Oʻzbekcha
BUGUNGI KUNDA O’SMIRLIK DAVRIDAGI YOSHLAR ONGIGA OMMAVIY TELIKOMUNIKATIV MULOQOTNING TA’SIRI
Дата публикации
25.06.2026
Выпуск
"Ta'lim ufqlari" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 1-son
Аннотация
Mazkur maqolada bugungi kunda o’smirlik davridagi yoshlar ongiga ommaviy telekommunikativ muloqot vositalarining ta'siri psixologik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Raqamli texnologiyalar, internet, ijtimoiy tarmoqlar va zamonaviy axborot-kommunikatsiya vositalari o'smirlarning dunyoqarashi, qadriyatlari, ijtimoiy munosabatlari hamda shaxs sifatida shakllanishiga ko'rsatayotgan ijobiy va salbiy ta’sirlar yoritiladi. Shuningdek, media makonda axborotni tanqidiy baholash, axborot madaniyatini rivojlantirish va ota-onalar hamda ta'lim muassasalarining media tarbiyadagi o’rni haqida ilmiy xulosalar keltiriladi. Tadqiqot natijalari o’smirlarda sog’lom axborot muhitini shakllantirish va ularning psixologik barqarorligini mustahkamlashga xizmat qiluvchi amaliy tavsiyalarni ishlab chiqishga yo'naltirilgan.
Ключевые слова
O’smirlik davri
ijtimoiy tarmoqlar
ijtimoiylashuv
internet
kiberzo’ravonlik
kommunikativ ehtiyoj
media savodxonlik
ommaviy telekommunikativ muloqot
virtual muloqot
Русский
В данной статье анализируется влияние средств массовой информации на психику современных подростков с психологической точки зрения. Подчеркиваются положительные и отрицательные эффекты цифровых технологий, интернета, социальных сетей и современных информационно-коммуникационных средств на мировоззрение, ценности, социальные отношения и формирование личности подростков. Также сделаны научные выводы о критической оценке информации в медиапространстве, развитии информационной культуры и роли родителей и образовательных учреждений в медиаобразовании. Результаты исследования направлены на разработку практических рекомендаций, которые помогут сформировать здоровую информационную среду для подростков и укрепить их психологическую устойчивость.
Подростковый возраст
виртуальное общение.
интернет
кибербуллинг
коммуникативные потребности
медиаграмотность
социализация
социальные сети
средства массовой информации
English
This article analyzes the impact of mass telecommunication media on the minds of adolescents today from a psychological perspective. The positive and negative effects of digital technologies, the Internet, social networks and modern information and communication media on the worldview, values, social relationships and personality formation of adolescents are highlighted. Also, scientific conclusions are made on the critical assessment of information in the media space, the development of information culture and the role of parents and educational institutions in media education. The results of the study are aimed at developing practical recommendations that will help form a healthy information environment for adolescents and strengthen their psychological stability.
Adolescence
Internet
communicative needs
cyberbullying
mass telecommunication media
media literacy
social networks
socialization
virtual communication
1. Baratov Sh.R. O‘smir psixologiyasi. – Buxoro, 2014. – 214 b. (O‘smirlarning ijtimoiy munosabatlari va shaxs shakllanishi uchun)
2. Maxsudova M.A. Muloqot psixologiyasi: O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: "Turon-Iqbol" nashriyoti, 2006. – 116 b. (Telekommunikativ muloqot va jonli muloqot qiyosiy tahlili uchun)
3. Nishonova Z.T. va boshqalar. Rivojlanish psixologiyasi. Pedagogik psixologiya: Darslik. – Toshkent, 2018. – 322 b. (O‘smirlik davri inqirozlari va ta'lim muassasalaridagi media tarbiya uchun)
4. Shoumarov G‘.B. va boshqalar. Oila psixologiyasi: Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun darslik. – Toshkent: "Sharq", 2008. – 296 b. (Oilada ota-ona nazorati va sog'lom muhit uchun)
5. Yoqubov J.A. Zamonaviy axborot makonida media savodxonlik va media tarbiya. – Toshkent: "O‘zbekiston", 2019. – 148 b. (O‘smirlarda axborotni tanqidiy baholash ko'nikmalari uchun)
1. Ziyonet.uz – Axborot-taʼlim tarmogʻi. "Yoshlar va media makon: axborot xavfsizligi muammolari" mavzusidagi uslubiy materiallar. – URL: ziyonet.uz
2. Cyberleninka.ru – Ilmiy elektron kutubxona. Oʻsmir yoshlar ongiga ijtimoiy tarmoqlarning psixologik taʼsiri va kiberzoʻravonlik muammolari boʻyicha ilmiy maqolalar bazasi. – URL: cyberleninka.ru
3. Lex.uz – Oʻzbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi. "Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisida"gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni. – URL: lex.uz
