Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Выпуски
142+ Статьи
147+ Участники
Oʻzbekcha

FE’L FRAZEMALARINING KOMMUNIKATIV-PRAGMATIK IMKONIYATLARI VA NUTQIY VAZIFALARI

Дата публикации
14.10.2026
Журнал
Filologiyaning dolzarb masalalari
Выпуск
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Страницы
652-656
DOI
10.5281/zenodo.23828059

Авторы

Аннотация

Mazkur maqolada o‘zbek tilidagi fe’l frazemalarining kommunikativ-pragmatik imkoniyatlari va nutqiy vazifalari tahlil qilinadi. Fe’l frazemalarining nutq jarayonida fikrni obrazli, ta’sirchan va ixcham ifodalashdagi o‘rni, shuningdek, so‘zlovchining kommunikativ maqsadi, munosabati va bahosini ifodalash xususiyatlari yoritiladi. Frazemalarning pragmatik mazmuni nutqiy vaziyat, kontekst va adresat omili bilan bog‘liq holda namoyon bo‘lishi misollar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, fe’l frazemalarining ekspressiv-emotsional, baholovchi va ta’sirchanlikni kuchaytiruvchi nutqiy vazifalari ochib beriladi. Tadqiqot natijasida fe’l frazemalari nafaqat nominativ birlik, balki kommunikativ maqsadni amalga oshiruvchi muhim pragmatik vosita ekanligi asoslanadi.

Ключевые слова

baholash ekspressivlik emotsionallik frazeologik birlik kommunikativ maqsad kontekst fe’l frazemalari kommunikativ-pragmatik imkoniyat nutqiy vazifa pragmatik ma’no

Версии на других языках

Русский
В статье анализируются коммуникативно-прагматические возможности и речевые функции глагольных фразем в узбекском языке. Рассматривается роль глагольных фразем в образном, выразительном и лаконичном выражении мысли, а также особенности передачи коммуникативного намерения, отношения и оценки говорящего. Прагматическое содержание фразем рассматривается в связи с речевой ситуацией, контекстом и фактором адресата. На конкретных примерах раскрываются экспрессивно-эмоциональная, оценочная и воздействующая функции глагольных фразем в речи. В результате исследования обосновывается, что глагольные фраземы являются не только номинативными единицами, но и важными прагматическими средствами реализации коммуникативных целей.
коммуникативная цель контекст фразеологическая единица экспрессивность эмоциональность глагольные фраземы коммуникативно-прагматические возможности речевая функция прагматическое значение оценочность
English
This article analyzes the communicative and pragmatic potential and speech functions of verbal phrasemes in the Uzbek language. It examines the role of verbal phrasemes in expressing thoughts figuratively, expressively, and concisely, as well as their ability to convey the speaker’s communicative intention, attitude, and evaluation. The pragmatic meaning of phrasemes is considered in relation to the speech situation, context, and addressee factor. Based on specific examples, the article reveals the expressive-emotional, evaluative, and influencing functions of verbal phrasemes in speech. The study demonstrates that verbal phrasemes are not only nominative units but also important pragmatic means of realizing communicative purposes.
context emotionality evaluation expressiveness phraseological unit verbal phrasemes communicative and pragmatic potential speech function pragmatic meaning communicative purpose

Список литературы

1. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining izohli frazeologik lug‘ati. – Toshkent: O‘qituvchi, 1978. – 408 b.
2. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining frazeologik lug‘ati. – Toshkent: Qomuslar bosh tahririyati, 1992. – 382 b.
3. Rahmatullayev Sh. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Universitet, 2006.
4. Mahmudov N., Nurmonov A. O‘zbek tilining nazariy grammatikasi (Sintaksis). – Toshkent: Fan, 1995.
5. Sayfullayeva R., Mengliyev B., Boqiyeva G., Qurbonova M., Yunusova Z., Abuzalova M. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2009.
6. Sodiqova M. Qisqacha o‘zbekcha-ruscha frazeologik lug‘at. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi bosh tahririyati, 1989. – 336 b.
7. Kunin A.V. Англо-русский фразеологический словарь. – 4-е изд., перераб. и доп. – Москва: Русский язык, 1984. – 944 с.
8. Lukyanova N.A. Экспрессивная лексика разговорного употребления: проблемы семантики. – Новосибирск: Наука, 1986. – 227 с.