Oʻzbekcha
MIGRANT TALABALAR BILAN ISHLASHDA PEDAGOG KOMPETENTSIYALARINING ROLI
Дата публикации
30.11.2026
Журнал
“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.
Выпуск
Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” respublika ilmiy-amaliy anjumani. 2026-yil, 3-son
Аннотация
Ushbu maqola migrant talabalar bilan ishlashda pedagoglarning kasbiy kompetentsiyalari masalasini har tomonlama tahlil etishga bag'ishlangan. Globallashuv jarayonlari va xalqaro migratsiyaning kuchayishi natijasida ta'lim muassasalarida turli madaniyat, til va ijtimoiy kelib chiqishga ega bo'lgan talabalar soni keskin ortmoqda. Bu holat pedagoglardan yangi, moslashuvchan va multimadaniy kompetentsiyalarni egallashni talab etadi. Maqolada "migrant talaba" tushunchasiga zamonaviy yondashuv berilgan va ularning ta'limdagi o'ziga xos muammolari — til to'siqlari, madaniy moslashish qiyinchiliklari, ijtimoiy izolyatsiya xavfi va psixologik zo'riqishlar — sistemali ravishda ko'rib chiqilgan. Tadqiqot doirasida pedagog kompetentsiyalarining to'rt asosiy bloki ajratib ko'rsatilgan: kommunikativ-lingvistik kompetentsiya, madaniyatlararo kompetentsiya, psixologik-diagnostik kompetentsiya va ijtimoiy-pedagogik kompetentsiya. Har bir blok bo'yicha aniq ko'nikmalar, usullar va pedagogik texnologiyalar tavsiflangan. Tadqiqot natijasida migrant talabalar bilan ishlayotgan pedagoglarning kasbiy tayyorgarlik darajasiga ta'sir qiluvchi omillar aniqlangan. Maxsus kasbiy tayyorgarlik dasturlari, mentoring tizimi va refleksiv amaliyot misolida maqsadli ta'lim yondashuvlari tavsiya etilgan. Maqola pedagog ta'limi sohasidagi olimlar, ta'lim muassasalari rahbarlari va ta'lim siyosatini ishlab chiquvchilar uchun amaliy ahamiyat kasb etadi.
Ключевые слова
ijtimoiy integratsiya
inklyuziv pedagogika
madaniy moslashish
madaniyatlararo ta'lim
migrant talabalar
multimadaniyatlilik.
pedagog kompetentsiyalari
til to'siqlari
English
This article provides a comprehensive analysis of the professional competencies required by educators working with migrant students in contemporary educational settings. The intensification of global migration processes has significantly increased the presence of students from diverse cultural, linguistic, and social backgrounds in educational institutions, placing new demands on pedagogical expertise. The article defines the concept of "migrant student" from a modern educational perspective and systematically examines the unique challenges they face, including language barriers, cultural adaptation difficulties, risks of social isolation, and psychological stress. Based on a review of current research and pedagogical practice, four core competency blocks are identified: communicative-linguistic competency, intercultural competency, psychological-diagnostic competency, and social-pedagogical competency.Research findings highlight key factors influencing educators' professional readiness to work effectively with migrant students. ecommendations include targeted professional development programs, mentoring systems, and reflective practice approaches. The article holds practical value for researchers in teacher education, institutional administrators, and education policy developers.
cultural adaptation
inclusive pedagogy
intercultural education
language barriers
migrant students
multiculturalism.
pedagogical competencies
social integration
1. Banks, J. A. (2015). Cultural Diversity and Education: Foundations, Curriculum, and Teaching (6th ed.). Pearson.
2. Gay, G. (2018). Culturally Responsive Teaching: Theory, Research, and Practice (3rd ed.). Teachers College Press.
3. Nieto, S., & Bode, P. (2018). Affirming Diversity: The Sociopolitical Context of Multicultural Education (7th ed.). Pearson.
4. OECD (2019). PISA 2018 Results: Where All Students Can Succeed (Vol. II). OECD Publishing.
5. UNESCO (2022). Global Education Monitoring Report: Non-state Actors in Education. UNESCO.
6. Cummins, J. (2001). Negotiating Identities: Education for Empowerment in a Diverse Society (2nd ed.). California Association for Bilingual Education.
7. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Harvard University Press.
8. Sleeter, C. E. (2012). Confronting the Marginalization of Culturally Responsive Pedagogy. Urban Education, 47(3), 562–584.
9. Suárez-Orozco, C., & Suárez-Orozco, M. M. (2001). Children of Immigration. Harvard University Press.
10. Tomlinson, C. A. (2014). The Differentiated Classroom: Responding to the Needs of All Learners (2nd ed.). ASCD.
11. O'zbekiston Respublikasining "Ta'lim to'g'risida"gi Qonuni (2020). O'zR Qonun hujjatlari ma'lumotlar bazasi.
12. Yo'ldoshev, J. G'. (2021). Madaniyatlararo ta'lim va uning zamonaviy pedagogikadagi o'rni. O'zbekiston pedagogika fanlari jurnali, 3(2), 45–58.
13. Xasanov, B. A. (2022). Migrant yoshlar bilan ishlashda ijtimoiy pedagog kompetentsiyalari. Pedagogik ta'lim, 5(1), 12–24.