Oʻzbekcha
KICHIK MAKTAB YOSHIDAGI O‘QUVCHILARDA HISSIY-EMOTSIONAL INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISHDA BADIIY ASARLARNING DIDAKTIK IMKONIYATLARI
Дата публикации
20.06.2026
Журнал
Тенденции историзма и современности в философии истории: образование, знание и методы
Выпуск
Tarix falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Аннотация
Mazkur maqolada kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarning hissiy-emotsional intellektini rivojlantirishda badiiy asarlarning didaktik imkoniyatlari ilmiy-pedagogik nuqtayi nazardan tahlil qilingan. Badiiy matnlar bilan ishlash jarayonida o‘quvchilarda emotsiyalarni anglash, ularni boshqarish, empatiya, refleksiya, samarali muloqot va axloqiy qadriyatlarni shakllantirishning mazmuni hamda pedagogik mexanizmlari yoritilgan. Shuningdek, badiiy asarlar asosida hissiy-emotsional intellektni rivojlantirishga xizmat qiluvchi interfaol metod va usullarning didaktik imkoniyatlari ochib berilgan. Tadqiqot natijalari badiiy asarlardan maqsadli va tizimli foydalanish boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining hissiy-emotsional rivojlanishini ta’minlash, ijtimoiy moslashuvini kuchaytirish hamda shaxsiy va kommunikativ kompetensiyalarini shakllantirishda muhim pedagogik omil ekanligini ko‘rsatadi.
Ключевые слова
badiiy asar
boshlang‘ich ta’lim
didaktik imkoniyatlar
emotsiyalarni boshqarish
empatiya
hissiy-emotsional intellekt
kichik maktab yoshi
o‘qish savodxonligi
pedagogik metodlar
refleksiya
Русский
В данной статье с научно-педагогической точки зрения проанализированы дидактические возможности художественных произведений в развитии эмоционального интеллекта учащихся младшего школьного возраста. Раскрыты содержание и педагогические механизмы формирования у младших школьников способности осознавать и регулировать собственные эмоции, проявлять эмпатию, осуществлять рефлексию, эффективно общаться и усваивать нравственные ценности в процессе работы с художественными текстами. Кроме того, обоснованы дидактические возможности интерактивных методов и приёмов, способствующих развитию эмоционального интеллекта средствами художественной литературы. Результаты исследования свидетельствуют о том, что целенаправленное и систематическое использование художественных произведений является важным педагогическим фактором эмоционального развития младших школьников, повышения их социальной адаптации, а также формирования личностных и коммуникативных компетенций.
дидактические возможности
младший школьный возраст
начальное образование
педагогические методы
рефлексия
управление эмоциями
художественное произведение
читательская грамотность
эмоциональный интеллект
эмпатия
English
This article analyzes the didactic potential of literary works in developing the emotional intelligence of primary school students from a scientific and pedagogical perspective. It examines the content and pedagogical mechanisms for fostering students' ability to recognize and regulate emotions, develop empathy, engage in reflection, communicate effectively, and acquire moral values through the study of literary texts. The paper also highlights the didactic potential of interactive teaching methods and strategies aimed at enhancing emotional intelligence through literature. The findings indicate that the purposeful and systematic use of literary works is an important pedagogical factor in promoting the emotional development, social adaptation, and personal and communicative competencies of primary school students.
didactic potential
emotion regulation
emotional intelligence
empathy
literary work
pedagogical methods
primary education
primary school students
reading literacy
reflection
1. Sayliyeva M.M. Pedagogik ta’limda emotsional intellektning o‘rni // Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. – Toshkent, 2025. – B. 1130–1132.
2. Shodmonov B. Badiiy ta’lim vositasida o‘quvchilarning ma’naviy dunyosini rivojlantirish texnologiyasi: PhD dis. – T., 2023.
3. Tojiboyeva D. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. – T.: Fan, 2020. – 286 b.
4. Tolipov O‘., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalar nazariyasi va amaliyoti. – T.: Fan, 2019. – 304 b.
5. Usmonova F. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kitobxonlik madaniyatini shakllantirish metodikasi: PhD dis. – T., 2024.
6. Xo‘jamatova X.M. Ijtimoiy ongni shakllantirishda emotsional intellektning o‘rni va ahamiyati // Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. – Qo‘qon, 2024. – B. 617–622.
7. Yuldashev T. Boshlang‘ich ta’limda o‘qish savodxonligini rivojlantirishning didaktik asoslari: PhD dis. – T., 2021.
8. Xolnazarova D. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kommunikativ kompetensiyani rivojlantirish metodikasi: PhD dis. – T., 2022.
9. Xo‘jamatova X.M. Ijtimoiy ongni shakllantirishda emotsional intellektning o‘rni va ahamiyati // Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. – Qo‘qon, 2024. – B. 617–622.
10. Изoтoвa E.И. Эмoциoнaльнaя сфepa peбeнкa: тeopия и пpaктикa. – Мoсквa: Aкaдeмия, 2018. – 288 с.