“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.

Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy salohiyatini qo‘llab-quvvatlash, ularning ilmiy-tadqiqot faoliyatini rag‘batlantirish, ilm-fan va ta’lim integratsiyasini kuchaytirish hamda zamonaviy ta’lim jarayonida innovatsion yondashuvlarni keng joriy etish maqsadida “Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi tashkil etilmoqda. Konferensiyada oliy ta’lim muassasalari professor-o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, doktorantlar, magistrantlar va iqtidorli talabalar ishtirok etishlari mumkin.

3+ Выпуски
195+ Статьи
205+ Участники
Oʻzbekcha

BO‘LAJAK MUTAXASSISLARDA GEOAXBOROT TIZIMLARINI LOYIHALASH KOMPETENSIYALARINI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK-DIDAKTIK ASOSLARI

Дата публикации
30.11.2026
Журнал
“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.
Выпуск
Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” respublika ilmiy-amaliy anjumani. 2026-yil, 3-son
Страницы
21-27
DOI
10.5281/zenodo.24010361

Авторы

Аннотация

Mazkur maqolada GAT loyihalash kompetensiyasi, fanlararo integratsiya va baholash mezonlari masalasi ilmiy-metodik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi bo‘lajak mutaxassislarga geoaxborot tizimlarini loyihalashni o‘qitish uchun tekshiriladigan pedagogik yechimni asoslashdan iborat. Adabiyotlarni qiyosiy o‘rganish, o‘quv vazifalarini modellashtirish va mezonli tahlil usullaridan foydalanildi. Asosiy xulosa shuki, GATni o‘qitish faqat dastur menyularini o‘zlashtirishga emas, muammoni qo‘yishdan natijani ekspert baholashgacha bo‘lgan loyihalash faoliyatiga tayansin. Taklif etilgan yondashuvda texnik operatsiya, mustaqil fikrlash va o‘quv natijasi o‘zaro bog‘liq holda ko‘riladi. Mazkur maqola tajriba-sinovda olingan sonli natijalarni emas, amaliyotda tekshirilishi mumkin bo‘lgan metodik modelni taqdim etadi. Modelni keyinchalik tajribada tekshirish maqsadga muvofiq.

Ключевые слова

geoaxborot tizimlari loyihalash metodikasi raqamli texnologiyalar oliy ta’lim kasbiy kompetensiya fazoviy tafakkur kompetensiya indikatorlari loyiha portfeli sifat nazorati.

Версии на других языках

Русский

ПЕДАГОГИКО-ДИДАКТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ФОРМИРОВАНИЯ КОМПЕТЕНЦИЙ ПРОЕКТИРОВАНИЯ ГЕОИНФОРМАЦИОННЫХ СИСТЕМ У БУДУЩИХ СПЕЦИАЛИСТОВ

В статье рассматриваются компетенции проектирования ГИС, междисциплинарная интеграция и критерии оценивания в контексте подготовки будущих специалистов к проектированию геоинформационных систем. Цель исследования заключается в обосновании педагогического решения, которое можно проверить в практике высшего образования. Применены сравнительный анализ литературы, моделирование учебных задач и разработка критериев оценки. Показано, что обучение ГИС должно опираться не только на освоение программных команд, но и на проектную деятельность от постановки задачи до экспертизы результата. Предлагаемый подход связывает технические операции, самостоятельное профессиональное рассуждение и доказательства достижения учебных результатов. Материал носит методологический характер: представлена модель для последующей апробации, а не статистические результаты проведённого эксперимента.
геоинформационные системы методика проектирования цифровые технологии высшее образование профессиональная компетенция пространственное мышление индикаторы компетенции проектное портфолио контроль качества.
English

PEDAGOGICAL AND DIDACTIC FOUNDATIONS FOR DEVELOPING GIS DESIGN COMPETENCIES IN FUTURE SPECIALISTS

This article examines GIS design competency, interdisciplinary integration, and assessment criteria in the context of preparing future specialists for geographic information system design. Its purpose is to establish a pedagogically defensible approach that can be tested in higher education. The study uses comparative literature analysis, learning-task modelling, and criterion-based assessment design. The central argument is that GIS education should focus not only on software commands but also on the design process from problem definition to expert evaluation. The proposed framework links technical operations, independent professional reasoning, and observable evidence of learning.
geographic information systems GIS design digital technologies higher education professional competency spatial thinking competency indicators project portfolio quality assurance.

Список литературы

1. Longley P. A., Goodchild M. F., Maguire D. J., Rhind D. W. Geographic Information Science and Systems. 4th ed. — Chichester: Wiley, 2015. — 496 p. — ISBN 978-1-118-67695-0.
2. Favier T. T., van der Schee J. A. The effects of geography lessons with geospatial technologies on the development of high school students’ relational thinking // Computers & Education. — 2014. — Vol. 76. — P. 225–236. — DOI: 10.1016/j.compedu.2014.04.004.
3. UNESCO. UNESCO ICT Competency Framework for Teachers. Version 3. — Paris: UNESCO, 2018. — 68 p. — ISBN 978-92-3-100285-4.
4. QGIS Development Team. QGIS Training Manual. Version 3.44 [Electronic resource]. — 2026. — URL: https://docs.qgis.org/3.44/en/docs/training_manual/index.html (accessed: 16.10.2026).
5. Chen C.-H., Yang Y.-C. Revisiting the effects of project-based learning on students’ academic achievement: A meta-analysis investigating moderators // Educational Research Review. — 2019. — Vol. 26. — P. 71–81.
6. Ибатов М. К., Яворский В. В. Применение инженерных геоинформационных систем для обучения // Международный журнал экспериментального образования. — 2014. — № 5. — С. 108–111.
7. Open Geospatial Consortium. OGC API — Features — Part 1: Core. OGC Implementation Standard 17-069r3. — Wayland, MA: OGC, 2019. — URL: https://docs.ogc.org/is/17-069r3/17-069r3.html (accessed: 16.10.2026).
8. Radianti J., Majchrzak T. A., Fromm J., Wohlgenannt I. A systematic review of immersive virtual reality applications for higher education: Design elements, lessons learned, and research agenda // Computers & Education. — 2020. — Vol. 147. — Art. 103778. — DOI: 10.1016/j.compedu.2019.103778.
9. Zawacki-Richter O., Marín V. I., Bond M., Gouverneur F. Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education — where are the educators? // International Journal of Educational Technology in Higher Education. — 2019. — Vol. 16. — Art. 39. — DOI: 10.1186/s41239-019-0171-0.
10. Miao F., Holmes W. Guidance for Generative AI in Education and Research. — Paris: UNESCO, 2023. — ISBN 978-92-3-100612-8. — DOI: 10.54675/EWZM9535.