Oʻzbekcha
FRANSUZ VA O‘ZBEK TILLARIDA RAQAMLI IQTISODIYOT TERMINLARINING O‘ZLASHTIRILISHI VA KELIB CHIQISH XUSUSIYATLARI
Дата публикации
14.10.2026
Журнал
Filologiyaning dolzarb masalalari
Выпуск
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Аннотация
Maqolada raqamli iqtisodiyotga oid terminlarning fransuz va o‘zbek tillariga o‘zlashtirilishi hamda kelib chiqish xususiyatlari chog‘ishtirma aspektda tahlil qilinadi. Terminlarning etimologik manbalari tasniflanib, o‘zlashtirishning asosiy usullari transliteratsiya, kalka, metaforik ko‘chirish va o‘z so‘z yasash imkoniyatlari asosida yangi termin yaratish misollar bilan ko‘rsatiladi. Fransuz tilida terminologiyani davlat darajasida tartibga solish tizimi va o‘zbek tilidagi terminologik xilma-xillik solishtiriladi. Fransuzcha numérique va o‘zbekcha raqamli sifatlarining semantik yaqinligi, shuningdek shifr va algoritm kabi qaytma o‘zlashmalarning etimologiyasi aniqlanadi. Tadqiqot natijalari terminologiyani me’yorlashtirish, tarjima va o‘qitish amaliyotida qo‘llanishi mumkin.
Ключевые слова
raqamli iqtisodiyot
termin
o‘zlashma
kalka
etimologiya
fransuz tili
o‘zbek tili
terminologik me’yorlashtirish
Русский
В статье в сопоставительном аспекте рассматриваются особенности заимствования и происхождения терминов цифровой экономики во французском и узбекском языках. Классифицируются этимологические источники терминов и основные способы их освоения: транслитерация, калькирование, метафорический перенос и создание новых терминов средствами собственного словообразования. Сопоставляются государственная система нормализации терминологии во Франции и терминологическое разнообразие в узбекском языке. Анализируются семантическая близость французского numérique и узбекского raqamli, а также этимология «возвратных» заимствований (chiffre – шифр, algorithme – алгоритм). Результаты могут быть использованы при нормализации терминологии, в переводческой практике и преподавании.
цифровая экономика
термин
заимствование
калька
этимология
французский язык
узбекский язык
нормализация терминологии
English
The article offers a comparative analysis of how digital economy terms are borrowed into French and Uzbek and of their origins. The etymological sources of the terms are classified, and the main ways of assimilation are illustrated: transliteration, calque, metaphorical transfer and the creation of new terms through native word-formation. The state system of terminological planning in France is compared with terminological variation in Uzbek. The semantic closeness of French numérique and Uzbek raqamli is examined, together with the etymology of “return” borrowings such as chiffre – shifr and algorithme – algoritm. The findings may be applied in terminological standardization, translation practice and language teaching.
digital economy
term
borrowing
calque
etymology
French language
Uzbek language
terminological standardization
1. Реформатский А.А. Что такое термин и терминология // Вопросы терминологии. – М.: Изд-во АН СССР, 1961. – С. 46–54.
2. Лотте Д.С. Основы построения научно-технической терминологии. – М.: Изд-во АН СССР, 1961.
3. Haugen E. The analysis of linguistic borrowing // Language. – 1950. – Vol. 26, No. 2. – P. 210–231.
4. Deroy L. L’emprunt linguistique. – Paris: Les Belles Lettres, 1956.
5. Cabré M.T. La terminologie: théorie, méthode et applications. – Ottawa: Presses de l’Université d’Ottawa; Paris: Armand Colin, 1998.
6. Nora S., Minc A. L’informatisation de la société. – Paris: La Documentation française, 1978.
7. Loi n° 94-665 du 4 août 1994 relative à l’emploi de la langue française // Journal officiel de la République française, 5 août 1994.
8. Décret n° 96-602 du 3 juillet 1996 relatif à l’enrichissement de la langue française.
9. FranceTerme: base de données terminologique. – URL: https://www.franceterme.culture.gouv.fr
10. Hojiyev A. Lingvistik terminlarning izohli lug‘ati. – Toshkent: Fan, 1985.
11. Rey A. (dir.). Dictionnaire historique de la langue française. – Paris: Le Robert, 1992.
12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son Farmoni “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. – URL: https://lex.uz
13. O‘zbek tilining izohli lug‘ati: 5 jildli. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.