Oʻzbekcha
“LAZGI” RAQSIDA EMOTSIONAL IFODA VA PSIXOLOGIK TA’SIR MEXANIZMLARI
Дата публикации
25.08.2026
Журнал
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Выпуск
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Аннотация
Mazkur maqolada o‘zbek milliy raqs san’atining noyob namunalaridan biri bo‘lgan “Lazgi” raqsi emotsional-psixologik va psixologik-kommunikativ yondashuv asosida tahlil qilinadi. Raqsdagi ritm, tana harakati, mimika, jest, improvizatsiya va musiqiy-harakat uyg‘unligining ijrochi emotsional holatini ifodalashdagi funksiyalari yoritiladi. “Lazgi” ijrosi harakatlar majmui sifatida emas, balki emotsional mazmunning tana plastikasi vositasida namoyon bo‘lishiga asoslangan murakkab psixologik-kommunikativ jarayon sifatida talqin etiladi. Ritmik idrok, sensor-motor muvofiqlik, emotsional ekspressiya, harakat xotirasi, diqqat va ijrochi–tomoshabin o‘rtasidagi noverbal aloqaning o‘zaro munosabati ochib beriladi. Shuningdek, yosh raqqoslarni tayyorlashda texnik mahorat bilan bir qatorda emotsional anglash, musiqiy-ritmik sezgirlik va ijroviy refleksiyani rivojlantirish zarurligi asoslanadi
Ключевые слова
Lazgi
embodied cognition
emotsional ekspressiya
improvizatsiya
milliy raqs
noverbal kommunikatsiya
raqs psixologiyasi
ritmik idrok
sensor-motor sinxronlashuv
tana plastikasi
Русский
В статье узбекский национальный танец «Лазги» рассматривается с эмоционально-психологической и психолого-коммуникативной точек зрения. Анализируется роль ритма, движений тела, мимики, жестов, импровизации и музыкально-двигательной координации в выражении эмоционального состояния исполнителя. Исполнение «Лазги» трактуется не только как совокупность хореографических движений, но и как сложный психолого-коммуникативный процесс, в котором эмоциональное содержание воплощается посредством пластики тела. Раскрывается взаимосвязь ритмического восприятия, сенсомоторной координации, эмоциональной экспрессии, двигательной памяти, внимания и невербального взаимодействия между исполнителем и зрителем. Обосновывается необходимость развития у молодых исполнителей наряду с техническим мастерством эмоциональной осознанности, музыкально-ритмической чувствительности и исполнительской рефлексии
Лазги
импровизация
национальный танец
невербальная коммуникация
пластика тела
психология танца
ритмическое восприятие
сенсомоторная синхронизация
телесное познание
эмоциональная экспрессия
English
This article examines the Uzbek national dance “Lazgi” from emotional-psychological and psychological-communicative perspectives. Particular attention is paid to the functions of rhythm, bodily movement, facial expression, gesture, improvisation and music–movement coordination in expressing the performer’s emotional state. Lazgi performance is interpreted not merely as a sequence of choreographic movements, but as a complex psychological and communicative process in which emotional meaning is embodied through bodily expression. The article discusses the interrelationship between rhythmic perception, sensorimotor synchronization, emotional expression, motor memory, attention and non-verbal interaction between performer and audience. It also argues that the training of young dancers should develop emotional awareness, musical-rhythmic sensitivity and reflective performance skills alongside technical mastery
Lazgi
bodily expression
dance psychology
embodied cognition
emotional expression
improvisation
national dance
non-verbal communication
rhythmic perception
sensorimotor synchronization
1. UNESCO. Khorazm dance, Lazgi. Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity. Nomination File No. 01364. – Paris: UNESCO, 2019.
2. Rakhimov B. The Eternity of Lazgi // Eurasian Music Science Journal. – 2020. – №2. – B. 21–27. DOI: 10.52847/EAMSJ/vol_2020_issue_2/A3.
3. Vartanian O., et al. The Neuroscience of Dance: A Conceptual Framework and Systematic Review // Neuroscience & Biobehavioral Reviews. – 2023. – Vol. 150. – 105197. DOI: 10.1016/j.neubiorev.2023.105197.
4. Snyder J.S., Gordon R.L., Hannon E.E. Theoretical and Empirical Advances in Understanding Musical Rhythm, Beat and Metre // Nature Reviews Psychology. – 2024. – Vol. 3. – P. 449–462.
5. Miura A., Kudo K., Ohtsuki T., Kanehisa H. Motor Control of Rhythmic Dance from a Dynamical Systems Perspective: A Review // Journal of Dance Medicine & Science. – 2015. – Vol. 19, №1. – P. 11–21.
6. Han A.R. Cultural Performativity and Embodiment of Uzbekistani Lazgi Dance // Journal of Sport Anthropology. – 2026. – Vol. 21, №2. – P. 479–500.
7. Sevdalis V., Keller P.E. Captured by Motion: Dance, Action Understanding, and Social Cognition // Brain and Cognition. – 2011. – Vol. 77, №2. – P. 231–236. DOI: 10.1016/j.bandc.2011.08.005.
8. Bläsing B., Calvo-Merino B., Cross E.S., Jola C., Honisch J., Stevens C.J. Neurocognitive Control in Dance Perception and Performance // Acta Psychologica. – 2012. – Vol. 139, №2. – P. 300–308. DOI: 10.1016/j.actpsy.2011.12.005.
9. Chai X., Nugraheni T., Masunah J., Sunaryo A. Embodied Cognition and Somaesthetic Approaches in Dance Education: A Systematic Review of Behavioral and Psychological Outcomes // ShodhKosh: Journal of Visual and Performing Arts. – 2026. – Vol. 7, №1. DOI: 10.29121/shodhkosh.v7.i1.2026.7224.
10. Zardi A., Carlotti E.G., Pontremoli A., Morese R. Dancing in Your Head: An Interdisciplinary Review // Frontiers in Psychology. – 2021. – Vol. 12. – 649121. DOI: 10.3389/fpsyg.2021.649121