Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Выпуски
223+ Статьи
231+ Участники
Oʻzbekcha

FRANSUZ VA O‘ZBEK TILLARIDA RAQAMLI IQTISODIYOT TERMINLARINING O‘ZLASHTIRILISHI VA KELIB CHIQISH XUSUSIYATLARI

Дата публикации
14.10.2026
Журнал
Filologiyaning dolzarb masalalari
Выпуск
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Страницы
982-987
DOI
10.5281/zenodo.24075839

Авторы

Аннотация

Maqolada raqamli iqtisodiyotga oid terminlarning fransuz va o‘zbek tillariga o‘zlashtirilishi hamda kelib chiqish xususiyatlari chog‘ishtirma aspektda tahlil qilinadi. Terminlarning etimologik manbalari tasniflanib, o‘zlashtirishning asosiy usullari transliteratsiya, kalka, metaforik ko‘chirish va o‘z so‘z yasash imkoniyatlari asosida yangi termin yaratish misollar bilan ko‘rsatiladi. Fransuz tilida terminologiyani davlat darajasida tartibga solish tizimi va o‘zbek tilidagi terminologik xilma-xillik solishtiriladi. Fransuzcha numérique va o‘zbekcha raqamli sifatlarining semantik yaqinligi, shuningdek shifr va algoritm kabi qaytma o‘zlashmalarning etimologiyasi aniqlanadi. Tadqiqot natijalari terminologiyani me’yorlashtirish, tarjima va o‘qitish amaliyotida qo‘llanishi mumkin.

Ключевые слова

raqamli iqtisodiyot termin o‘zlashma kalka etimologiya fransuz tili o‘zbek tili terminologik me’yorlashtirish

Версии на других языках

Русский
В статье в сопоставительном аспекте рассматриваются особенности заимствования и происхождения терминов цифровой экономики во французском и узбекском языках. Классифицируются этимологические источники терминов и основные способы их освоения: транслитерация, калькирование, метафорический перенос и создание новых терминов средствами собственного словообразования. Сопоставляются государственная система нормализации терминологии во Франции и терминологическое разнообразие в узбекском языке. Анализируются семантическая близость французского numérique и узбекского raqamli, а также этимология «возвратных» заимствований (chiffre – шифр, algorithme – алгоритм). Результаты могут быть использованы при нормализации терминологии, в переводческой практике и преподавании.
цифровая экономика термин заимствование калька этимология французский язык узбекский язык нормализация терминологии
English
The article offers a comparative analysis of how digital economy terms are borrowed into French and Uzbek and of their origins. The etymological sources of the terms are classified, and the main ways of assimilation are illustrated: transliteration, calque, metaphorical transfer and the creation of new terms through native word-formation. The state system of terminological planning in France is compared with terminological variation in Uzbek. The semantic closeness of French numérique and Uzbek raqamli is examined, together with the etymology of “return” borrowings such as chiffre – shifr and algorithme – algoritm. The findings may be applied in terminological standardization, translation practice and language teaching.
digital economy term borrowing calque etymology French language Uzbek language terminological standardization

Список литературы

1. Реформатский А.А. Что такое термин и терминология // Вопросы терминологии. – М.: Изд-во АН СССР, 1961. – С. 46–54.
2. Лотте Д.С. Основы построения научно-технической терминологии. – М.: Изд-во АН СССР, 1961.
3. Haugen E. The analysis of linguistic borrowing // Language. – 1950. – Vol. 26, No. 2. – P. 210–231.
4. Deroy L. L’emprunt linguistique. – Paris: Les Belles Lettres, 1956.
5. Cabré M.T. La terminologie: théorie, méthode et applications. – Ottawa: Presses de l’Université d’Ottawa; Paris: Armand Colin, 1998.
6. Nora S., Minc A. L’informatisation de la société. – Paris: La Documentation française, 1978.
7. Loi n° 94-665 du 4 août 1994 relative à l’emploi de la langue française // Journal officiel de la République française, 5 août 1994.
8. Décret n° 96-602 du 3 juillet 1996 relatif à l’enrichissement de la langue française.
9. FranceTerme: base de données terminologique. – URL: https://www.franceterme.culture.gouv.fr
10. Hojiyev A. Lingvistik terminlarning izohli lug‘ati. – Toshkent: Fan, 1985.
11. Rey A. (dir.). Dictionnaire historique de la langue française. – Paris: Le Robert, 1992.
12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son Farmoni “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. – URL: https://lex.uz
13. O‘zbek tilining izohli lug‘ati: 5 jildli. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.