Oʻzbekcha
KO‘ZI OJIZ O‘QUVCHILAR BIOLOGIYA TA’LIMI UCHUN AUDIOTAKTIL SKELET MODELINI YARATISH TEXNOLOGIYASI.
Дата публикации
23.06.2026
Журнал
Концептуальные основы фундаментальных, прикладных и инновационных исследований в трансформации педагогического образования и воспитания
Выпуск
Сборник материалов международной научно-практической конференции на тему: «Концептуальные основы фундаментальных, прикладных и инновационных исследований в трансформации педагогического образования и воспитания»
Аннотация
Mazkur maqolada ko‘zi ojiz o‘quvchilarni biologiya faniga o‘qitishda qo‘llash uchun audiotaktil skelet modelini yaratish texnologiyasi yoritilgan. Biologiya ta’limida anatomik tuzilmalarning aksariyati vizual tasvirlar orqali o‘rganilishi sababli ko‘rish imkoniyati cheklangan o‘quvchilar uchun o‘quv materiallarini moslashtirish muhim hisoblanadi. Tadqiqotda odam skeleti asosida audiotaktil model yaratishning bosqichlari, model konstruksiyasi, audio axborotni uzatish mexanizmi hamda foydalanilgan texnik vositalar tavsiflanadi. Shuningdek, mazkur modelning ko‘zi ojiz o‘quvchilarning biologik tushunchalarni mustaqil o‘rganish imkoniyatlarini kengaytirishdagi istiqbollari muhokama qilinadi. Audiotaktil skelet modeli biologiya ta’limida innovatsion didaktik vosita sifatida xizmat qilishi mumkinligi asoslab beriladi.
Ключевые слова
audio axborot
audiotaktil texnologiya
biologiya ta’limi
didaktik materiallar.
inklyuziv ta’lim
innovatsion o‘quv vositasi
ko‘zi ojiz o‘quvchilar
skelet modeli
zamonaviy texnalogiyalar
Русский
В данной статье рассматривается технология создания аудиотактильной модели скелета человека для использования в обучении биологии учащихся с нарушениями зрения. Поскольку большинство анатомических структур в биологическом образовании изучаются с помощью визуальных образов, адаптация учебных материалов для незрячих и слабовидящих учащихся имеет важное значение. В исследовании описываются этапы создания аудиотактильной модели на основе скелета человека, конструкция модели, механизм передачи аудиоинформации и используемые технические средства. Также обсуждаются перспективы внедрения данной модели для расширения возможностей самостоятельного изучения биологических понятий учащимися с нарушениями зрения. Обосновывается, что аудиотактильная модель скелета может служить инновационным дидактическим средством в биологическом образовании.
аудиоинформация
аудиотактильная технология
биологическое образование
дидактические материалы.
инновационное средство обучения
модель скелета
современные технологии
учащиеся с нарушениями зрения
English
This article describes the technology of creating an audio-tactile skeleton model for teaching biology to visually impaired students. Since most anatomical structures in biology education are studied through visual imagery, adapting educational materials for students with visual impairments is of paramount importance. The study describes the stages of developing an audio-tactile model based on the human skeleton, the model's design, the mechanism of audio information transmission, and the technical equipment used. Furthermore, the prospects of this model in expanding the opportunities for visually impaired students to independently learn biological concepts are discussed. It is substantiated that the audio-tactile skeleton model can serve as an innovative didactic tool in biology education.
audio information
audio-tactile technology
biology education
didactic materials.
innovative learning tool
modern technologies
skeleton model
visually impaired students
1. Miyauchi, H. (2020). Multimodal and adapted learning materials for students with visual impairments. Journal of Special Education Technology, 35(2), 115-124.
2. Maćkowski, M., Kawulok, M., & Brzoza, P. (2023). Audio-tactile graphics and interactive learning systems for the blind. IEEE Transactions on Learning Technologies, 16(1), 45-58.
3. Rosa Iglesias, M. (2022). Perception of objects in audio-haptic environments for inclusive education. International Journal of Disability, Development and Education, 69(3), 302-317.
4. Remache-Vinueza, B., & Trujillo-León, A. (2021). Integration of audio and vibrotaktile technologies for information processing in special education. Sensory Systems and Assistive Technology, 14(4), 210-225.
5. Bleau, M., et al. (2023). Three-dimensional tactile models in anatomy education for visually impaired learners. Anatomical Sciences Education, 16(5), 589-601.
6. Chit, P., et al. (2024). Multisensor learning models: Combining audio, tactile, and 3D resources. Journal of Biological Education, 58(2), 142-156.
7. Manrique, J., et al. (2024). Haptic models in anatomy education: Deep learning and long-term memory retention. Medical Education Online, 29(1), 23145-23157.
8. Kabdyshev, A., et al. (2022). Tactile communication systems for visually impaired individuals in Central Asia. International Conference on Assistive Technologies, 88-94.
9. Gabdreshov, G., et al. (2023). Audio-signal based assistive devices for inclusive education environments. Central Asian Journal of Educational Studies, 12(2), 75-89.
10. Toshmirzayeva G. R., Abdullayeva G. I. Imkoniyati cheklangan o'quvchilarga biologiya fanini o'qitishda differensial yondashuv (ko'rishda nuqsoni bor o'quvchilar va "Nurli maskan" maktab-internati tajribasi misolida) // Namangan davlat pedagogika instituti "Ta'lim va taraqqiyot" ilmiy-uslubiy jurnali. – 2026. – № 1. – B. 224.
11. Toshmirzayeva G. R., Abdullayeva G. I. Ko'zi ojiz o'quvchilar uchun audiotaktil konsepsiya modelidan foydalanishning inklyuziv ta'lim tizimidagi imkoniyatlari (biologiya fanini o'qitish misolida) // Namangan davlat pedagogika instituti "Ta'lim va taraqqiyot" ilmiy-uslubiy jurnali. – 2025. – № 6. – B. 943.