Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Выпуски
277+ Статьи
285+ Участники
Oʻzbekcha

“MA’NAVIYAT” KONSEPTINI IFODALOVCHI SAMARALI PROMPT STRUKTURALARINI SHAKLLANTIRISH

Дата публикации
14.10.2026
Журнал
Filologiyaning dolzarb masalalari
Выпуск
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Страницы
1264-1267
DOI
10.5281/zenodo.24101455

Авторы

Аннотация

Maqolada sun’iy intellekt vositalari xususan, katta til modellari (LLM) yordamida “ma’naviyat” konseptini lingvistik tahlil qilish uchun samarali prompt (so‘rov) strukturalarini yaratish masalalari ko‘rib chiqilgan. Konsept murakkab, ko‘p qatlamli va madaniy-diniy qatlamga ega bo‘lgani sababli, uni sun’iy intellekt vositalari orqali tahlil qilish maxsus metodologik yondashuvni talab qilmoqda. Maqolada leksik-semantik, konseptual-metaforik, kontrastiv va korpusga asoslangan prompt turlari tipologiyasi taklif etilgan hamda ularning har biri uchun amaliy namunalar keltirilgan.

Ключевые слова

ma’naviyat konsept prompt injenering kognitiv lingvistika korpus tadqiqoti sun’iy intellekt semantik maydon konseptual metafora

Версии на других языках

Русский

ФОРМИРОВАНИЕ ЭФФЕКТИВНЫХ СТРУКТУР ПРОМПТОВ, ВЫРАЖАЮЩИХ КОНЦЕПТ "MA’NAVIYAT" (ДУХОВНОСТЬ)

Статья посвящена разработке эффективных структур промптов (запросов), обеспечивающих лингвистический анализ концепта «ma’naviyat» (духовность) средствами искусственного интеллекта, в частности больших языковых моделей (LLM). Ввиду того что данный концепт характеризуется сложностью, многослойностью структуры и выраженной культурно-религиозной коннотацией, его исследование посредством инструментов искусственного интеллекта требует специального методологического подхода. В работе предложена типология промптов, включающая лексико-семантический, концептуально-метафорический, контрастивный и корпусный типы, а также представлены практические образцы для каждого из них, что позволяет обеспечить системность и воспроизводимость лингвокогнитивного анализа.
духовность (ma’naviyat) концепт промпт-инжиниринг когнитивная лингвистика корпусное исследование искусственный интеллект семантическое поле концептуальная метафора
English

EFFECTIVE PROMPT STRUCTURES FOR REPRESENTING THE CONCEPT OF "SPIRITUALITY" (MA’NAVIYAT)

This article examines the development of effective prompt structures for the linguistic analysis of the concept “ma’naviyat” (spirituality) using artificial intelligence tools, in particular large language models (LLMs). Because the concept is complex, multilayered, and carries a cultural-religious dimension, analyzing it with AI tools requires a dedicated methodological approach. The article proposes a typology of prompt types - lexical-semantic, conceptual-metaphorical, contrastive, and corpus-based and provides practical models for each.
spirituality (ma’naviyat) concept prompt engineering cognitive linguistics corpus research artificial intelligence semantic field conceptual metaphor

Список литературы

1. Boboyeva D. O'zbek tilida axloqiy-ma'naviy konseptlarning lingvokulturologik tahlili. — Toshkent, 2019.
2. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. — Chicago: University of Chicago Press, 1980.
3. Karasik V.I. Yazykovoy krug: lichnost, kontseptы, diskurs. — Volgograd, 2002.
4. Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. — Toshkent: Nasaf, 2006.