Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar

Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan Namangan davlat pedagogika instituti Maktabgacha ta'lim kafedrasi tomonidan 2026-yil 25-sentyabr kuni “Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar” mavzusida respublika konferensiya o'tkazilishi rejalashtirilgan.

1+ Выпуски
86+ Статьи
91+ Участники
Oʻzbekcha

MAKTABGACHA TA’LIMDA OTA-ONALAR PEDAGOGIK MADANIYATINI XORIJIY TAJRIBALAR ASOSIDA RIVOJLANTIRISH TEXNOLOGIYALARI

Дата публикации
28.09.2026
Журнал
Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar
Выпуск
Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar
Страницы
217-221
DOI
10.5281/zenodo.23240191

Авторы

Аннотация

Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarni har tomonlama yetuk qilib tarbiyalashda oila institutining o‘rni hamda ota-onalar pedagogik madaniyatini yuksaltirish mexanizmlari tadqiq etilgan. Mavzuning dolzarbligi maktabgacha ta’lim tashkiloti (MTT) va oila hamkorligidagi an’anaviy yondashuvlarning bugungi kun talablariga to‘liq javob bermayotgani bilan belgilanadi. Tadqiqotda rivojlangan xorijiy davlatlar — Finlyandiya, AQSh, Germaniya, Buyuk Britaniya va Yaponiya tajribalari qiyosiy-pedagogik jihatdan tahlil qilingan. Xususan, Finlyandiyaning bolaga yo‘naltirilgan individual rejalashtirish (VASU), AQShning oilaviy mentorlik (HIPPY, Head Start), Germaniyaning oilaviy markazlari (Eltern-Kind-Zentren) hamda Yaponiyaning refleksiv hamkorlik tizimi kabi ilg‘or andozalari ko‘rib chiqilgan. Olingan xulosalar asosida ota-onalarning pedagogik savodxonligini oshirishga xizmat qiluvchi innovatsion texnologiyalar (keys-stadi, oilaviy kovorking, raqamli mikro-ta’lim, tengdoshlar klubi) ishlab chiqilgan bo‘lib, ularni O‘zbekiston maktabgacha ta’lim tizimiga tatbiq etish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ilgari surilgan.

Ключевые слова

individual rivojlanish xaritasi interaktiv texnologiyalar maktabgacha ta’lim oilaviy tarbiya ota-onalar pedagogik madaniyat refleksiv yondashuv ta’limiy hamkorlik xorijiy tajriba

Версии на других языках

Русский
В данной статье исследуется роль института семьи и механизмы повышения педагогической культуры родителей в гармоничном воспитании детей дошкольного возраста. Актуальность темы обусловлена необходимостью модернизации традиционных форм взаимодействия дошкольных образовательных организаций (ДОО) и семьи. В исследовании проведен сравнительно-педагогический анализ опыта передовых зарубежных стран — Финляндии, США, Германии, Великобритании и Японии. Рассмотрены такие модели, как финская система индивидуального развития (VASU), американские программы домашнего менторства (HIPPY, Head Start), немецкие детско-родительские центры (Eltern-Kind-Zentren) и японская модель рефлексивного диалога. На основе синтеза международного опыта разработаны инновационные технологии развития педагогической компетентности родителей (метод кейс-стади, семейный коворкинг, цифровое микрообучение, клубы взаимной поддержки), а также предложены научно-практические рекомендации по их интеграции в систему дошкольного образования Узбекистана.
дошкольное образование зарубежный опыт индивидуальная карта развития интерактивные технологии образовательное партнерство педагогическая культура рефлексивный подход родители семейное воспитание
English
This article investigates the role of the family institution and the mechanisms for developing parental pedagogical culture in the holistic upbringing of preschool children. The relevance of the study stems from the need to modernize traditional forms of cooperation between preschool educational organizations and families. A comparative pedagogical analysis of early childhood education practices in developed countries—including Finland, the United States, Germany, the United Kingdom, and Japan—is conducted. Specifically, advanced frameworks such as Finland's child-centered individual planning (VASU), the US home-visiting models (HIPPY, Head Start), German family-child centers (Eltern-Kind-Zentren), and Japanese reflective communication methods are thoroughly examined. Based on this international synthesis, the paper details innovative technologies to foster parental competence (case studies, family co-working, digital microlearning, peer-to-peer support clubs) and puts forward practical recommendations for their systematic integration into Uzbekistan's preschool education framework.
educational partnership family upbringing individual learning plan interactive technologies international experience parents pedagogical culture preschool education reflective approach

Список литературы

1. O‘zbekiston Respublikasining “Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-595-son. – Toshkent: Adolat, 2019.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2030-yilgacha bo‘lgan davrda O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PQ-4312-son qarori. – Toshkent, 2019.
3. “Ilk qadam” maktabgacha ta’lim tashkilotining davlat o‘quv dasturi (takomillashtirilgan ikkinchi nashr). – Toshkent: Maktabgacha ta’lim vazirligi, 2022.
4. Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. Cambridge, MA: Harvard University Press.
5. Epstein, J. L. (2018). School, Family, and Community Partnerships: Preparing Educators and Improving Schools. (2nd ed.). New York: Routledge.
6. Knowles, M. S., Holton, E. F., & Swanson, R. A. (2015). The Adult Learner: The Definitive Classic in Adult Education and Human Resource Development. (8th ed.). London: Routledge.
7. Finnish National Agency for Education (OPH). (2019). National Core Curriculum for Early Childhood Education and Care 2018. Helsinki: Finnish National Agency for Education.
8. Powell, D. R., & Diamond, K. E. (2012). Parent-child interaction interventions in early childhood education. In R. C. Pianta (Ed.), Handbook of Early Childhood Education (pp. 194–218). New York: Guilford Press.
9. Spoth, R., Redmond, C., & Shin, C. (2018). Randomized assessment of a brief family intervention: Educating parents to prevent adolescent risk behaviors. Journal of Family Psychology, 32(4), 485–496.
10. Taguchi, H. L. (2010). Going Beyond the Theory/Practice Divide in Early Childhood Education: Introducing an Intra-Active Pedagogy. London: Routledge.
11. Textor, M. R. (2013). Elternarbeit im Kindergarten: Ziele, Formen, Methoden. Norderstedt: Books on Demand.
12. Tobin, J., Hsueh, Y., & Karasawa, M. (2009). Preschool in Three Cultures Revisited: China, Japan, and the United States. Chicago: University of Chicago Press.
13. Karimova, V. M. (2018). Oila psixologiyasi: Darslik. Toshkent: Fan va texnologiya.
14. Qodirova, F., Toshpo‘latova, Sh., & A’zamova, M. (2020). Maktabgacha pedagogika: Darslik. Toshkent: Tafakkur.
15. Shpuler, H., & Weiss, H. (2020). Family engagement in early childhood settings: International perspectives and practices. International Journal of Early Years Education, 28(3), 211–227.