Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Выпуски
62+ Статьи
64+ Участники
Oʻzbekcha

O‘ZBEK TILINING ZAMONAVIY IJTIMOIY MUNOSABATLAR TIZIMIDAGI O‘RNI VA FUNKSIONAL XUSUSIYATLARI

Дата публикации
14.10.2026
Журнал
Filologiyaning dolzarb masalalari
Выпуск
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Страницы
257-261
DOI
10.5281/zenodo.23669899

Авторы

Аннотация

Mazkur maqolada o‘zbek tilining zamonaviy ijtimoiy munosabatlar tizimidagi o‘rni, jamiyat hayotining turli sohalarida bajaradigan kommunikativ va ijtimoiy funksiyalari hamda uning rivojlanish xususiyatlari tahlil qilinadi. O‘zbek tilining milliy til va davlat tili sifatidagi maqomi, jamiyat a’zolari o‘rtasidagi ijtimoiy-madaniy aloqalarni ta’minlashdagi ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, tilning ta’lim, davlat boshqaruvi, ommaviy axborot vositalari, ilm-fan, madaniyat va kundalik muloqot jarayonlaridagi qo‘llanish imkoniyatlariga e’tibor qaratiladi. Tadqiqotda til va jamiyat o‘rtasidagi uzviy munosabat, ijtimoiy o‘zgarishlarning tilning lug‘aviy tarkibi, uslubiy imkoniyatlari va kommunikativ xususiyatlariga ta’siri masalalari ko‘rib chiqiladi. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va raqamli muloqot muhitining o‘zbek tilidan foydalanish jarayonlariga ta’siri ham tahlil etiladi. Maqolada o‘zbek tilining ijtimoiy funksiyalarini kengaytirish, uning adabiy me’yorlarini asrash va zamonaviy kommunikativ ehtiyojlarga mos ravishda rivojlantirish masalalarining dolzarbligi asoslanadi. Tadqiqot natijalari o‘zbek tilining jamiyatdagi mavqeyini mustahkamlash, ijtimoiy kommunikatsiya samaradorligini oshirish va milliy til taraqqiyotining istiqbolli yo‘nalishlarini belgilashda muhim ahamiyat kasb etadi.

Ключевые слова

davlat tili ijtimoiy kommunikatsiya ijtimoiy munosabatlar kommunikativ funksiya milliy til o‘zbek tili til taraqqiyoti.

Версии на других языках

Русский
В данной статье анализируется роль узбекского языка в системе современных общественных отношений, его коммуникативные и социальные функции в различных сферах жизни общества, а также особенности его развития. Освещается статус узбекского языка как национального и государственного языка, его значение в обеспечении социально-культурных связей между членами общества. Особое внимание уделяется возможностям использования языка в сфере образования, государственного управления, средств массовой информации, науки, культуры и повседневного общения. В исследовании рассматривается тесная взаимосвязь языка и общества, а также влияние социальных изменений на лексический состав, стилистические возможности и коммуникативные особенности языка. Анализируется также влияние современных информационно-коммуникационных технологий и цифровой коммуникационной среды на процессы использования узбекского языка. В статье обосновывается актуальность расширения социальных функций узбекского языка, сохранения его литературных норм и развития в соответствии с современными коммуникативными потребностями.
государственный язык коммуникативная функция национальный язык общественные отношения развитие языка. социальная коммуникация узбекский язык
English
This article examines the role of the Uzbek language in the system of modern social relations, its communicative and social functions in various spheres of public life, and the main features of its contemporary development. Particular attention is paid to the status of Uzbek as the national and state language and its significance in maintaining social and cultural communication among members of society. The study also focuses on the use of the Uzbek language in education, public administration, mass media, science, culture, and everyday communication. The article explores the close relationship between language and society, as well as the influence of social changes on the lexical composition, stylistic potential, and communicative characteristics of the Uzbek language. The impact of modern information and communication technologies and digital communication environments on the use of Uzbek is also considered. The article emphasizes the importance of expanding the social functions of the Uzbek language, preserving its literary norms, and developing its functional potential in accordance with contemporary communicative needs. The findings may contribute to strengthening the position of the Uzbek language in society, improving the effectiveness of social communication, and identifying prospective directions for the further development of the national language.
Uzbek language communicative function language development. national language social communication social relations state language

Список литературы

1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 4-modda. — Toshkent, 2023.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Davlat tili haqida”gi Qonuni (yangi tahriri). 1995-yil 21-dekabr, 167-I-son.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-oktabrdagi PF-5850-son Farmoni. “O‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi PF-6084-son Farmoni. “Mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”.
5. Hojiyev A. Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. — Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi, 2002.
6. Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. — Toshkent: Talqin, 2005.