“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.

Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy salohiyatini qo‘llab-quvvatlash, ularning ilmiy-tadqiqot faoliyatini rag‘batlantirish, ilm-fan va ta’lim integratsiyasini kuchaytirish hamda zamonaviy ta’lim jarayonida innovatsion yondashuvlarni keng joriy etish maqsadida 2026-yil 30-iyul kuni “Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi tashkil etilmoqda. Konferensiyada oliy ta’lim muassasalari professor-o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, doktorantlar, magistrantlar va iqtidorli talabalar ishtirok etishlari mumkin.

2+ Выпуски
126+ Статьи
138+ Участники
Oʻzbekcha

INGLIZ VA O‘ZBEK MASALLARINI O‘ZARO TARJIMA QILISHDA ALLEGORIK OBRAZLAR VA IRONIYANING ADABIY TRANSPOZITSIYASI HAMDA ADEKVATLIK MUAMMOSI

Дата публикации
30.07.2026
Журнал
“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.
Выпуск
Республиканская научно-практическая конференция «Инновации, интеграция и проблемы современного образования в научной деятельности молодых исследователей и студентов»
Страницы
158-163
DOI
10.5281/zenodo.21736679

Авторы

Аннотация

Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek masallarini o‘zaro tarjima qilish jarayonida allegorik obrazlar va ironik (piching, kesatiq) vositalarning adabiy transpozitsiyasi hamda tarjima adekvatligini ta’minlash masalalari tadqiq etiladi. Masal janriga xos bo‘lgan satirik va didaktik xarakter, majoziy obrazlarning milliy-madaniy qatlami va asar tilidagi ironiyaning boshqa dilga ko‘chirilish usullari qiyosiy-tarjimashunoslik aspektida tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, allegorik obraz va ironiyani tarjima qilishda shunchaki so‘zma-so‘z o‘girish emas, balki g‘oyaviy-badiiy va stilistik qayta yaratish (re-creation) hamda adabiy transpozitsiya tamoyillariga rioya qilish talab etiladi.

Ключевые слова

adekvatlik allegorik obraz ironiya masal pragmatik adaptatsiya stilistik transformatsiya tarjimashunoslik transpozitsiya

Версии на других языках

Русский
В данной статье исследуются вопросы литературной транспозиции аллегорических образов и иронических средств (иронии, насмешки, сарказма) в процессе взаимного перевода английских и узбекских басен, а также проблемы обеспечения адекватности перевода. В сравнительно-переводоведческом аспекте анализируются сатирико-дидактический характер, присущий жанру басни, национально-культурная специфика аллегорических образов и способы передачи иронии художественного текста на другой язык. Результаты исследования показывают, что при переводе аллегорических образов и иронии недостаточно ограничиваться буквальным переводом; необходимо соблюдать принципы идейно-художественного и стилистического воссоздания (re-creation), а также литературной транспозиции.
адекватность аллегорический образ басня ирония переводоведение прагматическая адаптация стилистическая трансформация транспозиция
English
This article examines the issues of literary transposition of allegorical images and ironic devices in the process of translating English and Uzbek fables, with particular emphasis on achieving translation adequacy. The study comparatively analyzes the satirical and didactic nature of the fable genre, the national and cultural specificity of allegorical images, and the methods of conveying irony from the source language into the target language from the perspective of comparative translation studies. The findings indicate that translating allegorical images and irony requires more than a literal rendering; it demands adherence to the principles of artistic and stylistic re-creation, as well as literary transposition, in order to preserve the ideological, aesthetic, and pragmatic value of the original text.
allegorical image fable irony pragmatic adaptation stylistic transformation translation adequacy translation studies transposition

Список литературы

1. Salomov G‘. Tarjima nazariyasi asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 1983.
2. Musaev K. Tarjima nazariyasi va amaliyoti. – Toshkent: Fan, 2005.
3. Baker M. In Other Words: A Coursebook on Translation. – Routledge, 2011.
4. Newmark P. A Textbook of Translation. – Prentice Hall, 1988.