"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani

Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan Namangan davlat pedagogika instituti Maktabgacha ta’lim kafedrasi tomonidan 2026-yil 9-oktyabr kuni o'tkazilgan

1+ Выпуски
145+ Статьи
148+ Участники
Oʻzbekcha

O‘QISH DARSLARI JARAYONIDA MATN BILAN ISHLASH KO‘NIKMALARINI RIVOJLANTIRISH TEXNOLOGIYALARI

Дата публикации
09.10.2026
Журнал
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Выпуск
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Страницы
644-650
DOI
10.5281/zenodo.23339286

Авторы

Аннотация

Mazkur maqolada o‘qish darslari jarayonida o‘quvchilarning matn bilan ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirishning pedagogik va metodik asoslari yoritilgan. Unda matnni ongli va ravon o‘qish, mazmunini anglash, asosiy va ikkilamchi axborotni ajratish, matndagi sabab-oqibat munosabatlarini aniqlash, qahramonlar faoliyatini tahlil qilish, dalillar asosida xulosa chiqarish hamda o‘z fikrini mustaqil ifodalash ko‘nikmalarini shakllantirish masalalari tahlil qilingan. O‘qishdan oldingi, o‘qish jarayonidagi va o‘qishdan keyingi bosqichlarda qo‘llaniladigan interfaol metodlar va pedagogik texnologiyalarning didaktik imkoniyatlari ochib berilgan. Shuningdek, “Aqliy hujum”, “Klaster”, “INSERT”, “B-B-B”, “Venn diagrammasi”, “Sinkveyn” kabi metodlardan foydalanish orqali o‘quvchilarning o‘qish savodxonligi, tanqidiy va ijodiy fikrlashini rivojlantirishning samarali yo‘llari asoslangan. Maqolada matn bilan ishlash ko‘nikmalarini baholash mezonlari ham taklif etilgan

Ключевые слова

boshlang‘ich ta’lim funksional savodxonlik ijodiy fikrlash interfaol metodlar kommunikativ kompetensiya matn bilan ishlash matn tahlili matnni anglash o‘qish darsi o‘qish savodxonligi pedagogik texnologiya tanqidiy fikrlash

Версии на других языках

Русский
В статье освещаются педагогические и методические основы развития навыков работы с текстом учащихся в процессе уроков чтения. Рассматриваются вопросы формирования навыков осознанного и беглого чтения, понимания содержания текста, выделения основной и второстепенной информации, установления причинно-следственных связей, анализа действий и характеристик персонажей, формулирования выводов на основе текстовых доказательств и самостоятельного выражения собственного мнения. Раскрываются дидактические возможности интерактивных методов и педагогических технологий, применяемых на этапах до чтения, во время чтения и после чтения. Обосновывается эффективность использования таких методов, как «Мозговой штурм», «Кластер», «INSERT», «Знаю — Хочу узнать — Узнал», диаграмма Венна и «Синквейн», в развитии читательской грамотности, критического и творческого мышления учащихся. В статье также предложены критерии оценки сформированности навыков работы с текстом
анализ текста интерактивные методы коммуникативная компетентность критическое мышление начальное образование педагогическая технология понимание текста работа с текстом творческое мышление урок чтения функциональная грамотность читательская грамотность
English
This article examines the pedagogical and methodological foundations of developing students’ text-processing skills in reading lessons. It focuses on the formation of skills related to conscious and fluent reading, comprehension of textual content, identification of main and secondary information, establishing cause-and-effect relationships, analyzing characters and their actions, drawing evidence-based conclusions, and expressing personal opinions independently. The article reveals the didactic potential of interactive methods and pedagogical technologies applied before, during, and after reading. The effectiveness of such methods as brainstorming, clustering, INSERT, K-W-L, Venn diagrams, and the cinquain method in developing students’ reading literacy, critical thinking, and creative thinking is substantiated. The article also proposes criteria for assessing the development of students’ text-processing skills.
communicative competence creative thinking critical thinking functional literacy interactive methods pedagogical technology primary education reading comprehension reading lesson reading literacy text analysis

Список литературы

1. Azizxo‘jayeva N.N. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2006.
2. Ishmuhamedov R.J. Innovatsion texnologiyalar yordamida ta’lim samaradorligini oshirish yo‘llari. – Toshkent: TDPU, 2004.
3. Tolipov O‘.Q., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy asoslari. – Toshkent: Fan, 2006.
4. Yo‘ldoshev J.G‘., Usmonov S.A. Pedagogik texnologiya asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2004.
5. Qosimova K., Matchonov S., G‘ulomova X., Yo‘ldosheva Sh., Sariyev Sh. Ona tili o‘qitish metodikasi. – Toshkent: Noshir, 2009.
6. Matchonov S. va boshqalar. Boshlang‘ich sinflarda ona tili o‘qitish metodikasi. – Toshkent: Ishonch, 2020.
7. Bloom B.S. Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals. – New York: Longmans, Green, 1956.
8. Dewey J. Experience and Education. – New York: Macmillan, 1938.
9. Vygotsky L.S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. – Cambridge: Harvard University Press, 1978