Oʻzbekcha
BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA O‘QUVCHILARNING SO‘Z BOYLIGINI OSHIRISH MUAMMOLARI VA ULARNING METODIK YECHIMLARI
Дата публикации
23.06.2026
Журнал
Концептуальные основы фундаментальных, прикладных и инновационных исследований в трансформации педагогического образования и воспитания
Выпуск
Сборник материалов международной научно-практической конференции на тему: «Концептуальные основы фундаментальных, прикладных и инновационных исследований в трансформации педагогического образования и воспитания»
Аннотация
Mazkur maqolada boshlang‘ich ta’limda o‘quvchilarning so‘z boyligini oshirish bilan bog‘liq muammolar, ularning kelib chiqish sabablari va metodik yechimlari tahlil qilinadi. Unda o‘quvchilarning lug‘at boyligi yetarli emasligi, sinonim va antonimlardan faol foydalana olmasligi, fikrni keng va izchil ifodalashdagi qiyinchiliklari, o‘qish odatining sustligi hamda ijodiy nutqiy faoliyatning yetarli tashkil etilmasligi asosiy muammolar sifatida yoritiladi. Maqolada lug‘at daftarini yuritish, badiiy matnlar bilan ishlash, sinonimik qatorlar tuzish, o‘yinli topshiriqlar, rasm asosida hikoya tuzish, multimedia vositalari, oila va maktab hamkorligi asosida so‘z boyligini oshirishning samarali yo‘llari ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot natijalari boshlang‘ich sinf ona tili darslarida an’anaviy va innovatsion metodlarni uyg‘unlashtirish o‘quvchilarning nutqiy faolligi, ijodiy fikrlashi va muloqot madaniyatini rivojlantirishga xizmat qilishini asoslaydi.
Ключевые слова
antonim
boshlang‘ich ta’lim
ijodiy topshiriq
interaktiv metod
lug‘at boyligi
lug‘at daftari
nutqiy kompetensiya
ona tili
o‘qish madaniyati.
sinonim
so‘z boyligi
Русский
В данной статье анализируются проблемы, связанные с обогащением словарного запаса учащихся в начальном образовании, причины их возникновения и методические пути их решения. В качестве основных проблем рассматриваются недостаточный словарный запас учащихся, неумение активно использовать синонимы и антонимы, трудности в широком и последовательном выражении мысли, слабая сформированность читательских привычек, а также недостаточная организация творческой речевой деятельности. В статье показаны эффективные способы расширения словарного запаса учащихся посредством ведения словарной тетради, работы с художественными текстами, составления синонимических рядов, игровых заданий, создания рассказов по рисункам, использования мультимедийных средств, а также сотрудничества семьи и школы. Результаты исследования обосновывают, что сочетание традиционных и инновационных методов на уроках родного языка в начальных классах способствует развитию речевой активности, творческого мышления и культуры общения учащихся.
антоним
интерактивный метод
культура чтения.
лексический запас
начальное образование
речевая компетенция
родной язык
синоним
словарная тетрадь
словарный запас
творческое задание
English
This article analyzes the problems related to enriching pupils’ vocabulary in primary education, the causes of these problems, and methodological ways to address them. The study highlights insufficient vocabulary, inability to actively use synonyms and antonyms, difficulties in expressing ideas broadly and coherently, weak reading habits, and the insufficient organization of creative speech activities as the main challenges. The article presents effective ways to expand pupils’ vocabulary through keeping a vocabulary notebook, working with literary texts, forming synonymic series, using game-based tasks, creating stories based on pictures, applying multimedia tools, and strengthening cooperation between family and school. The research findings substantiate that the integration of traditional and innovative methods in primary mother tongue lessons contributes to the development of pupils’ speech activity, creative thinking, and communication culture.
antonym
creative task
interactive method
lexical stock
mother tongue
primary education
reading culture.
speech competence
synonym
vocabulary
vocabulary notebook
1. Boshlang‘ich ta’limning dolzarb masalalari: muammo, yechimlar va rivojlanish istiqbollari. Xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Farg‘ona, 2024-yil 26-aprel.
2. Mambetova, L. M. Q. Ona tili darslarida o‘quvchilarning nutqiy kompetensiyalarini rivojlantirishning didaktik imkoniyatlari. 2024. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.10802295
3. Qosimova, K., Matchonov, S., G‘ulomova, X., Yo‘ldosheva, Sh., & Sariyev, Sh. Ona tili o‘qitish metodikasi. Toshkent: Noshir nashriyoti, 2009.
4. UNESCO. Education report on literacy development. Paris: UNESCO Global Education Monitoring Report. 2024.
5. Yangi O‘zbekiston taraqqiyoti davrida pedagogika, maktabgacha va boshlang‘ich ta’limning rivojlanish tendensiyalari: muammo va yechimlar. Respublika ilmiy-nazariy anjuman materiallari, Urganch, 2024.
6. Xudoyberdiyeva, D., Mambetova, L. Boshlang‘ich sinf ona tili darslarida o‘quvchilarning yozma nutqini rivojlantirish usullari. Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali, 2024-yil, 4(4), 7-9.
7. Ziyonet.uz. Boshlang‘ich ta’limga oid metodik materiallar. O‘zbekiston ta’lim portali.
8. Gaynazarova, G. A., Matnazarova, K. O., & Parpiyev, O. O. (2023). Factors and methods of preparing students for professional activities in the conditions of individual training. Academia Repository, 4(12), 131-135.
9. Olimovich, P. O. (2023). RIVOJLANISH VOSITASI SIFATIDA TRIZ TEXNOLOGIYASINING XUSUSIYATLARI. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 24(1), 17-20.
10. Mushtariy, O. (2023). Odiljon P. Boshlang ‘ich ta’lim tizimiga zamonaviy yondashuvlar. qo ‘qon universiteti xabarnomasi, 640-644.
11. G'ulomjon filolog: NO, P. The Harmony Of Characters’ Speech And Psychological Portrayal In Nabijon Boqi’s “A Tale Of One Love”.
12. G'ulomjon filolog: Khodjaev, S., & Abdupattaev, G. (2022). The Problem of Era and Hero in the Work of Murad Muhammad Dost. American Journal of Social and Humanitarian Research, 3(12), 77-81.