Oʻzbekcha
BOSHLANGʻICH TAʼLIMDA «ONGLI OʻQISH» TUSHUNCHASINING MAZMUNI VA UNING OʻLCHANADIGAN DARAJALARI
Дата публикации
09.10.2026
Журнал
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Выпуск
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Аннотация
Maqolada «ongli oʻqish» tushunchasining milliy metodik anʼanadagi talqini xalqaro fandagi «oʻqib tushunish» va «oʻqish savodxonligi» tushunchalari bilan qiyosiy tahlil qilingan. Anʼanaviy talqinning uchta zaif tomoni aniqlangan, onglilikning soxta koʻrsatkichlari tavsiflangan, tushunchaning ishchi taʼrifi hamda toʻrtta oʻlchanadigan darajasi asoslangan
Ключевые слова
boshlangʻich taʼlim
ishchi taʼrif
ongli oʻqish
oʻqib tushunish
tushunish darajalari
English
The article compares the interpretation of “conscious reading” in the national methodological tradition with the international concepts of reading comprehension and reading literacy. Three weaknesses of the traditional interpretation are identified, false indicators of understanding are described, and a working definition of the concept with four measurable levels is substantiated
conscious reading
levels of comprehension
primary education
reading comprehension
reading literacy
working definition
Catts, H. W., Adlof, S. M., & Ellis Weismer, S. (2006). Language deficits in poor comprehenders: A case for the simple view of reading. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 49(2), 278–293. https://doi.org/10.1044/1092-4388(2006/023)
Clymer, T. (1968). What is “reading”?: Some current concepts. In H. M. Robinson (Ed.), Innovation and change in reading instruction (pp. 7–29). University of Chicago Press.
Gough, P. B., & Tunmer, W. E. (1986). Decoding, reading, and reading disability. Remedial and Special Education, 7(1), 6–10. https://doi.org/10.1177/074193258600700104
Kintsch, W. (1998). Comprehension: A paradigm for cognition. Cambridge University Press.
Mullis, I. V. S., & Martin, M. O. (Eds.). (2019). PIRLS 2021 assessment frameworks. TIMSS & PIRLS International Study Center, Boston College.
Mullis, I. V. S., von Davier, M., Foy, P., Fishbein, B., Reynolds, K. A., & Wry, E. (2023). PIRLS 2021 international results in reading. TIMSS & PIRLS International Study Center, Boston College.
Neʼmatova, D. B. (2023). Boshlangʻich sinf oʻquvchilarida tanqidiy fikrlash koʻnikmalarini shakllantirishning pedagogik-psixologik xususiyatlari. Interpretation and Researches, 2(1).
Neʼmatova, D. B. (2024). Boshlangʻich sinf oʻquvchilarida ongli oʻqish koʻnikmalarini integratsion va STEAM yondashuv asosida rivojlantirish: EGRA metodologiyasi tahlili. Ilmiy xabarnoma, (4).
Neʼmatova, D. B. (2025a). Developing students’ conscious reading skills based on international experiences (using the example of EGRA studies). Современные подходы и новые исследования в современной науке, 4(4), 69–73. https://doi.org/10.5281/zenodo.15083228
Neʼmatova, D. B. (2025b). Xalqaro tajribalar asosida oʻquvchilar ongli oʻqish koʻnikmalarini rivojlantirish (EGRA tadqiqotlari misolida). Oʻzbekiston olimlarining ilmiy-amaliy tadqiqotlari, 2(14), 223–228.
Neʼmatova, D. B. (2026a). Boshlangʻich sinf oʻquvchilarida ongli oʻqish koʻnikmalarini rivojlantirishning innovatsion strategiyalari. TerDPI Ilmiy xabarnomasi, 2(06), 56–58.
Neʼmatova, D. B. (2026b). Grouping primary school readers by the simple view of reading: A model for differentiated instruction. Science and Innovation, 5(3), 428–437. https://doi.org/10.5281/zenodo.23587982
Neʼmatova, D. B. (2026c). Теоретические основы понятия осознанного чтения: психологические и лингвистические подходы [Ongli oʻqish tushunchasining nazariy asoslari: psixologik va lingvistik yondashuvlar]. Вестник интегративной психологии, (40), 246–252.
Neʼmatova, D. B., & Shabbazova, D. R. (2026). Boshlangʻich sinflarda ongli oʻqishni leksik-kognitiv yondashuv asosida rivojlantirish. Maktabgacha va maktab taʼlimi jurnali, 4(10), 146–152. https://doi.org/10.5281/zenodo.23555918
OECD. (2023). PISA 2022 results (Volume I): The state of learning and equity in education. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/53f23881-en
Qosimova, K., Matchonov, S., Gʻulomova, X., Yoʻldosheva, Sh., & Sariyev, Sh. (2009). Ona tili oʻqitish metodikasi. Noshir.
Snow, C. E. (2002). Reading for understanding: Toward an R&D program in reading comprehension. RAND Corporation.