layers and six components and simultaneously addresses the individual and systemic levels. For each component a national source, a modern theoretical foundation, a pedagogical method and a validated measurement instrument are defined. The model constitutes the first holistic theoretical and practical framework of stress resilience in Uzbek leadership pedagogy.
Jadid pedagogy
aspiration
leader's personality
leadership pedagogy
mahalla institution
muraqaba
national-cultural adaptation
patience
pedagogical model
stress resilience
1. Antonovsky A. Unraveling the Mystery of Health: How People Manage Stress and Stay Well. – San Francisco: Jossey-Bass, 1987. – 218 p.
2. Bandura A. Self-Efficacy: The Exercise of Control. – New York: W. H. Freeman, 1997. – 604 p.
3. Frankl V. E. Man's Search for Meaning. – Boston: Beacon Press, 1959. – 184 p.
4. Goleman D. Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. – New York: Bantam Books, 1995. – 352 p.
5. Hobfoll S. E. Conservation of Resources: A New Attempt at Conceptualizing Stress // American Psychologist. – 1989. – Vol. 44, № 3. – P. 513–524.
6. Kabat-Zinn J. Full Catastrophe Living. – New York: Delta, 1990. – 467 p.
7. Karimov I. A. Yuksak ma'naviyat – yengilmas kuch. – Toshkent: Ma'naviyat, 2008. – 176 b.
8. Lazarus R. S., Folkman S. Stress, Appraisal, and Coping. – New York: Springer, 1984. – 445 p.
9. Luthans F., Youssef C. M., Avolio B. J. Psychological Capital: Developing the Human Competitive Edge. – Oxford: Oxford University Press, 2007. – 246 p.
10. Masten A. S. Ordinary Magic: Resilience in Development. – New York: Guilford Press, 2014. – 370 p.
11. Meichenbaum D. Stress Inoculation Training. – New York: Pergamon Press, 1985. – 115 p.
12. Ungar M. The Social Ecology of Resilience: A Handbook of Theory and Practice. – New York: Springer, 2012. – 466 p.
13. Авлоний А. Туркий Гулистон ёхуд ахлоқ. – Тошкент: Ўқитувчи, 1992. – 96 б.
14. Мунаввар Қори А. Адиби аввал. – Тошкент: Маънавият, 2001. – 48 б